Είμαι ο μεγαλύτερος ψεύτης

Ο άνθρωπος που πήγε στο φεγγάρι

Στο διήγημα του ‘Οι Απαράμιλλες Περιπέτειες του Χανς Πφααλ’ ο Έντγκαρ Άλαν Πόε περιγράφει τον τρόπο που ένα φανταστικό ταξίδι στο φεγγάρι, το οποίο δεν συνέβηκε ποτέ, συγκλονίζει τους πολίτες του Ρότερνταμ. Σύμφωνα με ένα χειρόγραφο που παραδίδεται στις αρχές του Ρότερνταμ, ένας κύριος Χανς Πφααλ, έχει καταφέρει να ταξιδέψει στο φεγγάρι χρησιμοποιώντας ένα αερόστατο φτιαγμένο από παλιές εφημερίδες. Κανείς δεν έχει δει φυσικά τον Χανς Πφααλ, ούτε το παράξενο αερόστατο, όμως οι περιγραφές του ταξιδιού είναι τόσο λεπτομερείς ώστε να γίνουν πιστευτές.

Ο Χανς Πφααλ φυσικά δεν έχει ταξιδέψει ποτέ στο φεγγάρι. Πρόκειται για ένα μεθύστακα της σειράς με πάρα πολλά χρέη ο οποίος μάλιστα έχει δολοφονήσει κάποιους από τους πιστωτές του. Εφευρίσκει αυτό τον ευφάνταστο τρόπο για να γλιτώσει από τα εγκλήματα του. ‘Αν οι αξιότιμοι πολίτες του Ρότερνταμ θέλουν να μάθουν περισσότερα για την σελήνη και τους παράξενους κατοίκους της θα πρέπει να μου συγχωρέσουν τα εγκλήματα μου ώστε να μπορέσω να επιστρέψω στη γη…’

Δυο αιώνες μετά δεν έχουν αλλάξει και πολλά πράγματα. Η κοινή γνώμη διψάει ακόμα για ψέμματα και παρακολουθεί με την ίδια έξαψη τους σύγχρονους Χανς Πφααλ να ταξιδεύουν μακριά από την γη και τα προβλήματα της μέσα στα πρωτότυπα αερόστατα τους φτιαγμένα από εφημερίδες ή μπλογκ ή youtube βίντεο.

Τι δεν μας έμαθαν στο σχολείο

Το να δημιουργείς εντυπώσεις είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να βγάλεις λεφτά. Από τους πιο παλιούς και παραδοσιακούς εμπόρους εντυπώσεων, δηλαδή την οργανωμένη θρησκεία και τους ταχυδακτυλουργούς μέχρι τους σύγχρονους διαμορφωτές κοινής γνώμης των εκατοντάδων μπλογκ και τους ψεύτικους ‘αληθινούς’ ανθρώπους των εκπομπών ριάλιτι το μυστικό είναι ίδιο. Σούσουρο, ίντριγκα και απίστευτα πράγματα … κι όμως αληθινά…

Θεμιτό. Εφόσον υπάρχουν ηλίθιοι που διψάνε να πιστέψουν το οτιδήποτε προκειμένου να αντέξουν την κοινοτοπία της καθημερινότητας τους τότε θα υπάρχουν και κάποιοι που θα το προσφέρουν.

Δεν τρέφω καμιά εκτίμηση για τις ορδές ηλιθίων που καταπίνουν ψέματα δεύτερης διαλογής.

Τρέφω όμως πάρα πολύ μεγάλη εκτίμηση για τους καλούς ψεύτες. Πράγματι, το να λες ωραία ψέμματα είναι μια αληθινή αρετή που μπορεί να σου προσφέρει πάρα πολλά στην ζωή από τον ερωτικό τομέα μέχρι τον επαγγελματικό. Δυστυχώς στο σχολείο μας μαθαίνουν μόνο να πιστεύουμε σε ψέμματα κι όχι να τα δημιουργούμε. Στα δώδεκα χρόνια εκπαίδευσης καταπίνουμε μύθους με τα λίτρα όμως μαθαίνουμε ελάχιστα για την αξία και την τέχνη του να ψεύδεσαι. Αυτό βέβαια λειτουργεί και αντίστροφα. Μην ξέροντας πως να δημιουργούμε ψέμματα δεν έχουμε την ικανότητα να τα εντοπίσουμε.

»Ο Χανς Πφααλ φυσικά δεν έχει ταξιδέψει ποτέ στο φεγγάρι. Πρόκειται για ένα μεθύστακα της σειράς με πάρα πολλά χρέη ο οποίος μάλιστα έχει δολοφονήσει κάποιους από τους πιστωτές του. Εφευρίσκει αυτό τον ευφάνταστο τρόπο για να γλιτώσει από τα εγκλήματα του.»

