Πως κατάφερα να νικήσω τον πατέρα μου

Ο πατέρας μου, ένα παιδί που μεγάλωσε μέσα στις τρομερές συνθήκες του πολέμου, είδε τον ορθολογισμό και την αναλυτική σκέψη ως τον μοναδικό τρόπο για να μπορέσει η ανθρωπότητα να ξεπεράσει το βάρβαρο παρελθόν της. Ο κομουνισμός του ήταν η εφαρμογή της επιστημονικής μεθόδου στην προσωπική και κοινωνική ζωή του.

‘Προέχει το καθήκον’. Αυτό ήταν το μότο του. Και το καθήκον εκτός από την εργασία του συμπεριλάμβανε και τους ανθρώπους γύρω του, την οικογένεια του και την κοινότητα της πόλης του. Ήταν μια αξιόπιστη και αποτελεσματική ηθική που τον βοήθησε να βελτιώσει την κοινωνική του θέση και να χαίρει της εκτίμησης των περισσότερων συνανθρώπων του.

Εγώ από την άλλη μισούσα τον πατέρα μου. Και μαζί με αυτόν μισούσα και όσα πίστευε. Την αισιοδοξία του και την πίστη του στο ανθρώπινο είδος και τον ηλίθιο ορθό του λόγο.

Η αποδόμηση ενός αθώου

Στα φοιτητικά μου χρόνια κυριαρχούσαν στις ανθρωπιστικές σπουδές οι ιδέες του μεταμοντερνισμού, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί από τα ιδεολογικά παιδιά του Μάη του 68. Τους γνωστούς Αλτουσέρ, Ντεριντά και Φουκό. Λέξεις όπως ‘αποδόμηση’, ή ‘λόγο-φωνο-κεντρισμός’, ή ‘διακειμενικότητα’ ήταν ψωμοτύρι για κάθε φοιτητή λογοτεχνίας.

Σύμφωνα με τους φιλοσόφους της αποδόμησης η αυθεντία, η εξουσία, είχαν υπόσταση πρώτα από όλα και κύρια μέσα στην ίδια την γλώσσα, στον τρόπο που σκεφτόμασταν και αντιλαμβανόμασταν τα πράγματα ως αληθινά, στο πως νοηματοδοτούσαμε τον κόσμο μέσα από λέξεις.

Η δύση είχε δώσει υπεροχή στον ορθολογισμό, όχι γιατί αυτός ήταν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος σκέψης, αλλά γιατί έτσι παγίωνε την υπεροχή της απέναντι σε αδύναμες κοινωνικές ομάδες ή άλλους πολιτισμούς. Η ‘γλώσσα’ της επιστήμης και ο ορθός λόγος ήταν για την σύγχρονη εποχή ότι ήταν για τον μεσαίωνα ο Θεός και η εκπροσώπηση του στην γη από τον Πάπα. Ένα εργαλείο επιβολής.

Αρκούσε να εκθέσεις το πρόβλημα της ερμηνείας, της παραγωγής νοήματος του οποιουδήποτε κειμένου για να ξεχαρβαλώσεις τον μηχανισμό της εξουσίας ο οποίος πια όπως όλοι επαναλαμβάναμε σαν προσευχή νυχθημερόν, δεν σταματούσε στην αστυνομία ή το στρατό ή την δικαιοσύνη αλλά εισχωρούσε βαθιά σε οποιαδήποτε έκφραση και παραγωγή νοήματος, στην ίδια την γλώσσα και την πραγματικότητα που ‘βιώναμε’ μέσω αυτής.

Πρακτικά αυτό σήμαινε πως όταν ο Μάης του 68 έφτασε στις ακαδημαϊκές αίθουσες μπορούσες πια να κάνεις επανάσταση χωρίς να λερώσεις καθόλου τα χέρια σου. Μπορούσες επίσης να υποστηρίζεις τις πιο ακραίες και ριζοσπατικοποιημένες μορφές πάλης χωρίς καθόλου ενοχές. Ιδέες όπως ο ανθρωπισμός, η αγάπη, ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή δεν είχαν κανένα ηθικό βάρος. Ήταν όλα εκφάνσεις του δυτικού τρόπου σκέψης. Χαριτωμένες αλλά στην ουσία τους επικίνδυνες έννοιες ενός βάρβαρου συστήματος εξουσίας. Αυτό ήταν ένα πολύ βολικό σενάριο όχι τόσο για την επανάσταση, όσο για την ακαδημαϊκή σου καριέρα.

Εν πάση περιπτώσει το θέμα ήταν πως για πρώτη φορά είχα όλα τα δεδομένα με το μέρος μου. Ο ορθολογισμός δεν είχε καμιά αξία και αυτό το είχαμε αποδείξει και επιστημονικά. Ήταν κάτι συνταραχτικό. Μεταφορικά μιλώντας είχα κολλήσει τον πατέρα στο τοίχο. Κι ήμουν εγώ αυτός που κρατούσε το όπλο στο χέρι του.

Ίσως όλο αυτό να φαίνεται κάτι αυστηρά προσωπικό αλλά δεν είναι. Το ιδεολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ολοκλήρωσα τις σπουδές μου ήταν κοινό για όλους τους ανθρώπους της γενιάς μου. Οι άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται αυτή την στιγμή στην εξουσία ψήθηκαν ιδεολογικά μέσα σε πανεπιστημιακές αίθουσες που κυριαρχούσαν οι ιδέες του Μάη του 68.

Ο πιο απαίσιος εχθρός

Φυσικά η αμφισβήτηση είναι κάτι υπέροχο όσο είσαι φοιτητής όμως την στιγμή που θα απομακρυνθείς από το θερμοκήπιο της ακαδημαϊκής ζωής, την στιγμή που θα χρειαστεί να αναλάβεις μια θέση ευθύνης, είτε μικρότερης είτε μεγαλύτερης εμβέλειας, καταλαβαίνεις πως τα πράγματα είναι πιο σύνθετα από όσο αρχικά είχες φανταστεί. Η αποδόμηση, όσο διασκεδαστική κι αν είναι δεν επαρκεί για να χαράξεις μια παραγωγική πολιτική ή να δώσεις λύσεις σε πρακτικά προβλήματα που αφορούν την ζωή σου ή τις ζωές των γύρω σου.

Όλα έχουν τον καιρό τους λέει ο σοφός εκκλησιαστής. Η γέννηση, ο θάνατος, η χαρά, η θλίψη, ο πόνος, η ηδονή. Ακόμα και η αμφισβήτηση. ‘Καιρός του βαλείν λίθους και καιρός του περισυλλέγειν λίθους.’ Υπάρχει καιρός για να πετάξεις πέτρες και καιρός για να περισυλλέξεις πέτρες.

Το τέλος της μεταπολίτευσης έφερε την γενιά των σαραντάρηδων προ των ευθυνών τους. Ο καιρός που πετούσαμε ανέμελοι πέτρες σε ότι μισούσαμε από το παρελθόν είχε παρέλθει. Είχε φτάσει η ώρα να επιλέξουμε το καλό από το κακό, να ξεχωρίσουμε την ήρα από το στάρι. Να διαλέξουμε τα κατάλληλα υλικά, τις πέτρες με τις οποίες θα οικοδομήσουμε το μέλλον. Και σε αυτή την διαδικασία επιλογής ανακαλύψαμε μοιραία πως δεν είχαμε άλλο σύμμαχο πέρα από τον πιο μισητό εχθρό μας. Τον ορθό λόγο.

Αυτό που αδυνατούσαμε να καταλάβουμε είναι πως όπως σε κάθε μάχη έτσι και με την δική μας μάχη ενάντια στο παλιό, δεν γνωρίσαμε ποτέ αληθινά τον εχθρό μας. Το μίσος παραμορφώνει την εικόνα του αντιπάλου, υπεραπλουστεύει τα κίνητρα του. Πάντοτε θεωρούσα τον πατέρα έναν απλοϊκό άνθρωπο, ο οποίος είχε πάρει μερικές βολικές ιδέες παραμάσχαλα και πορευόταν στην ζωή του. Αδυνατούσα να δω το βάθος του, τις αντιφάσεις του, τον συνεχόμενο εσωτερικό του αγώνα για να δημιουργήσει νόημα στην ζωή του.

Ότι μου θύμιζε πως ο πατέρας ίσως να μην είναι ο άνθρωπος που ήθελα να πιστεύω, η αγάπη του για τον Φάουστ, το πάθος του για την αστροφυσική, ένα βιβλίο για την ιστορικότητα του Ιησού, το παρέβλεπα συστηματικά. Ίσως γιατί κυριολεκτικά έτρεμα στην ιδέα πως κάπου βαθιά μέσα μας ήμασταν απελπιστικά ίδιοι. Εγώ και αυτός. Ο εχθρός. Η εξουσία. Ότι μισούσα περισσότερο.

Όπως και να έχει υποθέτω πως ο θάνατος του, πριν από ένα χρόνο, σήμανε και την λήξη της μάχης μας. Ήμουν πια ο οριστικός θριαμβευτής. Η γεύση βέβαια που σου αφήνει ένας τέτοιος θρίαμβος είναι πιο πικρή από όσο είχες φανταστεί στα νεότερα σου χρόνια. Μέσα στον δυνατό ήλιο του μεσημεριού αποχαιρέτησα τον πιο τρομερό εχθρό μου σκορπίζοντας μια χούφτα σκόνη στον ανοιχτό του τάφο. Έπειτα συνέχισα, βαδίζοντας στην σκιά των δέντρων, γνωρίζοντας πως όσο κι αν προσπάθησα να τον εξολοθρεύσω, θα συνέχιζε για πάντα να είναι εδώ.

 

Ξαναδιάβασε τον τίτλο του blog

Δεν ξέρω αν σας έχει περάσει από το μυαλό, πάντως αν είχα απαντήσεις ή λύσεις για τα προβλήματα σας δεν θα ονόμαζα την σελίδα μου Η Τέχνη της Αποτυχίας και μάλλον δεν θα ήμουν εδώ. Ο λόγος που γράφω είναι πως ακριβώς για πολλά από αυτά που με προβληματίζουν στην ζωή μου δεν γνωρίζω την λύση και παραδόξως αυτό είναι κάτι που το απολαμβάνω.

Έχω μια ακαδημαϊκή μόρφωση. Μου αρέσει να διαβάζω βιβλία. Μου αρέσει γενικά να μαθαίνω καινούρια πράγματα, χωρίς  ωστόσο να είμαι μανιώδης συλλέκτης εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών. Από τις σπουδές μου αυτό που μου έχει μείνει περισσότερο είναι η στάση και το ύφος των καθηγητών μου παρά οι γνώσεις τους . Θυμάμαι ας πούμε μια πολύ συνεπή ακαδημαϊκό, με εκπληκτικό ερευνητικό έργο στο τομέα της, επιμελήτρια κλασσικών κειμένων στις εκδόσεις Oxford και Penguin. Την θυμάμαι τις περισσότερες φορές να κουνάει το κεφάλι της πασχίζοντας να βρει την απάντηση σε κάποιο από τα ερωτήματα μας προτού εν τέλει ξεστομίσει ένα ξεψυχισμένο.I really don’t know. We are not really sure.’

Πραγματικά, αυτές οι δυο απλές κουβέντες αποτέλεσαν τον πυρήνα της ακαδημαϊκής μου μόρφωσης περισσότερο από το οτιδήποτε άλλο. Ειλικρινά δεν ξέρω. Δεν είμαστε αρκετά σίγουροι.’

Υποθέτω πως κάπου εκεί πηγάζει και η αγάπη μου για την λογοτεχνία. Μου αρέσουν τα βιβλία γιατί συνήθως οι καλύτεροι συγγραφείς εκφράζουν απορίες και υπογραμμίζουν αβεβαιότητες παρά δίνουν λύσεις και έτοιμες συνταγές για την ζωή. Οι πιο γοητευτικοί λογοτεχνικοί ήρωες είναι losers ή τυχοδιώκτες και απέχουν μίλια μακριά από αυτό που περιμένει ο μέσος άνθρωπος από την ζωή του. Μια επιτυχημένη καριέρα, μια τέλεια ερωτική σχέση και εκατοντάδες φωτογραφίες με ευτυχισμένες στιγμές από ταξίδια σε εξωτικούς προορισμούς. Σκέψου τον Ρασκόλνικωφ, τον Άμλετ, τον Πιπ, τον Νταρτανιάν ή ακόμα τον Τσινάσκι του Τσαρλς Μπουκόφσκι. Τους περισσότερους από αυτούς δεν θα τους ήθελες ούτε για γείτονες πόσο μάλλον να ζήσεις την ζωή τους. Ωστόσο, στο δικό μου το μυαλό, αυτοί οι ήρωες αντιπροσωπεύουν και εκφράζουν πολύ πιο πετυχημένα το νόημα της ζωής από κάθε κήρυγμα ευτυχίας. Η ζωή πολλές φορές είναι ένα μπέρδεμα, μια σύγχυση, μια αποτυχία να αντεπεξέλθεις στις καταστάσεις. Ωστόσο αυτό δεν στερεί τίποτα από την ομορφιά της. Το αντίθετο. Τα ωραιότερα μυθιστορήματα είναι τα πιο τραγικά.

Η αποτυχία είναι όμορφη

Οι άνθρωποι αναζητούμε την τελειότητα. Την απόλυτη ηρεμία. Την απόλυτη τάξη. Είναι ένα ψυχολογικό δεδομένο. Είμαστε από την φύση μας φτιαγμένοι έτσι γιατί σε μεγάλο βαθμό αυτή μας η επιθυμία μας βοήθησε και μας βοηθά να επιβιώσουμε μέσα σε πραγματικά πολύ δύσκολες συνθήκες. Με το μυαλό μας προσπαθούμε να εξηγήσουμε και να ελέγξουμε τα πάντα, να τιθασεύσουμε τις δυνάμεις της φύσης. Είναι αυτή μας η τάση που μας οδήγησε να φτιάξουμε καταφύγιο, ρούχα, πολιτισμό. Είναι κάτι αληθινά συγκλονιστικό αν κανείς σκεφτεί πόσο μακριά έχει φτάσει η επιστήμη και η τεχνολογία. Είναι τόσο θαυμαστά τα επιτεύγματα ώστε πολλές φορές ξεχνούμε πως η πορεία μέχρι εδώ ήταν σπαρμένη με άπειρες αποτυχίες. Εκατομμύρια άνθρωποι, εκατομμύρια επιστήμονες και διανοητές απέτυχαν και συνεχίζουν να αποτυγχάνουν ώσπου να φτάσουμε στο σημείο να γνωρίζουμε μερικά πράγματα παραπάνω για το πως λειτουργεί ο κόσμος ή να δημιουργήσουμε αντικείμενα ή μέσα, τα οποία να είναι λειτουργικά και να μας βοηθούν να βελτιώσουμε το επίπεδο ζωής μας.

