Ξαναδιάβασε τον τίτλο του blog

Δεν ξέρω αν σας έχει περάσει από το μυαλό, πάντως αν είχα απαντήσεις ή λύσεις για τα προβλήματα σας δεν θα ονόμαζα την σελίδα μου Η Τέχνη της Αποτυχίας και μάλλον δεν θα ήμουν εδώ. Ο λόγος που γράφω είναι πως ακριβώς για πολλά από αυτά που με προβληματίζουν στην ζωή μου δεν γνωρίζω την λύση και παραδόξως αυτό είναι κάτι που το απολαμβάνω.

Έχω μια ακαδημαϊκή μόρφωση. Μου αρέσει να διαβάζω βιβλία. Μου αρέσει γενικά να μαθαίνω καινούρια πράγματα, χωρίς  ωστόσο να είμαι μανιώδης συλλέκτης εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών. Από τις σπουδές μου αυτό που μου έχει μείνει περισσότερο είναι η στάση και το ύφος των καθηγητών μου παρά οι γνώσεις τους . Θυμάμαι ας πούμε μια πολύ συνεπή ακαδημαϊκό, με εκπληκτικό ερευνητικό έργο στο τομέα της, επιμελήτρια κλασσικών κειμένων στις εκδόσεις Oxford και Penguin. Την θυμάμαι τις περισσότερες φορές να κουνάει το κεφάλι της πασχίζοντας να βρει την απάντηση σε κάποιο από τα ερωτήματα μας προτού εν τέλει ξεστομίσει ένα ξεψυχισμένο.I really don’t know. We are not really sure.’

Πραγματικά, αυτές οι δυο απλές κουβέντες αποτέλεσαν τον πυρήνα της ακαδημαϊκής μου μόρφωσης περισσότερο από το οτιδήποτε άλλο. Ειλικρινά δεν ξέρω. Δεν είμαστε αρκετά σίγουροι.’

Υποθέτω πως κάπου εκεί πηγάζει και η αγάπη μου για την λογοτεχνία. Μου αρέσουν τα βιβλία γιατί συνήθως οι καλύτεροι συγγραφείς εκφράζουν απορίες και υπογραμμίζουν αβεβαιότητες παρά δίνουν λύσεις και έτοιμες συνταγές για την ζωή. Οι πιο γοητευτικοί λογοτεχνικοί ήρωες είναι losers ή τυχοδιώκτες και απέχουν μίλια μακριά από αυτό που περιμένει ο μέσος άνθρωπος από την ζωή του. Μια επιτυχημένη καριέρα, μια τέλεια ερωτική σχέση και εκατοντάδες φωτογραφίες με ευτυχισμένες στιγμές από ταξίδια σε εξωτικούς προορισμούς. Σκέψου τον Ρασκόλνικωφ, τον Άμλετ, τον Πιπ, τον Νταρτανιάν ή ακόμα τον Τσινάσκι του Τσαρλς Μπουκόφσκι. Τους περισσότερους από αυτούς δεν θα τους ήθελες ούτε για γείτονες πόσο μάλλον να ζήσεις την ζωή τους. Ωστόσο, στο δικό μου το μυαλό, αυτοί οι ήρωες αντιπροσωπεύουν και εκφράζουν πολύ πιο πετυχημένα το νόημα της ζωής από κάθε κήρυγμα ευτυχίας. Η ζωή πολλές φορές είναι ένα μπέρδεμα, μια σύγχυση, μια αποτυχία να αντεπεξέλθεις στις καταστάσεις. Ωστόσο αυτό δεν στερεί τίποτα από την ομορφιά της. Το αντίθετο. Τα ωραιότερα μυθιστορήματα είναι τα πιο τραγικά.

Η αποτυχία είναι όμορφη

Οι άνθρωποι αναζητούμε την τελειότητα. Την απόλυτη ηρεμία. Την απόλυτη τάξη. Είναι ένα ψυχολογικό δεδομένο. Είμαστε από την φύση μας φτιαγμένοι έτσι γιατί σε μεγάλο βαθμό αυτή μας η επιθυμία μας βοήθησε και μας βοηθά να επιβιώσουμε μέσα σε πραγματικά πολύ δύσκολες συνθήκες. Με το μυαλό μας προσπαθούμε να εξηγήσουμε και να ελέγξουμε τα πάντα, να τιθασεύσουμε τις δυνάμεις της φύσης. Είναι αυτή μας η τάση που μας οδήγησε να φτιάξουμε καταφύγιο, ρούχα, πολιτισμό. Είναι κάτι αληθινά συγκλονιστικό αν κανείς σκεφτεί πόσο μακριά έχει φτάσει η επιστήμη και η τεχνολογία. Είναι τόσο θαυμαστά τα επιτεύγματα ώστε πολλές φορές ξεχνούμε πως η πορεία μέχρι εδώ ήταν σπαρμένη με άπειρες αποτυχίες. Εκατομμύρια άνθρωποι, εκατομμύρια επιστήμονες και διανοητές απέτυχαν και συνεχίζουν να αποτυγχάνουν ώσπου να φτάσουμε στο σημείο να γνωρίζουμε μερικά πράγματα παραπάνω για το πως λειτουργεί ο κόσμος ή να δημιουργήσουμε αντικείμενα ή μέσα, τα οποία να είναι λειτουργικά και να μας βοηθούν να βελτιώσουμε το επίπεδο ζωής μας.