Γιατί το ψέμα είναι καλό

Πρώτα από όλα το καλό ψέμα θρέφει την φαντασία και προσφέρει ηδονή. Κάθε ερωτική πράξη ενέχει μέσα της τα στοιχεία μιας αποπλάνησης και επομένως κι ενός ψεύδους. Στα αγγλικά το ρήμα lie σημαίνει και λέω ψέμματα και ξαπλώνω κάτι που ο Σεξπηρ χρησιμοποίησε στο περίφημο του σονέτο 138 για να περιγράψει πως ένας μεγαλύτερης ηλικίας εραστής ξαπλώνει με μια μικρότερη κοπέλα αμφιβόλου ηθικής. Ο ένας λέει ψέμματα για την ηλικία του και η άλλη για την αγνότητα της. They lie together.

Έπειτα το ψέμα δίνει κουράγιο στις δύσκολες στιγμές. Ένα από τα αγαπημένα μου αποφθέγματα είναι η εξής κουβέντα του Muhammad Ali.

»Για να γίνεις σπουδαίος πρωταθλητής πρέπει να πιστέψεις πως είσαι ο καλύτερος. Αν δεν είσαι προσποιήσου πως είσαι.»

Ο Muhammad Ali ήταν γνωστός για την συνήθεια του να μιλάει ακατάπαυστα πριν και κατά την διάρκεια του αγώνα λέγοντας ένα σωρό προσβολές για τους αντιπάλους του και παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως ανυπέρβλητο. Δεν είχε πρόβλημα να λέει ψέμματα. Το έκανε ανοιχτά χωρίς αναστολές. Έλεγε ψέμματα μέχρι να τα πιστέψει κι ο ίδιος και οι αντίπαλοι του. Το έκανε για να αντέξει στο ρινγκ. Και τις περισσότερες φορές τα κατάφερνε ώστε να θεωρείται τώρα ένας θρύλος του επαγγελματικού μποξ.

Διάλεξε μεριά

Το πρόβλημα με τους περισσότερους ανθρώπους είναι πως ψάχνουν να βελτιώσουν την ζωή τους χωρίς να βάλουν καθόλου το χέρι στην φωτιά. Ψάχνουν έτοιμες λύσεις. Τρικ και κόλπα που θα εφαρμόσουν ώστε να πραγματοποιήσουν τις κρυφές τους επιθυμίες.

Στην ουσία δεν πιστεύουν στον εαυτό τους. Και αυτό οφείλεται σε δύο λόγους. Ο πρώτος είναι πως δεν γνωρίζουν τον εαυτό τους. Δεν γνωρίζουν πόσο φοβισμένοι είναι. Πόσο λίγοι νιώθουν κατά βάθος. Το σπρώχνουν στο υποσυνείδητο τους γιατί τους τρομάζει η συνειδητοποίηση του. Είναι έτοιμοι να πιστέψουν το οτιδήποτε προκειμένου να ξεχαστούν. Είναι έτοιμοι να πιστέψουν σε ένα θαυματοποιό Θεό, ή σε έναν ήρωα της τηλεόρασης ή στον οποιοδήποτε θα τους δώσει κάτι να πιαστούν.

Ο δεύτερος λόγος είναι συνέπεια του πρώτου. Μην γνωρίζοντας πόσο συνηθισμένοι είναι δεν έχουν τα κότσια, ούτε την φαντασία να χτίσουν τον εαυτό τους από την αρχή. Να δημιουργήσουν τον μύθο τους. Δεν έχουν το κουράγιο να πουν γοητευτικά ψέμματα. Ψέμματα που θα εμπνεύσουν και θα συμπαρασύρουν και άλλους κοντά τους. Από ένα σύντροφο ζωής μέχρι φανατικούς πελάτες ή οπαδούς.

Το ξέρω πως ακούγεται αντιφατικό, όμως ισχύει. Το να ξέρεις πως δεν είσαι κάτι το ξεχωριστό είναι η αρχή του να γίνεις κάτι ξεχωριστό. Γιατί μόνο τότε συνειδητοποιείς πως αυτό το ξεχωριστό θα πρέπει να το φτιάξεις μόνος σου. Με κόπο και πολύ φαντασία. Με πολύ θάρρος και πολύ θράσος. Με συνεχή δουλειά και αμέτρητες αποτυχίες. Με ψέμματα, η αν θες ιστορίες που θα τις πιστέψεις τόσο πολύ ώστε στο τέλος να βγουν αληθινές. Όπως ο θρύλος Muhammad Ali. Όπως ο Χανς Πφααλ.

Αν το καλοσκεφτείς είναι κάτι αρκετά δύσκολο γιατί κουβαλάς όλη την ευθύνη πάνω σου. Όμως είναι ο μόνος τρόπος.

Να φτιάξεις το δικό σου ψέμα.

Αν νομίζεις πως δεν το αντέχεις ή το θεωρείς ανήθικο τότε σκάσε και συνέχισε να καταναλώνεις τα ψέμματα των άλλων.