Στην φύση οι πιθανότητες τα πράγματα να πάνε στραβά είναι τρομαχτικά περισσότερες από μια επιτυχή έκβαση. Αυτό είναι κάτι που γνωρίζει πολύ καλά ο οποιοσδήποτε έχει γαλουχηθεί σε ένα επιστημονικό περιβάλλον. Για να το καταλάβετε σκεφτείτε το κλασσικό παράδειγμα με το παζλ. Σκέψου να βγάλεις ένα παζλ από το κουτί και να το αδειάσεις στο τραπέζι σου. Πόσες είναι οι πιθανότητες τα κομμάτια να πέσουν ακριβώς στο σωστό σημείο για να συμπληρωθεί σωστά το παζλ; Σωστά το μάντεψες. Απειροελάχιστες. Για τον ίδιο λόγο είναι απείρως πιο εύκολο να σκοτώσεις κάποιον από το να τον αναστήσεις για αυτό και θα έπρεπε να είσαι πολύ καχύποπτος όταν κάποιος διατείνεται πως το έχει κάνει.

Η πραγματικότητα της ζωής είναι ζοφερή. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι είναι άσχημη, ακόμα κι αν δεν είσαι Goth ή Emo ώστε να αγαπάς το μαύρο από διαστροφή. Αρκεί να μάθεις να ζεις με την αβεβαιότητα, να κοιτάζεις το χάος με την περιέργεια ενός παιδιού. Αρκεί να μάθεις να δοκιμάζεις την τύχη σου ακόμα κι αν οι πιθανότητες λένε πως θα αποτύχεις.

Η δύναμη ενός διαφημιστικού

Επειδή, όπως είπα, οι άνθρωποι αναζητούμε ή πιο σωστά λατρεύουμε με θρησκευτική προσήλωση την τελειότητα, την επιτυχία είναι πολύ εύκολο κάποιος να βγάλει χρήματα ή να αποκτήσει εξουσία προτείνοντας λύσεις και απαντήσεις σε όλα τα προβλήματα σου. Είναι ένας πολύ καλός επαγγελματικός κλάδος. Η πολιτική, η θρησκεία, η lifestyle ψυχολογία.

Αυτό που πιστεύω μπερδεύει τους ανθρώπους περισσότερο είναι το γεγονός πως συνήθως τα αξιώματα ενός απατεώνα ακούγονται πολύ ωραία. Και τις περισσότερες φορές δεν ακούγονται μόνο πολύ ωραία είναι και πολύ ωραία με την έννοια ότι συμπυκνώνουν σε πολύ μικρές φράσεις κάτι αρκετά πιο σύνθετο. Ας πούμε η γλώσσα των ευαγγελίων. Πρέπει να είσαι είτε προκατειλημμένος είτε πολύ εμπαθής για να μην αναγνωρίσεις την ομορφιά της πρόζας του Κατά Ματθαίον ευαγγελίου. Είναι ένα κείμενο γεμάτο ζωντάνια. Γεμάτο με φράσεις ενός ακατέργαστου, επιθετικού λυρισμού που συνεπαίρνει από τον πιο αδαή μέχρι τον πιο διαβασμένο. Φράσεις όπως ας πούμε το ‘άσε τους νεκρούς να θάψουν τους νεκρούς τους.’

Ομολογουμένως μια πανέμορφη φράση. Μπορείς να την σκέφτεσαι ξανά και ξανά. Μπορείς να βασίσεις ολόκληρο φιλοσοφικό δόγμα πάνω της. Όμως ακριβώς επειδή είναι τόσο ανοιχτή σε ερμηνεία δεν μπορείς να την αξιολογήσεις ως προς την αλήθεια της. Στην ουσία είναι απλά λογοτεχνία, και μάλιστα πολύ καλή. Αν το γνωρίζεις μπορείς να την απολαύσεις χωρίς κίνδυνο. Μπορείς να σκεφτείς την σχέση σου με τους γονείς σου, το φορτίο που κουβαλάς από το παρελθόν. Το δράμα, την καταπίεση, την οργή που κρύβονται πίσω από τον νεκρό άνθρωπο που ακόμα στοιχειώνει την ζωή σου. Μπορείς να σκεφτείς πόσο πιο όμορφα θα ήταν όλα αν μπορούσες να αφήσεις τους νεκρούς να κανονίσουν τις υποθέσεις τους αποδεσμεύοντας σε από το θλιβερό παρελθόν. Μπορείς να βρεις παρηγοριά ή έστω να εκτονωθείς προσωρινά.

Όμως αργά ή γρήγορα θα έρθεις αντιμέτωπος με την πραγματικότητα η οποία είναι πως, κατά κανόνα, είναι δύσκολο να ξεφορτωθούμε τους νεκρούς μας. Πως όλοι μας, διαρκώς, παντού, πάντοτε ζούμε με φαντάσματα. Τα φαντάσματα των αποτυχημένων σχέσεων μας, των δεσποτικών ή ανίκανων γονιών μας, των επιθυμιών μας που δεν εκπληρώθηκαν ποτέ. Σύντομα θα βρεις τον εαυτό σου στη θέση εκείνου του ανισόρροπου Δανού που καταδιώκεται από το φάντασμα του πατέρα του και αναρωτιέται με ένα κρανίο στο χέρι αν αξίζει τελικά να ζεις. Και θα καταλάβεις πως ο Σαίξπηρ, ένας απλός άνθρωπος από μια επαρχία της Αγγλίας, γνώριζε πολλά περισσότερα για την αλήθεια της ζωής από τον ίδιο τον Θεό.

Ηλιθιότητα

Οι άνθρωποι λαχταρούμε, ζητούμε σιγουριά με όλο μας το είναι. Την στιγμή που ακούμε μια υπέροχη φράση όπως ας πούμε ‘θα παίζουμε λύρα και οι αγορές θα χορεύουν πεντοζάλη’ ή ‘όταν θέλεις κάτι όλο το σύμπαν συνωμοτεί για να τα καταφέρεις’ αντιδρούμε όπως τα μικρά παιδιά όταν τους προσφέρουν ένα λαχταριστό παγωτό. Όπως όταν ένας άντρας βλέπει μια όμορφη γυναίκα να προτάσσει τους μηρούς της στο ίνσταγκραμ. Είμαστε έτοιμοι να απαρνηθούμε τα πάντα. Να τα θυσιάσουμε όλα. Σε ακραίες καταστάσεις ίσως να φτάσουμε να πούμε ψέμματα ή να σκοτώσουμε προκειμένου να γραπωθούμε στην αλήθεια που μας υπόσχεται την ευτυχία.

Χωρίς να το συνειδητοποιούμε, δημιουργούμε περισσότερο δράμα, περισσότερο χάος από αυτό που προσπαθήσαμε να αποφύγουμε.

Είναι μια μορφή ηλιθιότητας που μας χαρακτηρίζει όλους, ιδίως στα χρόνια της νεότητας μας, που όμως η εμπειρία και η γνώση μπορεί, με αρκετό κόπο, να αντικαταστήσει με την αγάπη για την αμφιβολία. Με την αποδοχή της μοιραίας κατάληξης όλων μας στο τίποτα χωρίς επιστροφή.

Goodbye for now !

 

Η ζωή είναι πόνος

Μου πήρε πολύ καιρό να γράψω κάτι και ο λόγος είναι πως ένιωθα πως δεν είχα τίποτα παραπάνω να πω. Εκτός από αυτό, υποθέτω πως σαν παιδί κι εγώ απλά κύλησα στην λάσπη . Έκανα σκρολ εκατομμύρια φορές την οθόνη του κινητού μου, είδα δεκάδες ταινίες τρόμου, κι έμεινα ξύπνιος μέχρι αργά τα ξημερώματα χωρίς να μπορώ να καταλήξω σε κάποιο ασφαλές συμπέρασμα για το ποιο από τα δύο προσφέρει την καλύτερη συλλογή με ερασιτεχνικά βίντεο· το pornhub ή το xhmaster.

Καταλαβαίνω πως ζούμε σε έναν κόσμο όπου η αμφιβολία είναι το μεγαλύτερο αμάρτημα. Για κάποιο λόγο πρέπει όλοι να πιστεύουμε, αν όχι στον Θεό, ο οποίος είναι κάπως ξεπερασμένος, τουλάχιστον στην αγάπη, ή στους ανθρώπους ή έστω στον εαυτό μας. Κάπου βαθιά μέσα στο μυαλό μας υπάρχει μια μικρή φωνή που επαναλαμβάνει την ίδια μονότονη παρότρυνση. ‘Έχε πίστη. Η ζωή έχει νόημα. Ο πόνος σου έχει νόημα’. Ε, λοιπόν εγώ όλους αυτούς τους μήνες δεν έβρισκα νόημα σε τίποτα. Ούτε στον εαυτό μου, ούτε στους γύρω μου, ούτε στην αγάπη.

Ο κόσμος μου φαινόταν ένα δυσνόητο έργο χωρίς αρχή μέση και τέλος, μια ταινία του Λάνθιμου που ξεκινούσε με τις καλύτερες προσδοκίες, όμως γρήγορα κατέληγε σε ατελείωτες ασύνδετες σεκάνς και πολλά χασμουρητά.

Προτιμούσα όπως είπα να κυλιέμαι στην λάσπη, στο γρήγορο φαγητό και σε αμέτρητες εικόνες ανθρώπων που κάνουν σεξ μπροστά από μια κάμερα.

Καταλαβαίνω πως σε κάποιους ίσως να ακούγεται κάπως θλιβερό όμως αυτή ήταν η πραγματικότητα μου και υποθέτω πως αυτή είναι και η πραγματικότητα και για πολλούς άλλους σαν κι εμένα.

Άγρια ζώα

Μιλώντας για ζώα έχετε παρατηρήσει πως για κάθε τι που συμβαίνει σε αυτό τον κόσμο θα πεταχτεί κάποιος με κάποια βαρύγδουπη κοινωνιολογική ανάλυση για να το εξηγήσει. Για παράδειγμα, λένε κάποιοι, οι άνθρωποι βλέπουν πορνό επειδή οι ανθρώπινες σχέσεις βρίσκονται σε κρίση. Δεν επικοινωνούμε για αυτό αυνανιζόμαστε.

Πριν μερικές μέρες μερικοί εικοσάρηδες όρμηξαν στον δήμαρχο Θεσσαλονίκης με λαβές από πολεμικές τέχνες. Η εξήγηση ήρθε άμεσα. Ο λόγος που οι νέοι μας είναι τόσο βίαιοι είναι πως η χώρα βρίσκεται σε κρίση. Ή ακόμα καλύτερα, φταίει η ακροδεξιά και οι τοξικές της ιδέες που παρασύρουν τους νέους στην βία. Για την βία πάλι των αριστερών φταίνε οι τοξικές ιδέες των αριστερών. Για την βία των οπαδών φταίει το οπαδικό κίνημα και ο χουλιγκανισμός. 6000 χρόνια ανθρώπινου πολιτισμού και πάντα υπάρχει κάποιος βολικός λόγος για τον οποίο καταλήγουμε να σφαζόμαστε μεταξύ μας όμως κανείς δεν έχει το θάρρος να παραδεχθεί πως ίσως κάπου βαθιά μέσα μας καταφεύγουμε σε όλες αυτές τις ειδεχθείς πράξεις γιατί απλά σε ένα βαθμό τις απολαμβάνουμε.

 

Μας είναι πολύ εύκολο να παρατηρήσουμε πως άλλα πρωτεύοντα όπως οι χιμπατζήδες ή οι μπονόμπο που είναι και οι πλησιέστεροι συγγενείς μας, είναι από την φύση τους οι πρώτοι βίαια και οι δεύτεροι αρκετά ‘έκφυλα’ ζώα όμως όταν φτάνει η σειρά μας θέλουμε να πιστεύουμε πως η κακή μας συμπεριφορά είναι μια παρέκκλιση παρά κομμάτι της αληθινής μας φύσης.

Δεν είναι τυχαίο βέβαια πως οι άνθρωποι που αρνούνται πεισματικά αυτή την πραγματικότητα είναι και αυτοί οι οποίοι παρασύρονται πιο εύκολα σε ακραίες συμπεριφορές. Για παράδειγμα η παιδεραστία είναι μάστιγα για την καθολική εκκλησία και ιστορικά οι μεγαλύτερες κτηνωδίες έγιναν από καθεστώτα με πολύ υψηλά ιδανικά όπως ο κομμουνισμός ή ο ναζισμός. Για όσους έχουν ασχοληθεί με την ναζιστική Γερμανία θα γνωρίζουν πως μια από τις δομικές αντιλήψεις του γερμανικού εθνικοσοσιαλισμού ήταν η έννοια της καθαρότητας, και δεν μιλώ μόνο για την φυλετική καθαριότητα. Ο Χίτλερ ένιωθε κυριολεκτικά αηδία περνώντας μέσα από τα φτωχοποιημένα γκέτο των γερμανικών πόλεων. Δεν μπορούσε να το χωρέσει ο νους του πως ανθρώπινα όντα μπορούσαν να ζουν σε αυτές τις τραγικές συνθήκες. Όσο κι αν μας ενοχλεί η ιδέα, ο Αδόλφος δεν ήταν τίποτα παραπάνω από ένας υπερευαίσθητος ανθρωπιστής.

Φυσικά το αντεπιχείρημα είναι πως όποια κι αν είναι η φύση μας θα πρέπει να κάνουμε τα πάντα ώστε οι συνθήκες ζωής να είναι για όλους οι καλύτερες. Υπάρχει η πεποίθηση πως υπερτονίζοντας τις ανθρώπινες αρετές  κάνουμε μια καλή αρχή για να φτιάξουμε έναν καλύτερο κόσμο. Κανείς δεν μπορεί να φέρει αντίρρηση σε αυτό όμως η ειλικρίνεια και απέναντι στους άλλους και κυρίως απέναντι στον εαυτό μας αποτελεί ύψιστη αρετή, και πιστεύω πως με το να υποκρινόμαστε ή να αρνούμαστε να κοιτάξουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη δεν της αποδίδουμε τιμή.

Ως ενάρετος άνθρωπος επαναλαμβάνω λοιπόν πως πράγματι απολαμβάνω να βλέπω ατελείωτες ώρες βίντεο με πορνό, κάνοντας μικρά διαλείμματα για νερό και φαγητό. Και δεν το κάνω επειδή μου λείπει η επικοινωνία, ούτε επειδή βρίσκομαι σε σύγχυση. Το κάνω επειδή μου αρέσει.

Υπαρκτός αυνανισμός

Από μικρό παιδί γνώρισα πως γίνεται ένα υψηλό ιδανικό, μια στρεβλή εικόνα για το ανθρώπινο είδος να ασκήσει γοητεία σε κάποιους ανθρώπους και σε ένα βαθμό να τους μεταλλάξει. Οι γονείς μου υπήρξαν μέλη του ΚΚΕ και αντιλαμβανόμουν, παρότι παιδί, πως κατά κάποιο τρόπο ήταν εγκλωβισμένοι σε έναν ολόκληρο μηχανισμό ο οποίος για κάποιο λόγο, τον οποίο δεν μπορούσα να καταλάβω, είχε πάρα πολύ μεγάλη σημασία για αυτούς. Η μητέρα μου ξόδευε ατελείωτες ώρες στην τοπική κόβα. Καθημερινά επισκεπτόμασταν τα κομματικά γραφεία για να συναντήσουμε τους συντρόφους οι οποίοι ήταν συνήθως ντυμένοι απαίσια και επαναλάμβαναν τις ίδιες ακαταλαβίστικες φράσεις κραδαίνοντας το τσιγάρο τους στο πρόσωπο μου. Δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί η μητέρα μου προτιμούσε να κλείνεται στις ντουμανιασμένες αίθουσες αντί να με πηγαίνει βόλτες στα μαγαζιά ή στο πάρκο με τον καθαρό ουρανό και τις πολύ πιο διασκεδαστικές φωνές των παιδιών. Γιατί σπαταλούσαμε τον χρόνο μας τόσο ανόητα;

Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού ο πατέρας μου συνήθιζε να λέει, απολογούμενος, πως ο λόγος που είχαν επενδύσει τόσο πολύ στο κόμμα ήταν γιατί πιστεύανε ειλικρινά πως θα έφτιαχναν έναν καλύτερο κόσμο. Χρειάστηκε να δούμε τους χρυσοποίκιλτους νιπτήρες του Τσαουσέσκου στην τηλεόραση για να καταλάβουμε πως στο μόνο που ίσως να είχαν συμβάλλει οι περίφημοι αγώνες ήταν στην καθημερινή τουαλέτα του Ρουμάνου προέδρου. Η αλήθεια ήταν πως οι γονείς μου, όπως πολλοί άνθρωποι της γενιάς τους, είχαν υποστεί πλύση εγκεφάλου. Είχαν ακουμπήσει όλη την ζωή τους, όλες τις αμφιβολίες, τις ενοχές και τις ανασφάλειες τους σε έναν ευγενή σκοπό. Ξέρω πως πολλοί θα υποστηρίξουν πως όσο εσφαλμένος κι αν αποδείχθηκε ο υπαρκτός σοσιαλισμός τουλάχιστον οι κομμουνιστές είχαν έναν σωστό, ανθρωπιστικό ηθικό κώδικα. Πως η συμμετοχή τους στο κόμμα κατά κάποιον τρόπο τους έκανε καλύτερους ανθρώπους.

Ανοησίες.

Οι γονείς μου συνέχισαν να είναι οι ίδιοι άνθρωποι ακόμα και μετά την κατάρρευση της περεστρόικας, του μεταρρυθμιστικού προγράμματος του Ρώσου προέδρου, ακόμα και μετά τα εγκαίνια των πρώτων ΜακΝτόναλντς στην Μόσχα. Έγιναν μάλιστα πολύ καλύτεροι γονείς γιατί για πρώτη φορά άρχισαν να μοιράζονται αθέατες πλευρές του εαυτού τους μαζί μας, να μας συμπεριφέρονται σαν φυσιολογικοί άνθρωποι γεμάτοι με ελαττώματα και ευαισθησίες. Δεν θα ξεχάσω την πρώτη φορά που είδα τον πατέρα μου να δακρύζει. Ήταν μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασης ακούγοντας την είδηση της οριστικής πτώσης του καθεστώτος. Ήταν δάκρυα οργής και θλίψης μαζί. Όχι μόνο για την αποτυχία του κομμουνισμού αλλά και για την δική του πίστη σε αυτόν. Ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα τόσο κοντά του.

 

Δεν υπάρχει φάρμακο

Θα ήθελα εδώ, για να μην αφήσω και τους δεξιούς αναγνώστες μου παραπονεμένους, να μιλήσω για το μεγαλύτερο και αρχαιότερο σύστημα ‘πλύσης εγκεφάλου’ τον Χριστιανισμό και για το πόσο εύκολο είναι για όλους μας να υποστούμε πλύση εγκεφάλου όμως δεν θέλω να επεκταθώ τόσο πολύ. Έπεται συνέχεια.

Κλείνοντας όμως θέλω να μιλήσω για μερικές από τις αρνητικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η ειλικρίνεια στην ζωή μας. Όπως είπαμε η ειλικρίνεια είναι αρετή και όπως κάθε αρετή είναι ένας δύσκολος ανηφορικός δρόμος. Το να γνωρίζεις και να αποδέχεσαι το γεγονός πως είσαι απλά ένα ζώο, ένα βίαιο και έκφυλο πρωτεύον θηλαστικό δεν είναι και το πιο απλό πράγμα στον κόσμο.

Και ο λόγος είναι ότι αν κάνεις αυτή την παραδοχή τότε αντιλαμβάνεσαι πως δεν υπάρχει τίποτα ξεχωριστό στην ύπαρξη σου. Δεν έχεις τίποτα το υπερβατικό μέσα σου και συν τοις άλλοις κουβαλάς ένα σωρό γονίδια βίας και λαγνείας τα οποία κατά πάσα πιθανότητα θα σε βάλουν σε μπελάδες και θα σε οδηγήσουν σε ανάρμοστες ή ακόμα και σε ποινικά κολάσιμες συμπεριφορές. Υπό αυτό το πρίσμα η ζωή μερικές φορές μοιάζει ανούσια, μια συνταγή αποτυχίας. Πράγματι αν είσαι εκατό τοις εκατό ειλικρινής με τον εαυτό σου τότε έχεις πολλές πιθανότητες να νιώσεις τον αβάσταχτο πόνο της ανθρώπινης συνθήκης.

Οι επιλογές που έχεις είναι να τα κρύψεις όλα αυτά κάτω από το χαλί και να συνεχίσεις προσποιούμενος πως δεν συμβαίνει τίποτα το συνταραχτικό και πως υπάρχει κάποιο υψηλό ιδανικό για να υπηρετήσεις. Θα καταλήξεις στην καλύτερη περίπτωση φανατικός βέγκαν ή χαζοχαρούμενος Μορμόνος ή στην χειρότερη φανατικός μουσουλμάνος ή ακόμα χειρότερα υστερικός γονιός. Η άλλη επιλογή είναι να κοιτάξεις το τέρας στα μάτια.

Υπάρχει μια φράση, μια ατάκα από μια ταινία που συμπυκνώνει πολύ πετυχημένα αυτό που θέλω να πω. Παραδόξως η ταινία από την οποία προέρχεται αυτή η φράση δεν είναι κάποιο βαρύ κινηματογραφικό αριστούργημα αλλά ένα απλό ρομαντικό παραμύθι κατάλληλο για παιδιά. Στα ελληνικά τιτλοφορείται Τρελές Ιστορίες Έρωτα και Φαντασίας και στα αγγλικά Princess Bride. Είναι ένα παραμύθι με μια πριγκίπισσα και ένα νέο αγόρι που ερωτεύονται και βιώνουν την αληθινή αγάπη και όπως σε όλα τα παραμύθια πρέπει να τα βάλουν με δράκους και κακούς μάγους και έναν μοχθηρό και κομπλεξικό πρίγκηπα. Μπορεί να μην έχει τις καλλιτεχνικές φιλοδοξίες του Λάνθιμου όμως είναι μια ταινία με πανέξυπνο χιούμορ και πολύ ανθρωπιά και κατά την γνώμη μου την καλύτερη ατάκα που έχει ειπωθεί ποτέ σε ταινία.

Το ερωτευμένο ζευγάρι συναντιέται ύστερα από μια μακρά περίοδο αποχωρισμού και ο ένας αμφιβάλλει για την αγάπη του άλλου. Πάνω στον καβγά ο ήρωας γελάει με την σύγχυση της αγαπημένης του.

Κοροϊδεύεις τον πόνο μου’ του λέει τότε εκείνη θυμωμένη.

Η ζωή είναι πόνος Πριγκίπισσα, της απαντάει. Όποιος σου λέει το αντίθετο προσπαθεί να σου πουλήσει κάτι.

Ξέρω πως πολλές φορές τίποτα δεν βγάζει νόημα. Πολλές φορές αναρωτιέσαι για ποιο λόγο να συνεχίσεις, έχεις δει όσα βίντεο μπορούσες να δεις στο youporn ή στο xhamster ή στο pornhub και δεν έχεις κουράγιο να αυνανιστείς για ακόμα μια φορά. Έρχεσαι τότε αντιμέτωπος με ένα τεράστιο κενό. Ίσως τότε να χάνεις το κουράγιο σου και ακόμα χειρότερα την πίστη στον εαυτό σου. Δεν φταις εσύ. Δεν κάνεις κάτι λάθος, το αντίθετο, είσαι απλά ειλικρινής. Και πρέπει να είσαι περήφανος για αυτό. Ξέρεις πως το σύμπαν, η ζωή σου, ο πόνος σου, το οτιδήποτε εκεί έξω δεν υπάρχουν για κάποιο ανώτερο σκοπό. Έτσι είναι. Πρέπει να το συνηθίσεις. Δεν υπάρχει φάρμακο για αυτό, ούτε παρηγοριά.

Μακριά από αυτούς που θα θελήσουν να σου πουλήσουν λύσεις θα βρεις ίσως τους φίλους και τους συντρόφους που θα σε συνοδεύσουν σε αυτό το δύσκολο και συναρπαστικό ταξίδι .

Πως είναι να τελειώνεις;

Long time no see

Χρόνια και ζαμάνια. Για όσους διάβασαν το τελευταίο ποστ σχετικά με το πρόβλημα υγείας του πατέρα μου έχω να πω πως η ιστορία έλαβε τέλος. Ο πατέρας πέθανε. Ήταν κάτι που περιμέναμε, κάτι για το οποίο είχαμε προετοιμαστεί ακόμα και με το άκουσμα της διάγνωσης του καρκίνου.

Για αρκετό καιρό προσπάθησα να ξεκαθαρίσω τα συναισθήματα μου και να βγάλω ένα τελικό συμπέρασμα για το τι σημαίνει αυτός ο θάνατος. Αυτό το μήνα που πέρασε από την μέρα της κηδείας έχω βιώσει ένα σωρό έντονα και πολλές φορές αντικρουόμενα συναισθήματα. Υπερίσχυσε βέβαια η θλίψη και ακόμα περισσότερο η οργή. Για κάποιο λόγο οι νεκροί με θυμώνουν. Θέλω να τους βρίσω. Να τους χλευάσω. Υποθέτω πως κάπου βαθιά μέσα μου πιστεύω πως αν τους προκαλέσω αρκετά ίσως να καταφέρω να τους ξυπνήσω από τον αιώνιο ύπνο τους.

Ένα άλλο πράγμα που κατάλαβα είναι πως θα ήθελα η όλη υπόθεση με τον πατέρα μου να τελειώνει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Ειλικρινά όπως το σκέφτομαι ο θάνατος θα έπρεπε να είναι κάτι σαν μια μετακόμιση και τίποτα παραπάνω. Να φορτώνεις την κάσα σε ένα φορτηγό μαζί με μια δυο βαλίτσες, να λες ένα ‘στο καλό’ και ύστερα να επιστρέφεις στο σπίτι σου χωρίς να γυρίσεις να κοιτάξεις πίσω.

Δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι. Οι νεκροί επιστρέφουν καθημερινά. Επιμένουν. Εμφανίζονται στον ύπνο σου. Είναι εκεί, πάνω στα προσωπικά τους αντικείμενα που ακόμα δεν βρήκες το κουράγιο να μαζέψεις, παραμένουν online σε όλους τους προσωπικούς τους λογαριασμούς. Ξεπετάγονται απροειδοποίητα τις πιο απίθανες στιγμές, όταν οδηγάς, όταν ψωνίζεις, όταν ξεκαρδίζεσαι, ακόμα κι όταν φτάνεις σε οργασμό και το τελευταίο που θες να σκέφτεσαι είναι το πόσο μοιάζει το δικό σου βογκητό με τον τρόπο που κι εκείνοι μούγκριζαν τις τελευταίες στιγμές αγωνίας προτού αφήσουν την τελευταία τους πνοή.

Η φαλάκρα

Το πιο σκληρό πρόσωπο μιας ανίατης ασθένειας είναι η αίσθηση ανικανότητας που σου αφήνει. Η συνειδητοποίηση πως δεν μπορείς να κάνεις τίποτα, πως δεν υπάρχει τρόπος να αποφύγεις το μοιραίο. Το μόνο που σου απομένει είναι να βρεις μερικές κουβέντες για να παρηγορήσεις τον άνθρωπο σου όμως γρήγορα καταλαβαίνεις πως ούτε αυτό βοηθάει. Λες ψέμματα και το ξέρεις κι εσύ κι εκείνος. Τις περισσότερες φορές ξεσπάς ή προσπαθείς να κρύψεις την απόγνωση σου συγκρατώντας τα δάκρυα σου και δαγκώνοντας το στόμα σου.

Άλλες φορές, ιδίως όταν σε καταβάλλει η κούραση, το πράγμα σου φαίνεται γελοίο. Η συσκευή του ορού, η συσκευή του οξυγόνου, οι γκριμάτσες του αρρώστου όταν προσπαθεί να φάει με το ζόρι μια μπουκιά λερώνοντας σαν μικρό παιδί το στόμα του. Σκέφτεσαι τι γελοίο πράγμα είναι ο άνθρωπος και πόσο ατελές. Πιάνεις τον εαυτό σου να γελά με πρησμένα από το κλάμα μάτια.

Υποθέτω πως όλοι θα συμφωνήσουμε με εκείνη την δήλωση του Γούντυ Άλλεν πως είναι κατηγορηματικά κατά του θανάτου. Όσο αστείο κι αν ακούγεται δεν νομίζω πως ένας λογικός άνθρωπος έχει κάτι παραπάνω να πει για το θέμα.

Η δυσάρεστη αλήθεια είναι πως ότι κι αν πεις, όσο κι αν προσπαθήσεις να το εκλογικεύσεις ή να το ξορκίσεις το να ξέρεις πως κάποια στιγμή θα τα τινάξεις είναι απαίσιο. Εμένα προσωπικά μου προκαλεί αηδία και θυμό όμως αυτή είναι μια δική μου ιδιοτροπία. Ο καθένας έχει τον δικό του τρόπο για να στέκεται απέναντι στο μοιραίο. Το σίγουρο είναι πως όλοι οι τρόποι και όλες οι μέθοδοι είναι αναποτελεσματικές κι αποτυχημένες. Στο τέλος ότι και να κάνεις πεθαίνεις.

Αν το καλοσκεφτείς όλες μας οι πράξεις, λίγο ή περισσότερο, περιστρέφονται γύρω από αυτό το γεγονός. Ή πιο σωστά γύρω από την προσπάθεια μας να ξεχάσουμε ή να αρνηθούμε αυτό το γεγονός. Σύμφωνα με τον Γερμανό φιλόσοφο Heidegger η λογική και  η φιλοσοφία η ίδια είναι ένα σύμπτωμα της εν γένει αδυναμίας μας να αντιμετωπίσουμε το μυστήριο της ζωής. Βρίσκουμε νόημα σε εκατοντάδες δευτερεύοντα πράγματα γιατί αρνούμαστε να εξετάσουμε την βαθύτερη ουσία και το νόημα της ύπαρξης μας. Μπορεί ο Heidegger να ήταν υποστηρικτής των Ναζί όμως δύσκολα μπορείς να αντικρούσεις το επιχείρημα του.

Το πως αντιμετωπίζουμε οι άνθρωποι τον θάνατο μου θυμίζει έναν συνάδελφο του πατέρα. Ήταν ένας σχετικά κοντός, αδύνατος κύριος που κρατούσε ένα δερμάτινο χαρτοφύλακα μόνιμα στο χέρι. Τον συναντούσαμε συνήθως έξω από το εφετείο και ήταν πάντα βιαστικός. Έμοιαζε άνθρωπος που προσέχει πολύ τον εαυτό του. Τα δόντια του ήταν καθαρά, τα λευκά πουκάμισα του σιδερωμένα. Χαμογελούσε με αυτοπεποίθηση. Το μόνο ελάττωμα του ήταν η φαλάκρα του και το πως προσπαθούσε να την διαχειριστεί. Εκείνη η σειρά από όρθιες τρίχες τις οποίες προσπαθούσε –μάταια- να τιθασεύσει τραβώντας τες με πείσμα πάνω από το γυμνό κεφάλι του.

Υπαρξιακά μιλώντας … είμαστε όλοι φαλακροί.

Όλοι τελειώνουμε

Δεν ξέρω τι μπορεί να κάνει κανείς για να αντιμετωπίσει τον φόβο του θανάτου. Έχω διαβάσει αμέτρητα βιβλία για την τέχνη του να ζεις όμως πολύ λίγα για την τέχνη του να πεθαίνεις. Η θρησκεία προσπαθεί να μας παρηγορήσει με τρελές ιστορίες για την μετά θάνατον ζωή όμως κακά τα ψέμματα όταν φτάνει η ώρα σου δύσκολο να πιστέψεις το οτιδήποτε. Ούτε η ηρωίδα Αντιγόνη μπόρεσε να γλιτώσει από τον φόβο του θανάτου.

ἀλλ’ ὧδ’ ἔρημος πρὸς φίλων ἡ δύσμορος
ζῶσ’ εἰς θανόντων ἔρχομαι κατασκαφάς·

μα έτσι παρατημένη από τους φίλους,
ζωντανή κατεβαίνω η μαυρομοίρα
στων πεθαμένων τα λημέρια,

Ούτε ο Χριστός

πάτερ μου ει δυνατόν εστί παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο

Ούτε το θρυλικό Κογιότ

Το σίγουρο είναι πως όπως και με την φαλάκρα έτσι και με τον θάνατο η αποδοχή μοιάζει να είναι η καλύτερη στρατηγική. Γνωρίζω αμέτρητους ευτυχισμένους και πετυχημένους φαλακρούς. Από τον γίγαντα Ζιντάν μέχρι τον παιδικό μου ήρωα Billy Corgan και τον απολαυστικό κωμικό Larry David. Αλλά και τα δικά μας sex symbols όπως o Γιώργος Παπανδρέου και ο Γρηγόρης Γεωργάτος. Δεν γνωρίζω όμως κανένα εραστή με περουκίνι ή πατικωμένες τρίχες από την μια άκρη στην άλλη.

Το ίδιο ισχύει και με την επίγνωση του θανάτου. Οι μελέτες έχουν δείξει πως οι άνθρωποι που έχουν επίγνωση της θνητότητας τους τείνουν να υιοθετούν ένα πιο υγιεινό τρόπο ζωής και να είναι πιο συνεπείς στα τσεκ απ τους και στις επισκέψεις τους στο γιατρό.

Είναι μια στατιστική αλήθεια την οποία μοιάζει να γνώριζαν καλά οι άνθρωποι της αρχαιότητας οι οποίοι δημιούργησαν δεκάδες μύθους με ήρωες που κατεβαίνουν ζωντανοί στον κόσμο των νεκρών για να φέρουν πίσω πολύτιμη γνώση για την ζωή.

Σε ένα βαθμό είναι λογικό. Η επίγνωση της θνητότητας μας είναι ο πυρήνας της συνείδησης μας, αυτό που μας ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα πλάσματα του ζωικού βασιλείου. Η ανθρώπινη περιέργεια και η δίψα για γνώση είναι πρώτα από όλα μια βαθιά ανάγκη να κατανοήσουμε το συνταραχτικό γεγονός της ύπαρξης και συνεπώς του θανάτου μας.

Να σκάψουμε λίγο να δούμε τον παππού;

Λίγες μέρες μετά την κηδεία επισκεφτήκαμε το μνήμα οι πιο στενοί συγγενείς για να αφήσουμε μερικά λουλούδια (και να χαζέψουμε έναν νυσταγμένο παπά να μουρμουρά πάνω από το χώμα). Για πρώτη φορά πήραμε μαζί και τα ανίψια μου, δυο αγόρια εφτά και δέκα χρονών.

Ο μικρότερος, ο συνονόματος με τον νεκρό παππού του, Στέφανος στάθηκε πάνω από το σκαμμένο χώμα. Φυσικά ακόμα δεν είχαν μπει τα μάρμαρα. Κοίταξε με απορία την ατελείωτη έκταση με τους τάφους και ύστερα τον τάφο του παππού του. Γύρισε προς το μέρος μας.

‘Μπορούμε να σκάψουμε λίγο να δούμε τον παππού;’ μας ρώτησε.

Αν είσαι παιδί η περιέργεια υπερισχύει του φόβου. Ίσως αυτό είναι που δεν θα έπρεπε ποτέ να ξεχνάμε. Πως η ζωή είναι ένα μυστήριο. Το μεγαλύτερο και συγκλονιστικότερο μυστήριο του κόσμου και πως πίσω από τον παγερό φόβο για το τέλος υπάρχει ταυτόχρονα ένα συγκλονιστικό δέος για την ομορφιά της ζωής. Όπως όταν κοιτάς από την άκρη ενός γκρεμού την πανέμορφη άβυσσο που εκτείνεται μπροστά σου.

Αν πάλι  όλα αυτά δεν σας παρηγορούν καθόλου, όπως συχνά συμβαίνει και με μένα, τότε υπάρχει και το σεξ. Μια διαδικασία που σε αντίθεση με την ζωή το να ‘τελειώσεις’ είναι ότι καλύτερο μπορεί να σου συμβεί.

Ο Πατέρας ενός δαίμονα

Οι Σκοτεινές Πλευρές

Θυμάμαι όταν ήμουν στο νηπιαγωγείο μας ζήτησαν να φτιάξουμε μια ζωγραφιά για να μπει στο ετήσιο ανθολόγιο. Έκατσα και ζωγράφισα ένα σπιτάκι. Ένα μεγάλο άνθρωπο που ήταν ο μπαμπάς. Έναν πιο μικρό που ήταν η μαμά. Κι έναν ακόμα πιο μικρό που ήμουν εγώ. Ύστερα έπιασα μια μαύρη κηρομπογιά και μουτζούρωσα όλη την ζωγραφιά από πάνω μέχρι κάτω.

‘Τι είναι αυτές οι μουτζούρες Main Menu;’ με ρώτησε η δασκάλα.

Σήκωσα τα χέρια και της απάντησα με απόλυτη φυσικότητα.

‘Είναι το σπίτι μας, ο μπαμπάς, η μαμά κι εγώ και είναι νύχτα’.

‘Έχεις πολύ φαντασία’ μου είπε και χαμογέλασε.

Με θυμάμαι εκείνη την μέρα να γυρνάω στο σπίτι από το σχολείο. Ήταν μια ανοιξιάτικη μέρα, καλή ώρα. Κουβαλούσα την βαριά μου τσάντα, ιδρωμένος. Πρώτη φορά συνειδητοποιούσα πως η πραγματικότητα ενός ανθρώπου μπορεί να είναι κάτι τόσο παράξενο και υπερβατικό για ένα τρίτο. Η αλήθεια ήταν πως δεν είχα καθόλου φαντασία. Αυτό που είχα ζωγραφίσει δεν το είχα φανταστεί. Στο σπίτι μας ήταν πράγματι νύχτα. Πάντοτε, συνέχεια, από νωρίς το πρωί μέχρι αργά το βράδυ …

Δεν έχεις ελπίδα

Την σκοτεινή σου πλευρά δεν μπορείς να την ξεφορτωθείς. Μπορείς να φτιάξεις τα δόντια σου, μπορείς να καθαρίσεις τα σημάδια της ακμής σου, μπορείς να αγοράσεις ένα μεγάλο αμάξι και να κυκλοφορείς με μια εντυπωσιακή γυναίκα που σου κάνει πίπες όσο αλλάζεις τις ταχύτητες όμως η σκοτεινή σου πλευρά θα παραμείνει εκεί.

Η λογική λέει πως κάτι που δεν μπορείς να το αλλάξεις καλό είναι να προσπαθήσεις να το αποδεχθείς και να προσπαθήσεις να μην ντρέπεσαι για αυτό. Ακούγεται τόσο απλό που είναι να απορείς γιατί δεν το κάνουμε όλοι. ‘Γεια σας είμαι ο Main Menu είμαι αλκοολικός και ο θείος μου με χάιδευε στο ιατρείο του την ώρα που μου εξέταζε τις αμυγδαλές’.

Αστειεύομαι βέβαια.

Όμως η ουσία παραμένει πως το να αποδεχθείς και να συμβιβαστείς με την σκοτεινή σου πλευρά είναι κάτι τρομερά δύσκολο. Είναι ένα ταμπού. Κάτι που ελάχιστοι θα καταλάβουν.

Όμως δεν έχεις άλλη επιλογή.

Ρόμπερτ Κραμπ – Ο Πατέρας των Δαιμόνων

To 1994 προβλήθηκε στις αίθουσες του σινεμά ένα ντοκυμανταίρ για την ζωή και το έργο του ‘αιρετικού’ σκιτσογράφου Robert Crumb. Ο Crumb υπήρξε από τους πρώτους Αμερικάνους σκιτσογράφους που αμφισβήτησαν την κυριαρχία των κόμικ των σούπερ ηρώων. Οι αστείοι ήρωες του είναι κάθε άλλο παρά ‘ηρωϊκοί’. Είναι πνιγμένοι στις νευρώσεις, έχουν εμμονή με το σεξ, και η μόνη υπέρβαση τους είναι πως στερούνται κάθε έννοια ηθικής και αγάπης για το ανθρώπινο είδος.

”Ο Ρόμπερτ Κραμπ αντιμετωπίζει την σκοτεινή πλευρά του όπως θα αντιμετώπιζε ένα καλός γονιός ένα προβληματικό παιδί.”

Το ντοκυμανταίρ είναι ένα αριστούργημα. Ο Κραμπ είναι ακριβώς αυτό που θα περίμενε κανείς διαβάζοντας τα κόμικ του. Ένας άνθρωπος που νιώθει ‘παράξενος’, ‘ελαττωματικός’, ένα ψηλόλιγνο γκόλουμ βγαλμένο κατευθείαν από το δάσος της αμερικάνικης επαρχίας.

Παρόλα αυτά δεν είναι δυστυχισμένος.

Είναι δημιουργικός, είναι αστείος, είναι ήρεμος. Μοιάζει να έχει συνηθίσει να ζει με τους δαίμονες του. Η αλήθεια είναι πως κοιτάζοντας τον να ποζάρει δίπλα στην όμορφη σύζυγο του ανάμεσα σε εκείνα τα γκροτέσκα σκίτσα σκέφτεσαι πως αντιμετωπίζει την σκοτεινή πλευρά του όπως θα αντιμετώπιζε ένα καλός γονιός ένα προβληματικό παιδί. Περιβάλλοντας το με αγάπη και αποδοχή.

Μπαμπά σε αγαπάω

Αυτό τον καιρό ο πατέρας μου βρίσκεται στο νοσοκομείο σε πολύ κρίσιμη κατάσταση. Σήμερα το πρωί σήκωσα το ακουστικό και τον πήρα τηλέφωνο. Του είπα πως τον αγαπάω και πως τον σκέφτομαι συνέχεια. Το ξαναλέω εδώ και έτσι ευελπιστώ να μείνει για πάντα γραμμένο όσα χρόνια και να περάσουν.

”Ήμουν ένα προβληματικό παιδί. Ήμουν ένας δαίμονας, μια σκοτεινή όψη της οικογένειας μου.”

Είναι αλήθεια πως η οικογένεια μου πέρασε πολλές δυσκολίες. Ιδίως τα πιο ευαίσθητα χρόνια της παιδικής μου ηλικίας ήταν κυριολεχτικά βαμμένα, όπως η παιδική μου ζωγραφιά, με μαύρο χρώμα.

Για πολλά χρόνια προσπάθησα να ξεφορτωθώ εκείνη την εικόνα με χίλιους τρόπους. Προσπάθησα να προσποιηθώ πως όλα ήταν καλά κι ύστερα όταν είδα πως αυτό δεν λειτουργούσε προσπάθησα να εκδικηθώ τους πρωταγωνιστές αυτού του δράματος. Μίσησα την μητέρα μου και τον πατέρα μου με όλη μου την ψυχή, τους κατηγόρησα, τους έβρισα, προσπάθησα να τους εξαπατήσω.

Όταν είδα πως ούτε αυτό λειτουργούσε αποφάσισα να τους εκδικηθώ κάνοντας κακό στον εαυτό μου. Έζησα αυτοκαταστροφικά, κάνοντας σκληρά ναρκωτικά, οδηγώντας επικίνδυνα στον δρόμο, μπλέκοντας σε καυγάδες χωρίς σημασία …

Ήμουν ένα προβληματικό παιδί. Ήμουν ένας δαίμονας, μια σκοτεινή όψη της οικογένειας μου.

Όμως για τον πατέρα μου όλα αυτά δεν είχαν καμία σημασία. Συνέχιζε να με αγαπάει και να με αποδέχεται για αυτό που ήμουν.

Δεν γράφω αυτό το κείμενο για να του ανταποδώσω τα όσα έχει κάνει για μένα. Το γράφω γιατί με τον τρόπο του μου έδωσε ένα πολύτιμο μάθημα το οποίο θέλω να το μοιραστώ.

Δεν ξέρω που στο διάολο το είχε μάθει αυτός. Δεν πιστεύω πως ο πατέρας μου ήταν σοφός, ούτε ιδιαίτερα αναλυτικός. Όμως το έκανε. Έκανε αυτό που κάνουν οι σπουδαίοι καλλιτέχνες όπως ο Κραμπ.

Αποδεχόταν την σκοτεινή πλευρά της ζωής του. Την περιέβαλε με αγάπη και εμπιστοσύνη. Και το κυριότερο αναλάμβανε την ευθύνη για αυτή την σκοτεινή πλευρά.

Έκανε αυτό που είπε ο μάγος Prospero απευθυνόμενος στο κτήνος Cannibal, στο  έργο του Σέξπηρ Τρικυμία.

This thing of darkness I acknowledge mine.

Δεν είμαι καλός στα λόγια όταν είμαι συγκινημένος. Όμως αυτό που ξέρω είναι πως ακόμα και οι χειρότεροι δαίμονες, όπως εγώ, μπορούν να εξημερωθούν. Αυτό που ξέρω είναι πως μπορεί να μην γίνεται με τίποτα να ξεφορτωθείς την προσωπική σου κόλαση, όμως σίγουρα κανείς δεν σε εμποδίζει να την αγαπήσεις και να την αναγνωρίσεις, χωρίς όρους, όπως όλα τα παιδιά σου.

Τα Παιδιά του Κεραυνού

Ξεκίνησα αυτό το μπλογκ έχοντας μόλις βγει από την πιο τρομαχτική περίοδο της ζωής μου. Μια περίοδο που όπως έγραψα και σε προηγούμενα ποστ, έχασα κάθε όρεξη και επιθυμία για ζωή και έφτασα πολύ κοντά στην αυτοκτονία. Ήταν μια συγκλονιστική περίοδος, που όσο κι αν προσπαθήσω θα μου είναι αδύνατο να την περιγράψω. Περισσότερο έμοιαζε με μια ανελέητη καταιγίδα που πίστευα πως δεν θα τελειώσει ποτέ. Μια καταιγίδα από την οποία δεν θα γλίτωνα με τίποτα παρά μόνο δίνοντας τέλος στη ζωή μου.

Ξεκίνησα να γράφω ελπίζοντας με κάποιο τρόπο, όσο μπορώ, να φτάσω εκεί έξω και σε άλλους ανθρώπους σαν κι εμένα. Να τους δώσω κουράγιο στις δύσκολες στιγμές ή αν και αυτοί όπως κι εγώ έχουν καταφέρει να βγουν από τις δυσκολίες να μοιραστούμε την χαρά μας και να δώσουμε μαζί δύναμη σε όσους ακόμα παλεύουν. Στο δρόμο ανακάλυψα πως αυτό που έκανα ήταν πολύ πιο σημαντικό από όσο μπορούσα να φανταστώ. Στο δρόμο ανακάλυψα πως ακολουθούσα το μονοπάτι μιας αρχαίας δοξασίας.

Heyoka

Μόνο αυτοί που είχαν το όραμα των πλασμάτων του κεραυνού μπορούν να ζήσουν σαν Χεγιόκα. Έχουν ιερή δύναμη και την μοιράζονται με όλους τους ανθρώπους, αλλά το κάνουν μέσα από αστείες ή παράδοξες πράξεις. Όταν ένα όραμα φτάνει από τα πλάσματα της Δύσης, έρχεται με τρόμο όπως χτυπάει ένας κεραυνός. Άλλα όταν η μπόρα του οράματος περάσει, ο κόσμος είναι πιο όμορφος και πιο ευτυχισμένος. Γιατί η αλήθεια παντού χτυπάει σαν βροχή. Μετά τον τρόμο της καταιγίδας όμως ο κόσμος είναι πιο όμορφος.

Μαύρος Τάρανδος

 

”Το σύμβολο τους είναι δυο κέρατα στο κεφάλι γιατί θεωρούνται αρπαχτικά πνεύματα.”

Σε ένα μεγάλο αριθμό των φυλών των Ινδιάνων της Βόρειας Αμερικής υπήρξε ένα παράξενο κοινωνικό φαινόμενο, η κουλτούρα των λεγόμενων ‘Αντίθετων’, ‘Contraries’ στα αγγλικά, οι αποκαλούμενοι Χεγιόκα. Οι ‘Αντίθετοι’ ήταν ένα πολύ μικρό ποσοστό του πληθυσμού ενός οικισμού οι οποίοι ζούσαν εντελώς αντίθετα στις παραδόσεις και τις συνήθειες των υπολοίπων.

Αυτό πρακτικά σήμαινε πως είχαν το δικαίωμα να προσβάλλουν τα ιερά και τα όσια της φυλής, να κοροϊδεύουν τις θρησκευτικές τελετές και να αγνοούν επιδεικτικά τις συμβουλές των σοφών γερόντων και των θεραπευτών. Επίσης, χρησιμοποιούσαν αυτό που οι ανθρωπολόγοι ονομάζουν αντίστροφη ομιλία ή αντίστροφη αντίδραση. Για παράδειγμα αν ήθελαν να σε φωνάξουν κοντά τους, φώναζαν λυσσασμένα ‘φύγε από μπροστά μου’. Με ακριβώς τον ίδιο τρόπο έφευγαν μακριά όταν κάποιος τους ζητούσε να έρθουν κοντά και έτρεχαν δίπλα του όταν τους έλεγε να φύγουν.

Πολλοί ‘Αντίθετοι’ ήταν αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε ως ‘κλόουν’, ντυμένοι παράδοξα και υπερβολικά και έτοιμοι να κάνουν τις πιο ντροπιαστικές ανοησίες για να διασκεδάσουν τους άλλους. Υπήρχαν όμως και ‘αντίθετοι’ που στερούνταν του κωμικού στοιχείου, οι οποίοι με την αιρετική τους στάση έρχονταν σε σύγκρουση με την υπόλοιπη κοινότητα, θέτοντας πολλές φορές την ζωή τους, αλλά και την ζωή των άλλων, σε κίνδυνο.

Παρόλα αυτά η κουλτούρα των αντιθέτων απολάμβανε του απόλυτου σεβασμού της κοινότητας. Ο ρόλος τους άλλωστε ήταν ιερός. Οι ντροπιαστικές ιστορίες και πράξεις τους βοηθούσαν τους ανθρώπους να απαλλαχθούν από το άγχος και τις ενοχές για τις δικές τους ανοησίες ή λάθη. Επίσης η διαρκής και ανελέητη αμφισβήτηση των παραδόσεων βοηθούσε στην ανανέωση και αναβίωση των παραδοσιακών μύθων και των ιερών δοξασιών.

Φυσικά, παρότι εθνολογικά το φαινόμενο των ‘αντιθέτων’ είναι κάτι πρωτόγνωρο, δεν μπορεί κανείς να μην δει την σινάφια της κουλτούρας τους με ανάλογες πρακτικές σε όλους τους πολιτισμούς. Από το αρχαίο σατυρικό δράμα, μέχρι τους μεσαιωνικούς γελωτοποιούς και τους καταραμένους ποιητές του 19ου αιώνα, η έννοια των ‘αντιθέτων’ αγκαλιάζει κάθε αιρετική συμπεριφορά, είτε πρόκειται για φιλοσοφικό δόγμα, είτε για καλλιτεχνική έκφραση ή στάση ζωής.

Θέλω να πιστεύω πως Η Τέχνη της Αποτυχίας δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από μια ακόμα έκφραση αυτής της βαθιάς ανθρώπινης ανάγκης για αντίθεση.

Το ίδιο άρθρο εκατό φορές

Σε κάθε ένα από τα άρθρα μου επαναλαμβάνω με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το ίδιο πράγμα. Καμιά φορά είναι κάπως απολαυστικό να βλέπω διαφορετικές αντιδράσεις ενώ στην ουσία επαναλαμβάνομαι. Ο ίδιος άνθρωπος που με επικροτεί για κάτι που έγραψα, θυμώνει όταν το γράφω στο επόμενο άρθρο με διαφορετικές λέξεις. Στην ουσία τους τίποτα από αυτά που λέω δεν είναι διαφορετικό. Είτε λέω πως δεν πρέπει να σεβόμαστε τους νεκρούς, είτε πως δεν πρέπει να προσπαθούμε να είμαστε ευτυχισμένοι, είτε πως πρέπει να τα παρατάμε όταν θέλουμε κάτι πάρα πολύ, είτε πως πρέπει να εκθέτουμε αυτά για τα οποία ντρεπόμαστε, είτε πως δεν πρέπει να ερωτευόμαστε, είτε πως πρέπει να λέμε ψέματα αντί για αλήθεια, είτε πως τα παιδιά μας θα πρέπει να μάθουν να κάνουν στοματικό έρωτα και να σοδομίζονται κι όχι μαθηματικά και ανάγνωση.

Σε όλα αυτά τα άρθρα λέω ακριβώς το ίδιο πράγμα. Παροτρύνω τους ανθρώπους να κάνουν το αντίθετο από αυτό που θα ήταν το λογικό να κάνουν.

Ο λόγος που το κάνω είναι πολύ απλός. Στην πραγματικότητα είμαι ένας μαστουρωμένος Ινδιάνος και είδα τα πουλιά των κεραυνών στα όνειρα μου. Και από τότε αποφάσισα να είμαι ένας Χεγιόκα της ελληνικής επικράτειας. Να μιλάω ανάποδα, να γράφω ανάποδα και να κάνω ότι μου καπνίσει, χωρίς να υπολογίζω τίποτα και κανένα.

Εντάξει. Όχι ακριβώς.

Το κάνω γιατί ζώντας την δική μου προσωπική τραγωδία ανακάλυψα πως η δυστυχία μου ήταν σύμπτωμα μιας πολύ βαθύτερης ασθένειας. Μιας ασθένειας που δεν μπορούσε να θεραπευτεί με καμιά συνταγή ευτυχίας, με κανένα ψυχοφάρμακο και με κανένα αντικαταθλιπτικό.

Προσοχή δεν λέω πως όλα αυτά δεν μπορούν να βοηθήσουν. Φυσικά και μπορούν. Ο σαμάνος της φυλής επιβάλλεται να συνταγογραφεί μαντζούνια και να δίνει τις επαγγελματικές του συμβουλές. Όμως αυτό δεν είναι αρκετό.

Υπάρχει κάτι πιο βαθύ. Κάτι πιο επείγον που πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Το νόημα της ζωής

Θέλω να σκεφτείτε το εξής ενδεχόμενο. Φανταστείτε να βάζατε ως προτεραιότητα της ζωής σας το γέλιο. Να προσπαθούσατε να γελάτε, να κατουριέστε από τα γέλια, από το πρωί που ξυπνάτε, μέχρι την τελευταία στιγμή που θα κλείσετε τα μάτια σας. Και αν είναι δυνατόν να γελάτε και στον ύπνο σας. Να ξεκαρδίζεστε στα όνειρα σας.

Ναι ξέρω, το ενδεχόμενο σας φαίνεται κάπως κουραστικό αν όχι εφιαλτικό. Το γέλιο έρχεται ως κάτι αυθόρμητο, ως μια αυθόρμητη αντίδραση σε κάτι ευτράπελο ή απροσδόκητο. Δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την επιτυχία και την ευτυχία και την ηδονή. Είναι συνέπειες κάποιων καταστάσεων. Δεν είναι αυτοσκοπός.

”Δεν ξέρετε πόσο εφιαλτικό μπορεί να γίνει η ευτυχία ή η ηδονή να είναι ο αυτοσκοπός ενός ανθρώπου ή μιας κοινωνίας.”

Δεν ξέρετε πόσο εφιαλτικό μπορεί να γίνει η ευτυχία ή η ηδονή να είναι ο αυτοσκοπός ενός ανθρώπου ή μιας κοινωνίας.

Δεν είναι πυρηνική φυσική είναι απλή λογική. Ο Μαρκήσιος Ντε Σαντ προσπάθησε να ακολουθήσει την λογική της ατελείωτης ηδονής στα έργα του τον 19ο αιώνα. Τα βιβλία του είναι γεμάτα σκατά και αίμα. Όψεις αυτού του ενδεχόμενου είδαμε επίσης στα ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ου αιώνα και βέβαια στο υπέροχο μυθιστόρημα ή την κινηματογραφική εκδοχή του American Psycho. 

Προσοχή και πάλι. Δεν λέω πως η ηδονή, η ευτυχία, ή η επιτυχία είναι κάτι κακό.

Το αντίθετο.

Το μόνο που λέω είναι πως δεν μπορούν να είναι αυτοσκοπός. Είναι όψεις της ζωής που αποκτούν νόημα ανάλογα με τις συνθήκες. Σε μεγάλο βαθμό είναι σχετικές. 

Ένα ζουμερό μπιφτέκι από τα McDonalds ίσως να είναι όνειρο ζωής για τα υποσιτισμένα παιδιά της Αφρικής όμως ο καλοζωϊσμένος πολίτης των δυτικών κοινωνιών το θεωρεί διατροφικό σκουπίδι.

Μια χαριτωμένη σύζυγος μπορεί να είναι όαση στην ζωή ενός μοναχικού ανθρώπου, όμως για έναν έμπειρο εραστή που έχει χορτάσει τις γυναίκες όπως εγώ μπορεί να είναι και μπελάς.

Πέρα από τα αστεία, έχουμε ένα βασικό πρόβλημα, μια βαθιά αρρώστια μέσα μας και ονομάζεται έλλειψη νοήματος. Το πρόβλημα ξεκινάει από την στιγμή που πιστεύουμε πως αυτό το νόημα οφείλει να μας το προσφέρει η ίδια η ζωή. Πως είναι κάτι που το δικαιούμαστε. Περιμένουμε από την ζωή να μας δώσει ευτυχία, ηρεμία, πλήρωση, λεφτά και δεν ξέρω εγώ τι άλλο. Όμως η αλήθεια είναι πως γεννιόμαστε σε ένα χάος και πως τίποτα δεν έχει νόημα. Στα μάτια της φύσης ή του σύμπαντος ή του Θεού δεν αξίζουμε τίποτα περισσότερο από μια πέτρα ή ένα χρησιμοποιημένο προφυλακτικό. 

Σύμφωνα με τον ψυχοθεραπευτή Βίκτωρ Φρανκλ ο άνθρωπος αρχίζει να αντιλαμβάνεται το νόημα της ζωής όταν αντί να ρωτάει τι έχει να του προσφέρει η ζωή αντιστρέφει το ερώτημα. Ρωτάει, τι έχω εγώ να προσφέρω στη ζωή;

Τι έχω να προσφέρω σε αυτό τον κόσμο ώστε να αποκτήσει περισσότερο νόημα;

Επίσης νόημα στη ζωή μας, δίνει η στάση μας απέναντι σε αυτό το χάος, απέναντι στην σκληρότητα ενός απρόσωπου φυσικού κόσμου. Απέναντι σε τραγικές καταστάσεις όπως η ανέχεια ή η ασθένεια ή το αναπόφευκτο του θανάτου είτε του δικού μας ή αυτών που αγαπάμε.

Ο άνθρωπος πραγματικά ανακαλύπτει το μεγαλείο της δύναμης του όταν στέκεται όρθιος απέναντι στην τραγική του μοίρα.

Κι όμως καθημερινά απέχουμε πολύ από αυτά αναζητώντας εμμονικά την γρήγορη ικανοποίηση των επιθυμιών μας πετυχαίνοντας τις περισσότερες φορές ακριβώς το αντίθετο.

Προσπαθώντας υπερβολικά να κάνουμε καλό σεξ και να ικανοποιήσουμε τους συντρόφους μας δεν μας σηκώνεται ή δεν έχουμε οργασμό. Προσπαθώντας να είμαστε και να δείχνουμε ευτυχισμένοι δεν χαλαρώνουμε και δεν μπορούμε να δεθούμε με άλλους ανθρώπους και να επικοινωνήσουμε. Προσπαθώντας να είμαστε επιτυχημένοι ακολουθούμε καριέρες που δεν μας εκφράζουν, μόνο και μόνο για το κύρος ή τα χρήματα καταντώντας μέτριοι και συνεπώς αποτυχημένοι.

Η  ψυχολογία υπογραμμίζει ξανά και ξανά τις ολέθριες συνέπειες που έχει ο σύγχρονος καταναλωτικός τρόπος ζωής στην ψυχική υγεία μας. Όμως κανείς δεν ακούει. Και πως να ακούσει όταν το οικονομικό στάτους κβο λειτουργεί με όρους θρησκευτικής λατρείας κηρύττοντας ατελείωτα μέσα από υπνωτιστικά διαφημιστικά σποτ και χαζοχαρούμενες ρεκλάμες.

Δυστυχώς η γλώσσα της επιστήμης, ή της ψυχοθεραπείας είναι στεγνή. Και σε ένα βαθμό για αυτό είναι και ψεύτικη. Γιατί μιλάει πάντα θεωρητικά, χωρίς αληθινά βιώματα που θα συγκινήσουν τους ανθρώπους. Αυτό που μας λείπει είναι μια σύγχρονη ανατρεπτική θρησκεία. Αυτό που μας λείπει είναι ‘αντίθετοι’, Χεγιόκα, άνθρωποι που θα λοιδορήσουν τις γελοίες συνήθειες μας και θα μας ταρακουνήσουν με τις ανάποδες πράξεις τους. 

Το θέμα είναι που θα τους βρούμε αυτούς τους τόσο ξεχωριστούς ανθρώπους.

Οι Heyoka της διπλανής πόρτας

Οι ‘αντίθετοι’ των φυλών της Βόρειας Αμερικής αντλούν την δύναμη τους από την λατρεία του Κεραυνού. Ένας Ινδιάνος καταλαβαίνει πως είναι Χεγιόκα όταν στα όνειρα του εμφανιστούν τα πουλιά του κεραυνού, μεγάλα πουλιά τα οποία δημιουργούν κεραυνούς χτυπώντας τα φτερά τους. Όταν ο νεαρός Ινδιάνος εξομολογηθεί τα όνειρα του στους σοφούς της φυλής τότε εκείνοι αποφασίζουν αν θα του δοθεί ο τίτλος του Χεγιόκα. Το σύμβολο ενός Χεγιόκα είναι δυο κέρατα στο κεφάλι γιατί θεωρείται αρπαχτικό πνεύμα.

Κάτι ανάλογο με τους Χεγιόκα συνέβηκε και στον απόστολο Παύλο. Είδε όραμα τον Χριστό. Ύστερα κι αυτός κήρυξε την αλήθεια των αντιθέτων. Είπε πως η σοφία των ανθρώπων είναι ανοησία για τον Θεό. Είπε πως η εξουσία των ανθρώπων είναι υποδούλωση για τον Θεό. Πως ο πλούτος των ανθρώπων, είναι φτώχεια για τον Θεό. Εξήγησε μάλιστα πως οι απόστολοι του Κυρίου πρέπει να είναι σαν ηθοποιοί που αναπαριστούν το θείο δράμα στην γη. Οι καλοί Χριστιανοί που με βρίζουν κάτω από τα ποστ μου, με βρίζουν επειδή λέω ακριβώς το ίδιο πράγμα που λέει η θρησκεία τους.

Χέστηκα φυσικά. Χέστηκα και για τις θρησκείες και για τους βλαμμένους που τις ακολουθούν. Ο Χριστιανισμός ότι και να πρεσβεύει έχει καταντήσει όπως η κόκα κόλα και κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.

Εμένα με ενδιαφέρουν οι άνθρωποι. Όσοι αυτοί την στιγμή βρίσκονται στο μέσο της καταιγίδας. Όσοι πιστεύουν πως δεν υπάρχει αύριο. Θέλω να ξέρουν πως τους έχουμε ανάγκη. Τους έχουμε ανάγκη για να μας μεταδώσουν το όραμα τους. Για να μας ταρακουνήσουν από τις θέσεις μας. Οι σημερινοί απεγνωσμένοι, θα γίνουν οι αυριανοί ‘αντίθετοι’ … αυτοί που θα μας οδηγήσουν με τις πράξεις τους και τις ντροπιαστικές ή τρομαχτικές ιστορίες τους σε μια ζωή με περισσότερο νόημα. Αυτοί που θα μας μάθουν να στεκόμαστε όρθιοι απέναντι στην σκληρότητα ενός αδιάφορου κόσμου.

Οι Χεγιόκα της διπλανής πόρτας, οι καλλιτέχνες της αποτυχίας.

 

Ποιος είναι ο ηλίθιος τελικά;

Στην άκρη ενός γκρεμού

Δεν με απασχολεί ποιες είναι οι επιθυμίες σου. Ίσως να θέλεις μια πιο παχουλή γυναίκα ή μπορεί μια πιο αδύνατη. Ίσως να θες να σε θαυμάζουν και να σε χειροκροτούν ή ένα σπίτι με γκαράζ και πισίνα και ένα μεγάλο αμάξι που δεν θα χωράει πουθενά. Μπορεί ακόμα να θες να ταξιδέψεις σε όλο τον κόσμο. Το πιο πιθανόν είναι πως τα θέλεις όλα μαζί. Και δόξα και χρήμα και ελευθερία. Και βέβαια δεν θα σε χάλαγαν μερικοί έξτρα πόντοι … λένε πως το μέγεθος δεν μετράει αλλά καλύτερα να το ‘χεις και να σου περισσεύει παρά να σου λείπει.            

Όπως είπα δεν με απασχολεί ποιες είναι οι επιθυμίες σου. Αυτό που μου προκαλεί ενδιαφέρον είναι πως είσαι διατεθειμένος να κάνεις τα πάντα προκειμένου να τις εκπληρώσεις. Κι όταν λέω τα πάντα εννοώ τα πάντα. Φυσικά και είσαι έτοιμος να πουλήσεις την ψυχή σου. Θα πουλούσες και την μάνα σου αν ήταν απαραίτητο πόσο μάλλον κάτι που είναι άυλο και δεν φαίνεται να χρησιμεύει πουθενά.

Το πρόβλημα, όπως θα έχεις ανακαλύψει και μόνος σου, είναι πως η ψυχή σου δεν αξίζει τίποτα. Είναι εντελώς άχρηστη. Δυστυχώς η προσφορά είναι πολύ μεγάλη. Τώρα, την ώρα που μιλάμε, 7.5 δισεκατομμύρια ψυχές είναι προς πώληση παγκοσμίως. Ακόμα και τα I owe you του Βαρουφάκη θα είχαν περισσότερη αξία από αυτά τα ανθρώπινα κουρελόχαρτα.

Φυσικά και δεν υπάρχουν ψυχές με την μεταφυσική έννοια. Δεν υπάρχει κάτι μέσα σου που όταν πεθαίνεις συνεχίζει να υπάρχει και πηγαίνει σε ένα άλλο μέρος. Όλοι οι λογικοί άνθρωποι ξέρουμε πως όταν πεθαίνεις γίνεσαι ένα με την λάσπη και δεν μένει τίποτα από σένα.

Όμως όσο είσαι ζωντανός κουβαλάς μέσα σου κάτι που μόνο η λέξη ψυχή μπορεί να περιγράψει. Θα μπορούσε κάποιος να το ονομάσει και αυτονομία ή εγωισμό. Εκείνη την συγκλονιστική αίσθηση πως είσαι ότι πιο σημαντικό στον κόσμο και πως όταν πάψεις να υπάρχεις τότε θα εξαφανιστεί κι ο υπόλοιπος κόσμος μαζί σου.

Αυτό που νιώθεις όταν στέκεσαι στην άκρη ενός γκρεμού και προσπαθείς να ισορροπήσεις μέσα στον δυνατό άνεμο. Η θέα του κενού κάτω από τα πόδια σου.

Αυτό είναι ψυχή.

Η περσινή κόλαση, ο παράδεισος του αύριο

Η ζωή σου δεν αξίζει τίποτα. Όσο κι αν φωνάζεις. Όσο κι αν χτυπιέσαι. Από την στιγμή που πηγαίνεις στο σχολείο, από την στιγμή που κάθεσαι στοιχισμένος σε μια γραμμή και ακούς κάποιον μαλάκα να λέει από το μεγάφωνο το Πάτερ Ημών η ζωή σου έχει ήδη κοστολογηθεί. Το μήνυμα έχει περάσει. Είσαι το κομμάτι ενός γραναζιού. Αξίζεις πολύ λίγα αν όχι τίποτα.

Αναλόγως με τις συνθήκες θα αξιοποιηθείς όπως χρειάζεται για να δουλέψει η μηχανή. Αν είναι εποχή πολέμου θα πας στο μέτωπο να σκοτωθείς ή αν είσαι γυναίκα θα πλέκεις σώβρακα και κάλτσες. Αν είναι εποχή ευημερίας θα απλώσεις τον κώλο σου πάνω σε μια καρέκλα και θα κάνεις μια βαρετή δουλειά που δεν θα σημαίνει τίποτα για σένα. Θα έχεις ένα μήνα άδεια για να ξεκουραστείς.

Μια ύφεση στην οικονομία θα σημαίνει πως θα δουλέψεις περισσότερες ώρες για λιγότερα λεφτά και ίσως να μην ξεκουράζεσαι το καλοκαίρι.

Αν η κρίση ξεσπάσει και τα πράγματα βγουν εκτός ελέγχου τότε θα είσαι άνεργος και θα χρειαστεί να παρακαλέσεις ή ακόμα και να ματώσεις για εκείνη την βαρετή δουλειά που μέχρι τότε απεχθανόσουν. Η περσινή κόλαση, όπως είπε κι ο Αρκάς, θα είναι ο παράδεισος του αύριο.

Ο κύριος Γκρέυ

Δεν είναι τυχαίο πως οι καλλιτέχνες των αρχών του εικοστού αιώνα έβλεπαν με απέχθεια τον σύγχρονο καπιταλισμό των μητροπόλεων. Η ιδέα του να κλειστείς σε ένα γραφείο και να καταναλώνεις προϊόντα μαζικής κατανάλωσης ακουγόταν εξωφρενική. Κι όμως τώρα είναι το όνειρο κάθε νέου ανθρώπου. Να έχει μια δουλειά που πληρώνει καλά. Ένα καλό αμάξι. Ένα καλό τηλέφωνο και ένα ευγενικό αφεντικό που θα του χτυπάει τρυφερά την πλάτη.

Και γιατί όχι. Είναι ο τρόπος που λειτουργούν τα πράγματα. Σε έναν κόσμο που κυριαρχεί η αβεβαιότητα και το χάος είναι παρήγορο να έχεις ασφάλεια και καλώς ή κακώς αυτήν μπορούν να σου την προσφέρουν μόνο τα χρήματα.

Η οικονομική εξουσία είναι όπως η θρησκεία. Σου δίνει παρηγοριά, σου προσφέρει μια στάλα λογικής σε αυτό τον άδικο, παράλογο κόσμο. Αν ακολουθήσεις τις αρχές της, αν είσαι αρκετά πειθήνιος και λειτουργικός τότε ίσως κερδίσεις μια θέση κοντά στους προνομιούχους. Είναι απλό. Πολύ πιο απλό από το ‘αν είσαι καλός άνθρωπος θα κάτσεις στα δεξιά του Κυρίου.’

Η οικονομική εξουσία είναι όπως η θρησκεία. Οι ναοί της είναι θεόρατοι, επιβλητικοί. Οι θεοί της είναι όπως ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης. Εκδικητικοί, αδέκαστοι, απρόσιτοι. Αληθινά Τοτέμ πέρα από το καλό και το κακό. Όπως ο κύριος Γκρέυ στις πενήντα αποχρώσεις του Γκρι. Θα σε σοδομίσουν βάσει συμβολαίου με μια αγάπη που ξεπερνάει τα ανθρώπινα μέτρα.

Talent Show

Το ζούμε καθημερινά. Οι άνθρωποι λαχταρούν να υποταχθούν. Να ξεφτιλιστούν. Η τηλεόραση είναι γεμάτη από εκπομπές ‘ταλέντων’ οι οποίες κατακλύζονται από νέους ανθρώπους οι οποίοι δέχονται να υποστούν κριτική για ένα ψωροσυμβόλαιο. Όσο πιο φριχτοί οι κριτές, τόσο το καλύτερο. Όσο πιο κυνικοί τόσο πιο συναρπαστικό το θέαμα. Μετράνε τα παιδιά όπως οι δουλέμποροι τιμολογώντας τα προσόντα τους, την φωνή τους, το τσαγανό τους, το μυαλό τους, την συμμετρία των φυσικών χαρακτηριστικών τους. Παλιότερα έπρεπε να είσαι αιχμάλωτος πολέμου για να υποστείς αυτό το ξεφτιλίκι όμως τώρα πας αυτοβούλως και λες και ευχαριστώ.

Μετράνε τα παιδιά όπως οι δουλέμποροι τιμολογώντας τα προσόντα τους, την φωνή τους, το τσαγανό τους, το μυαλό τους, την συμμετρία των φυσικών χαρακτηριστικών τους.

Να μην παρεξηγηθώ. Προσωπικά μου αρέσει όλο αυτό. Δεν το θεωρώ ανήθικο. Μου αρέσει να βλέπω ανθρώπους να ταπεινώνονται και να ταπεινώνουν και την ίδια στιγμή να το διασκεδάζουν. Είναι σαν πορνό αλλά με αληθινούς ανθρώπους κι όχι ηθοποιούς. Είναι ότι καλύτερο έχει να προσφέρει η εποχή μας στην ανθρώπινη ιστορία. Μια ωμή ειλικρίνεια που ξεπερνάει ακόμα και αυτή της ρωμαϊκής αρένας και των μεσαιωνικών θεαμάτων.

Φυσικά αναφερόμαστε σε αυτές τις εκπομπές γιατί είναι εντυπωσιακές όμως το ίδιο παιχνίδι παίζεται παντού. Οι άνθρωποι υποτάσσονται παντού και συνέχεια. Από το σχολείο, μέχρι το πανεπιστήμιο και την αγορά εργασίας. Το κάνουν μαζεύοντας ένα σωρό χαρτιά και δεξιότητες για ένα καλύτερο μέλλον, σπουδάζοντας ατελείωτα και προσπαθώντας να δείχνουν αυτοπεποίθηση και σεβασμό και θέληση για συνεργασία στις συνεντεύξεις για δουλειά.

Η ζωή τους δεν έχει καμία αξία. Είναι όλη εξαγορασμένη. Όλος ο χρόνος τους, όλη η θέληση τους ανήκουν σε κάποιον άλλο.

Γνωρίζω πολύ καλά πως αν παρότρυνα τους γονείς να μάθουν στα παιδιά τους από πολύ μικρά να κάνουν καλό στοματικό έρωτα και να απολαμβάνουν τον σοδομισμό πως θα κατέληγα στην καλύτερη περίπτωση στην φυλακή ή σε δημόσιο λιθοβολισμό. Όμως στην πραγματικότητα αυτά ακριβώς τα πράγματα διδάσκει ο μέσος άνθρωπος στα παιδιά του. Πως αν θες να είσαι ευτυχισμένος θα πρέπει πρώτα από όλα να ικανοποιείς τους ανώτερους σου και δεύτερον να αντέχεις να σε βασανίζουν χωρίς να μουρμουράς ή να κλαίγεσαι. Το ιδανικότερο βέβαια είναι να το ευχαριστιέσαι.

Πίπα κώλο, έτσι πορεύεται ο μέσος άνθρωπος. Έτσι ήταν και έτσι θα είναι πάντα είτε ο επιβήτορας σου φορούσε ράσα και σε βόλευε μέσα στο ιερό είτε φοράει σμόκιν και τον ανακουφίζεις κάτω απ’ το γραφείο.

Προκειμένου να μην …

Η ψυχή σου δεν αξίζει τίποτα. Κανένας διάβολος δεν θα την αγόραζε. Πίστεψε με. Ο διάβολος είναι πολύ εκλεκτικός. Έχει ζήσει την ανθρώπινη κατάσταση από την απαρχή του κόσμου κι έχει δει τα πάντα εκατομμύρια φορές. Ψυχές σαν την δική σου τον κάνουν να χασμουριέται. Ψυχές που εντυπωσιάζονται από ένα ηλίθιο κινητό ή ένα αεροπορικό ταξίδι ή ένα μεγάλο σπίτι.

Προκειμένου να αντιμετωπίσεις τον φόβο σου για τον κόσμο προτιμάς -παρακαλάς- να χωθείς σε ένα στενό κλουβί και να κάνεις βαρετές επαναληπτικές κινήσεις  υπηρετώντας τις επιθυμίες κάποιου άλλου.

Προκειμένου να μην σταθείς στην άκρη του γκρεμού και να νιώσεις τον δυνατό άνεμο να σε σπρώχνει στο κενό …

Είμαι ο μεγαλύτερος ψεύτης

Ο άνθρωπος που πήγε στο φεγγάρι

Στο διήγημα του ‘Οι Απαράμιλλες Περιπέτειες του Χανς Πφααλ’ ο Έντγκαρ Άλαν Πόε περιγράφει τον τρόπο που ένα φανταστικό ταξίδι στο φεγγάρι, το οποίο δεν συνέβηκε ποτέ, συγκλονίζει τους πολίτες του Ρότερνταμ. Σύμφωνα με ένα χειρόγραφο που παραδίδεται στις αρχές του Ρότερνταμ, ένας κύριος Χανς Πφααλ, έχει καταφέρει να ταξιδέψει στο φεγγάρι χρησιμοποιώντας ένα αερόστατο φτιαγμένο από παλιές εφημερίδες. Κανείς δεν έχει δει φυσικά τον Χανς Πφααλ, ούτε το παράξενο αερόστατο, όμως οι περιγραφές του ταξιδιού είναι τόσο λεπτομερείς ώστε να γίνουν πιστευτές.

Ο Χανς Πφααλ φυσικά δεν έχει ταξιδέψει ποτέ στο φεγγάρι. Πρόκειται για ένα μεθύστακα της σειράς με πάρα πολλά χρέη ο οποίος μάλιστα έχει δολοφονήσει κάποιους από τους πιστωτές του. Εφευρίσκει αυτό τον ευφάνταστο τρόπο για να γλιτώσει από τα εγκλήματα του. ‘Αν οι αξιότιμοι πολίτες του Ρότερνταμ θέλουν να μάθουν περισσότερα για την σελήνη και τους παράξενους κατοίκους της θα πρέπει να μου συγχωρέσουν τα εγκλήματα μου ώστε να μπορέσω να επιστρέψω στη γη…’

Δυο αιώνες μετά δεν έχουν αλλάξει και πολλά πράγματα. Η κοινή γνώμη διψάει ακόμα για ψέμματα και παρακολουθεί με την ίδια έξαψη τους σύγχρονους Χανς Πφααλ να ταξιδεύουν μακριά από την γη και τα προβλήματα της μέσα στα πρωτότυπα αερόστατα τους φτιαγμένα από εφημερίδες ή μπλογκ ή youtube βίντεο.

Τι δεν μας έμαθαν στο σχολείο

Το να δημιουργείς εντυπώσεις είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να βγάλεις λεφτά. Από τους πιο παλιούς και παραδοσιακούς εμπόρους εντυπώσεων, δηλαδή την οργανωμένη θρησκεία και τους ταχυδακτυλουργούς μέχρι τους σύγχρονους διαμορφωτές κοινής γνώμης των εκατοντάδων μπλογκ και τους ψεύτικους ‘αληθινούς’ ανθρώπους των εκπομπών ριάλιτι το μυστικό είναι ίδιο. Σούσουρο, ίντριγκα και απίστευτα πράγματα … κι όμως αληθινά…

Θεμιτό. Εφόσον υπάρχουν ηλίθιοι που διψάνε να πιστέψουν το οτιδήποτε προκειμένου να αντέξουν την κοινοτοπία της καθημερινότητας τους τότε θα υπάρχουν και κάποιοι που θα το προσφέρουν.

Δεν τρέφω καμιά εκτίμηση για τις ορδές ηλιθίων που καταπίνουν ψέματα δεύτερης διαλογής.

Τρέφω όμως πάρα πολύ μεγάλη εκτίμηση για τους καλούς ψεύτες. Πράγματι, το να λες ωραία ψέμματα είναι μια αληθινή αρετή που μπορεί να σου προσφέρει πάρα πολλά στην ζωή από τον ερωτικό τομέα μέχρι τον επαγγελματικό. Δυστυχώς στο σχολείο μας μαθαίνουν μόνο να πιστεύουμε σε ψέμματα κι όχι να τα δημιουργούμε. Στα δώδεκα χρόνια εκπαίδευσης καταπίνουμε μύθους με τα λίτρα όμως μαθαίνουμε ελάχιστα για την αξία και την τέχνη του να ψεύδεσαι. Αυτό βέβαια λειτουργεί και αντίστροφα. Μην ξέροντας πως να δημιουργούμε ψέμματα δεν έχουμε την ικανότητα να τα εντοπίσουμε.

”Ο Χανς Πφααλ φυσικά δεν έχει ταξιδέψει ποτέ στο φεγγάρι. Πρόκειται για ένα μεθύστακα της σειράς με πάρα πολλά χρέη ο οποίος μάλιστα έχει δολοφονήσει κάποιους από τους πιστωτές του. Εφευρίσκει αυτό τον ευφάνταστο τρόπο για να γλιτώσει από τα εγκλήματα του.”

Γιατί το ψέμα είναι καλό

Πρώτα από όλα το καλό ψέμα θρέφει την φαντασία και προσφέρει ηδονή. Κάθε ερωτική πράξη ενέχει μέσα της τα στοιχεία μιας αποπλάνησης και επομένως κι ενός ψεύδους. Στα αγγλικά το ρήμα lie σημαίνει και λέω ψέμματα και ξαπλώνω κάτι που ο Σεξπηρ χρησιμοποίησε στο περίφημο του σονέτο 138 για να περιγράψει πως ένας μεγαλύτερης ηλικίας εραστής ξαπλώνει με μια μικρότερη κοπέλα αμφιβόλου ηθικής. Ο ένας λέει ψέμματα για την ηλικία του και η άλλη για την αγνότητα της. They lie together.

Έπειτα το ψέμα δίνει κουράγιο στις δύσκολες στιγμές. Ένα από τα αγαπημένα μου αποφθέγματα είναι η εξής κουβέντα του Muhammad Ali.

”Για να γίνεις σπουδαίος πρωταθλητής πρέπει να πιστέψεις πως είσαι ο καλύτερος. Αν δεν είσαι προσποιήσου πως είσαι.”

Ο Muhammad Ali ήταν γνωστός για την συνήθεια του να μιλάει ακατάπαυστα πριν και κατά την διάρκεια του αγώνα λέγοντας ένα σωρό προσβολές για τους αντιπάλους του και παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως ανυπέρβλητο. Δεν είχε πρόβλημα να λέει ψέμματα. Το έκανε ανοιχτά χωρίς αναστολές. Έλεγε ψέμματα μέχρι να τα πιστέψει κι ο ίδιος και οι αντίπαλοι του. Το έκανε για να αντέξει στο ρινγκ. Και τις περισσότερες φορές τα κατάφερνε ώστε να θεωρείται τώρα ένας θρύλος του επαγγελματικού μποξ.

Διάλεξε μεριά

Το πρόβλημα με τους περισσότερους ανθρώπους είναι πως ψάχνουν να βελτιώσουν την ζωή τους χωρίς να βάλουν καθόλου το χέρι στην φωτιά. Ψάχνουν έτοιμες λύσεις. Τρικ και κόλπα που θα εφαρμόσουν ώστε να πραγματοποιήσουν τις κρυφές τους επιθυμίες.

Στην ουσία δεν πιστεύουν στον εαυτό τους. Και αυτό οφείλεται σε δύο λόγους. Ο πρώτος είναι πως δεν γνωρίζουν τον εαυτό τους. Δεν γνωρίζουν πόσο φοβισμένοι είναι. Πόσο λίγοι νιώθουν κατά βάθος. Το σπρώχνουν στο υποσυνείδητο τους γιατί τους τρομάζει η συνειδητοποίηση του. Είναι έτοιμοι να πιστέψουν το οτιδήποτε προκειμένου να ξεχαστούν. Είναι έτοιμοι να πιστέψουν σε ένα θαυματοποιό Θεό, ή σε έναν ήρωα της τηλεόρασης ή στον οποιοδήποτε θα τους δώσει κάτι να πιαστούν.

Ο δεύτερος λόγος είναι συνέπεια του πρώτου. Μην γνωρίζοντας πόσο συνηθισμένοι είναι δεν έχουν τα κότσια, ούτε την φαντασία να χτίσουν τον εαυτό τους από την αρχή. Να δημιουργήσουν τον μύθο τους. Δεν έχουν το κουράγιο να πουν γοητευτικά ψέμματα. Ψέμματα που θα εμπνεύσουν και θα συμπαρασύρουν και άλλους κοντά τους. Από ένα σύντροφο ζωής μέχρι φανατικούς πελάτες ή οπαδούς.

Το ξέρω πως ακούγεται αντιφατικό, όμως ισχύει. Το να ξέρεις πως δεν είσαι κάτι το ξεχωριστό είναι η αρχή του να γίνεις κάτι ξεχωριστό. Γιατί μόνο τότε συνειδητοποιείς πως αυτό το ξεχωριστό θα πρέπει να το φτιάξεις μόνος σου. Με κόπο και πολύ φαντασία. Με πολύ θάρρος και πολύ θράσος. Με συνεχή δουλειά και αμέτρητες αποτυχίες. Με ψέμματα, η αν θες ιστορίες που θα τις πιστέψεις τόσο πολύ ώστε στο τέλος να βγουν αληθινές. Όπως ο θρύλος Muhammad Ali. Όπως ο Χανς Πφααλ.

Αν το καλοσκεφτείς είναι κάτι αρκετά δύσκολο γιατί κουβαλάς όλη την ευθύνη πάνω σου. Όμως είναι ο μόνος τρόπος.

Να φτιάξεις το δικό σου ψέμα.

Αν νομίζεις πως δεν το αντέχεις ή το θεωρείς ανήθικο τότε σκάσε και συνέχισε να καταναλώνεις τα ψέμματα των άλλων.

Ο μαλάκας της διπλανής πόρτας

Προσπαθώ να βρω ένα τρόπο να τον περιγράψω και είναι αδύνατο. Ο μαλάκας δεν είναι κάτι συγκεκριμένο. Δεν έχει πολλά ή λίγα χρήματα. Δεν δουλεύει στον ιδιωτικό ή στο δημόσιο τομέα. Δεν είναι άνεργος. Δεν είναι ετεροφυλόφιλος ή ομοφυλόφιλος. Δεν έχει καν σημασία πόσες φορές κάποιος αυνανίζεται την ημέρα. Είναι αδύνατο να τον περιγράψεις. Δεν υπάρχουν εμφανή εξωτερικά χαρακτηριστικά. Είναι κάτι βαθύτερο. Το να είσαι μαλάκας είναι περίπου όπως το να έχεις σεξ απίλ. Ή το χεις ή δεν το χεις.

Είναι κάτι βαθύ, κάτι πηγαίο. Κάτι ας πούμε όπως το συναίσθημα του φόβου. Κάτι που μοιράζονται όλα τα θηλαστικά. Εκείνη η ανατριχίλα στην ράχη, ο πιο γρήγορος σφυγμός. Έτσι και η μαλακία. Είναι κάτι οικουμενικό. Είμαι σίγουρος πως υπάρχουν μαλάκες σκύλοι και μαλακισμένες πέστροφες ή ακρίδες.

Την μαλακία την κουβαλάς στο αίμα σου. Δεν μπορείς να την μάθεις από κάπου. Την είχε κι ο παππούς σου και ο προπάππους σου μέχρι και ο πιο μακρινός σου πρόγονος στην ζούγκλα.

Αν είσαι ένας από αυτούς, αν είσαι αληθινός μαλάκας, το μόνο που έχω να πω είναι ένα μπράβο. Τηρούμενων των αναλογιών είσαι ένα σχετικά σπάνιο δείγμα. Οπότε μπορείς να είσαι περήφανος για αυτό. Η ιστορία έχει δείξει πως αντέχεις ακόμα και στις πιο δύσκολες συνθήκες. Υπήρξες από την απαρχή της ζωής στη γη και θα είσαι εδώ μέχρι το τέλος κι ακόμα παραπέρα.

Αν δεν είσαι, τότε φίλε μου αυτό το κείμενο είναι αφιερωμένο σε σένα. Το κείμενο είναι χωρισμένο σε δυο τμήματα. Στο πρώτο αναφέρομαι στα ελάχιστα που ξέρουμε για τους μαλάκες. Στο δεύτερο δίνω πρακτικές συμβουλές αντιμετώπισης τους.

Γενικά χαρακτηριστικά

Αυτό που σε κάνει τόσο ανυπεράσπιστο απέναντι σε έναν μαλάκα είναι πως δεν ξέρεις τίποτα για την ψυχοσύνθεση του. Δεν έχεις ιδέα για το πως σκέφτεται. Νομίζεις πως ξέρεις. Αλλά δεν ξέρεις. Δεν φταις εσύ. Είναι ένα κουσούρι της φύσης. Ένα παράξενο εξελικτικό φαινόμενο. Βλέπεις εσύ όπως όλα τα πρωτεύοντα έχεις στον εγκέφαλο σου αυτό που οι νευρολόγοι ονομάζουν ‘νευρώνες καθρέφτες’. Είναι οι νευρώνες που είναι υπεύθυνοι για την ενσυναίσθηση σου, την ικανότητα σου δηλαδή να νιώθεις τα συναισθήματα των γύρω σου σαν να είναι δικά σου συναισθήματα. Ας πούμε κάθε φορά που βλέπεις κάποιον να κλαίει, στον εγκέφαλο σου πυροδοτούνται οι ίδιοι νευρώνες που πυροδοτούνται και στο άτομο που κλαίει. Είναι ο λόγος που το χασμουρητό είναι μεταδοτικό, ο λόγος που μας συγκινούν οι δραματικές ταινίες και μας μελαγχολούν οι δυσάρεστες ειδήσεις.

«Το καταφύγιο του μαλάκα είναι η οικογένεια, ένα περιορισμένο πεδίο δράσης όπου μπορεί να βασανίζει τους γύρω του χωρίς πολύ κόπο”

Είναι ένα σπουδαίο εξελικτικό εργαλείο, το οποίο μας βοηθάει να ερχόμαστε πιο κοντά, να φτιάχνουμε κοινότητες και να καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον. Δυστυχώς είναι τελείως άχρηστο αν όχι επικίνδυνο απέναντι στους μαλάκες. Ο μαλάκας δεν έχει νευρώνες καθρέφτες στον εγκέφαλο του. Μπορεί να έχει μπαλάκια του πινγκ πονγκ ή πινέζες εκεί αλλά νευρώνες καθρέφτες αποκλείεται.

Επομένως κάθε πρόβλεψη για το τι νιώθουν και για το γιατί το νιώθουν είναι καταδικασμένη να είναι λάθος. Μην προσπαθείς να τους καταλάβεις όπως καταλαβαίνεις τον εαυτό σου. Όχι μόνο θα κάνεις λάθος αλλά ίσως να εκθέσεις τον εαυτό σου σε κίνδυνο.

Γενικά όσο αφορά τον μαλάκα βρισκόμαστε σε μεγάλο βαθμό ακόμα στο σκοτάδι. Ελάχιστα βήματα έχουν γίνει στο θέμα. Μπορούμε να μιλήσουμε με πιθανότητες και εικασίες αλλά όχι με ασφαλή αξιώματα.

Ας πούμε μπορούμε να πούμε πως σε γενικές γραμμές ο μαλάκας δεν είναι μοναχικό ον. Τουλάχιστον αυτό καταμαρτυρούν τα περισσότερα δείγματα. Το αντίθετο. Οι μαλάκες φαίνεται να απολαμβάνουν την ανθρώπινη συντροφιά. Τους αρέσει ας πούμε να οργανώνουν δείπνα για τους φίλους τους ή να συμμετέχουν σε ομαδικά σπορ. Γενικά οποιαδήποτε περίσταση θα τους δώσει την δυνατότητα να πουν μια δυο κουβέντες παραπάνω για τον εαυτό τους και να σπάσουν τα αρχίδια ενός, δύο ή περισσότερων ανθρώπων.

Επίσης ο μαλάκας σπάνια μένει χωρίς ερωτικό σύντροφο. Συνήθως, μάλιστα, οι ερωτικές του σχέσεις καταλήγουν σε γάμο και σε δύο ή περισσότερα παιδιά -εξού και η διαιώνιση του είδους. Το καταφύγιο του μαλάκα είναι η οικογένεια, ένα περιορισμένο πεδίο δράσης όπου μπορεί να βασανίζει τους γύρω του χωρίς πολύ κόπο. Κατά μία έννοια ο μαλάκας είναι καλός σύζυγος. Αυτό οφείλεται στην εν γένει απάθεια του και στην αγάπη του για την ρουτίνα. Μπορεί να κάνει τα ίδια πράγματα είτε καθημερινά είτε σε εβδομαδιαία βάση χωρίς μεγάλες μεταπτώσεις στην απόδοση.

Επίσης η μαλακία δεν συνδέεται με τον δείκτη ευφυϊας. Έχουμε δει μαλάκες με πολύ υψηλό iq και το αντίθετο. Ούτε βέβαια με την κοινωνική θέση. Έχουνε υπάρξει μαλάκες από πρωθυπουργοί μέχρι παρουσιαστές τηλεοπτικών εκπομπών ή καθηγητές πανεπιστημίου… αλλά και μαλάκες της βιοπάλης ή ακόμα και άστεγοι ή τοξικομανείς.

Ο πιο ισχυρός βέβαια κι επικίνδυνος μαλάκας είναι αυτός της διπλανής πόρτας. Ο άνθρωπος που συνδιαλέγεσαι μαζί του σε καθημερινή βάση. Αυτός που αν δεν προσέξεις μπορεί να γίνει ακόμα και φίλος σου ή συνεργάτης ή σύζυγος.

5 πρακτικές συμβουλές αντιμετώπισης ενός μαλάκα

1) Πρώτα από όλα επειδή ο μαλάκας αρέσκεται να σου σπάει τα αρχίδια… -πρόσεξε, κυριολεκτώ, αρέσκεται να σου σπάει τα αρχίδια, δεν τον ενδιαφέρει αν έχει δίκιο ή αν αυτό που κάνεις είναι σωστό ή λάθος ή αν τον έχεις πειράξει, απλά απολαμβάνει να σε βλέπει να υποφέρεις.- Επειδή λοιπόν όπως είπα αρέσκεται να σου σπάει τα αρχίδια μια πρώτη συμβουλή είναι να αποφεύγεις συζητήσεις ή αναλύσεις για το οτιδήποτε μαζί του. Χάνεις τον καιρό σου. Για παράδειγμα αν σε κατηγορήσει πως δεν κάνεις σωστά την δουλειά σου πες του πως έχει δίκιο, αν σε κατηγορήσει πως προσπαθείς να τον κλέψεις παραδέξου το ακόμα κι αν δεν το έχεις κάνει. Είναι κάτι που θα τον παραλύσει. Μην φοβάσαι πως ίσως να σε δυσφημίσει. Θα το έκανε έτσι κι αλλιώς οπότε γλιτώνεις άπειρο χρόνο.

2) Όσο πιο γρήγορα τον ξεφορτωθείς τόσο καλύτερα. Αν είναι πελάτης σου χρέωσε τον διπλά. Ίσως αυτό τον απομακρύνει και αν όχι τουλάχιστον θα βγάλεις κάτι παραπάνω για τον κόπο σου. Αν επιμείνει τότε πρόσφερε του τις χειρότερες υπηρεσίες. Αν για παράδειγμα σερβίρεις καφέ φρόντιζε ο καφές του να είναι πάντα κρύος και να έχει λιγότερη ή περισσότερη ζάχαρη από όσο επιθυμεί.

3) Αν είναι ερωτικός σου σύντροφος ή βγαίνετε ραντεβού χώρισε τον αμέσως. Αν είσαι ερωτευμένος/η ή τον έχεις παντρευτεί τότε συμπεριφέρσου του με τον χειρότερο τρόπο. Γέμισε τον υποψίες για το πόσο πιστή/ος του είσαι. Μην ικανοποιείς καμιά από τις επιθυμίες του. Αν είναι αληθινός μαλάκας θα σε θέλει ακόμα περισσότερο. Πιστεύω είναι ένα από τα καλύτερα τεστ μαλακίας. Ο μαλάκας απολαμβάνει να του φέρονται άσχημα. Είναι άλλωστε αυτό που κάνει και ο ίδιος σε αυτούς που αγαπά.

4) Αν ο μαλάκας που σε ταλαιπωρεί έχει θέση εξουσίας, είναι ας πούμε δάσκαλος σου ή στρατιωτικός διοικητής -το οποίο συμβαίνει πολύ συχνά- προσπάθησε να είσαι όσο πιο αόρατος και τυπικός γίνεται. Αν έχεις ταλέντο στις γαλιφιές τότε γλείψε. Φόρτωσε τον κολακείες και καλά λόγια, κάθισε να ακούσεις τις εκμυστηρεύσεις του όσο ανιαρές και μονότονες κι αν είναι. Το καλύτερο βέβαια που μπορείς να κάνεις είναι να ρουφιανέψεις. Η αγάπη του μαλάκα για τον ρουφιάνο είναι κάτι πραγματικά αξιοθαύμαστο. Που τον χάνεις που τον βρίσκεις πάνω από ένα τηλέφωνο είναι. Είναι η υψηλότερη του τέχνη.

5) Σε γενικές γραμμές τους μαλάκες πρέπει να τους εντοπίζεις από την αρχή. Πολύ πριν φτάσουν κοντά σου και γίνουν κομμάτι της καθημερινότητας σου. Επειδή ένα από τα ισχυρότερα τους όπλα είναι η ηθικολογία ένας ασφαλής τρόπος να τους εντοπίζεις είναι να διατείνεσαι πως είσαι ανήθικος. Ακόμα κι αν δεν είσαι. Οι καλοπροαίρετοι άνθρωποι θα καταλάβουν το πνεύμα σου, ο μαλάκας όμως δεν θα αντέξει να μην σχολιάσει, να μην κακίσει ή να μην σε επικρίνει για την συμπεριφορά σου. Γενικά ο μαλάκας τσιμπάει στα δολώματα … ακούει για κόλαση και ψάχνει για αμαρτωλούς και κολασμένους, ακούει για ασέβεια στον νεκρό και ψάχνει για εκδίκηση και προσβεβλημένους.

Ακούει για τέχνη της αποτυχίας και ψάχνει για αποτυχημένους.

Δέκα πράγματα που δεν έχουν σχέση με τον έρωτα

Ένας Θεός ξέρει πόσα πράγματα έχουν γραφτεί για τον έρωτα. Και είναι φυσιολογικό. Όσο υπάρχουν άνθρωποι θα μιλούν για τα δυο πιο συγκλονιστικά γεγονότα της ανθρώπινης ύπαρξης, τον έρωτα και τον θάνατο. Μην έχοντας, δυστυχώς ή ευτυχώς, κάποια ανώτερη δύναμη να μας καθοδηγήσει ως προς τι είναι αληθινός έρωτας ή τι ακριβώς σημαίνει θάνατος, είμαστε αναγκασμένοι να πορευτούμε μόνοι μας. Να μάθουμε από τα λάθη μας και τις αποτυχίες μας. Να ακούσουμε ο ένας τις ιστορίες του άλλου.

Παρακάτω παραθέτω μερικά από τα πράγματα που έμαθα, τρώγοντας τα μούτρα μου και αποτυγχάνοντας ξανά και ξανά όσο αφορά τον έρωτα. Δέκα πράγματα που κάνουν οι Junkies του έρωτα, όλοι αυτοί δηλαδή που δεν μπορούν ή δεν ξέρουν να δείξουν τον απαιτούμενο σεβασμό στον πιο αρχαίο Θεό.

1) Νιώθεις πως δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς αυτόν ή αυτήν. Είσαι από αυτούς που παίρνουν τον σύντροφο τους παραμάσχαλα πρωί βράδυ όπως ο μπεκρής το μπουκάλι του. Από τα ψώνια στο σουπερμάρκετ μέχρι στην ουρά στην εφορία σέρνεις από το χέρι έναν άνθρωπο.

2) Ερωτεύεσαι τα πάντα και τους πάντες. Όπως ο αλκοολικός στην αναβροχιά θα ρουφήξει και φωτιστικό οινόπνευμα έτσι κι εσύ ξεμυαλίζεσαι με το κάθε φρούτο που θα βρεθεί στο δρόμο σου.

3) Τα ποντάρεις όλα στον επόμενο. ‘Όλοι οι προηγούμενοι ήταν μαλάκες.’ λες στον εαυτό σου και το πιστεύεις. ‘Όμως με τον επόμενο θα σπάσει η γκίνια.’ Και πράγματι ύστερα από μερικά ραντεβού είσαι σίγουρος/η πως ο λεγάμενος/η είναι αυτό που πάντα έψαχνες. Όπως συμβαίνει με όλους τους τζογαδόρους κάθε καινούριο στοίχημα σε βυθίζει πιο βαθιά στο χρέος, κάθε φιλί σε σπρώχνει πιο βαθιά στην μοναξιά σου.

4) Αυνανίζεσαι και όταν τελειώνεις βάζεις τα κλάματα. Αυτά τα λίγα λεπτά απόλυτης ελευθερίας και σεξουαλικής εκτόνωσης που θα μπορούσες να τα αφιερώσεις ας πούμε σε ένα remix από Mairilyn Monroe, Scarlett Johanson και την νταντά από την ομώνυμη σειρά, εσύ διαλέγεις να τα δηλητηριάσεις με τον πόνο σου.

5) Είσαι μονίμως απένταρος. Όλοι οι εθισμένοι έχουν κακή σχέση με το χρήμα. Τους αρέσει να ‘ξοδεύονται’, να τα δίνουν όλα. Αντιλαμβάνονται το πάθος ως αυτοκαταστροφή.

6) Δεν έχεις ποτέ κάτι καλύτερο να κάνεις. Ο Μπουκόφσκι -γνωστός μπεκρούλιακας- έλεγε πως όταν συμβαίνει κάτι καλό πίνει για να το γιορτάσει. Όταν συμβαίνει κάτι κακό πίνει για να ξεχάσει. Κι όταν δεν συμβαίνει τίποτα πίνει για να συμβεί κάτι. Αν νιώθεις πως μόνο ο έρωτας δίνει νόημα στην ζωή σου τότε μάλλον ο έρωτας σου δεν είναι και πολύ σπουδαίος. Τουλάχιστον όχι πιο σπουδαίος από μερικά ποτήρια κρασί.

7) Κάνεις όνειρα. Τρελά όνειρα. Περιμένω ακόμα τον μαθηματικό που θα ανακαλύψει έναν αλγόριθμο που θα εκφράζει το βαθμό κατάντιας ενός ανθρώπου σε σχέση με την ομορφιά των ονείρων του. Όταν ο Robert Johnson, θρυλικός μπλουζμαν του 30, συνάντησε τον διάβολο και του ζήτησε να κάνει πραγματικότητα τα όνειρα του, ο διάβολος το μόνο που έκανε ήταν να του δώσει μια κιθάρα. Άσε τα όνειρα και τις ελπίδες στους παπάδες. Χρησιμοποίησε το μυαλό σου και τα ταλέντα σου. Δούλεψε σκληρά. Γίνε κάποιος που αξίζει να αγαπήσει και να αγαπηθεί. 

8) Δεν έχεις φίλους. Έχεις μόνο ανθρώπους για να μοιράζεστε τα βάσανα σας. Η παρέα σας μοιάζει περισσότερο με ψυχανάλυση. Κακή ψυχανάλυση.

9) Δεν ερωτεύεσαι ποτέ. Ή μάλλον ερωτεύεσαι επιδερμικά. Χλιαρά, χωρίς επίγνωση του κινδύνου. Μόνο για το σεξ. Ή μόνο για την παρέα. Είσαι junky γιατί ο φόβος σου για το πάθος δείχνει την εξάρτηση σου από αυτό.

10) Μιλάς πολύ για τον έρωτα. Ανεβάζεις ατάκες στο Facebook. Κάνεις συγκλονιστικές δηλώσεις στο timeline σου. Τραγουδάς καψουροτράγουδα από το πρωί μέχρι το βράδυ. Ο αληθινός έρωτας είναι μουγκός. Καμιά κουβέντα δεν μπορεί να τον εκφράσει. Ένα βλέμμα, κάτι αστείο, μια αμήχανη στιγμή την ώρα της ερωτικής πράξης… τα πιο απλά πράγματα μπορεί να σημαίνουν και τα πιο πολλά.  Δεν υπάρχουν συνταγές. Με τον αληθινό έρωτα  δεν είσαι ποτέ σίγουρος… κανείς δεν ξέρει. Αν είναι περισσότερο μπελάς ή ευλογία.