Στην φύση οι πιθανότητες τα πράγματα να πάνε στραβά είναι τρομαχτικά περισσότερες από μια επιτυχή έκβαση. Αυτό είναι κάτι που γνωρίζει πολύ καλά ο οποιοσδήποτε έχει γαλουχηθεί σε ένα επιστημονικό περιβάλλον. Για να το καταλάβετε σκεφτείτε το κλασσικό παράδειγμα με το παζλ. Σκέψου να βγάλεις ένα παζλ από το κουτί και να το αδειάσεις στο τραπέζι σου. Πόσες είναι οι πιθανότητες τα κομμάτια να πέσουν ακριβώς στο σωστό σημείο για να συμπληρωθεί σωστά το παζλ; Σωστά το μάντεψες. Απειροελάχιστες. Για τον ίδιο λόγο είναι απείρως πιο εύκολο να σκοτώσεις κάποιον από το να τον αναστήσεις για αυτό και θα έπρεπε να είσαι πολύ καχύποπτος όταν κάποιος διατείνεται πως το έχει κάνει.

Η πραγματικότητα της ζωής είναι ζοφερή. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι είναι άσχημη, ακόμα κι αν δεν είσαι Goth ή Emo ώστε να αγαπάς το μαύρο από διαστροφή. Αρκεί να μάθεις να ζεις με την αβεβαιότητα, να κοιτάζεις το χάος με την περιέργεια ενός παιδιού. Αρκεί να μάθεις να δοκιμάζεις την τύχη σου ακόμα κι αν οι πιθανότητες λένε πως θα αποτύχεις.

Η δύναμη ενός διαφημιστικού

Επειδή, όπως είπα, οι άνθρωποι αναζητούμε ή πιο σωστά λατρεύουμε με θρησκευτική προσήλωση την τελειότητα, την επιτυχία είναι πολύ εύκολο κάποιος να βγάλει χρήματα ή να αποκτήσει εξουσία προτείνοντας λύσεις και απαντήσεις σε όλα τα προβλήματα σου. Είναι ένας πολύ καλός επαγγελματικός κλάδος. Η πολιτική, η θρησκεία, η lifestyle ψυχολογία.

Αυτό που πιστεύω μπερδεύει τους ανθρώπους περισσότερο είναι το γεγονός πως συνήθως τα αξιώματα ενός απατεώνα ακούγονται πολύ ωραία. Και τις περισσότερες φορές δεν ακούγονται μόνο πολύ ωραία είναι και πολύ ωραία με την έννοια ότι συμπυκνώνουν σε πολύ μικρές φράσεις κάτι αρκετά πιο σύνθετο. Ας πούμε η γλώσσα των ευαγγελίων. Πρέπει να είσαι είτε προκατειλημμένος είτε πολύ εμπαθής για να μην αναγνωρίσεις την ομορφιά της πρόζας του Κατά Ματθαίον ευαγγελίου. Είναι ένα κείμενο γεμάτο ζωντάνια. Γεμάτο με φράσεις ενός ακατέργαστου, επιθετικού λυρισμού που συνεπαίρνει από τον πιο αδαή μέχρι τον πιο διαβασμένο. Φράσεις όπως ας πούμε το ‘άσε τους νεκρούς να θάψουν τους νεκρούς τους.’

Ομολογουμένως μια πανέμορφη φράση. Μπορείς να την σκέφτεσαι ξανά και ξανά. Μπορείς να βασίσεις ολόκληρο φιλοσοφικό δόγμα πάνω της. Όμως ακριβώς επειδή είναι τόσο ανοιχτή σε ερμηνεία δεν μπορείς να την αξιολογήσεις ως προς την αλήθεια της. Στην ουσία είναι απλά λογοτεχνία, και μάλιστα πολύ καλή. Αν το γνωρίζεις μπορείς να την απολαύσεις χωρίς κίνδυνο. Μπορείς να σκεφτείς την σχέση σου με τους γονείς σου, το φορτίο που κουβαλάς από το παρελθόν. Το δράμα, την καταπίεση, την οργή που κρύβονται πίσω από τον νεκρό άνθρωπο που ακόμα στοιχειώνει την ζωή σου. Μπορείς να σκεφτείς πόσο πιο όμορφα θα ήταν όλα αν μπορούσες να αφήσεις τους νεκρούς να κανονίσουν τις υποθέσεις τους αποδεσμεύοντας σε από το θλιβερό παρελθόν. Μπορείς να βρεις παρηγοριά ή έστω να εκτονωθείς προσωρινά.

Όμως αργά ή γρήγορα θα έρθεις αντιμέτωπος με την πραγματικότητα η οποία είναι πως, κατά κανόνα, είναι δύσκολο να ξεφορτωθούμε τους νεκρούς μας. Πως όλοι μας, διαρκώς, παντού, πάντοτε ζούμε με φαντάσματα. Τα φαντάσματα των αποτυχημένων σχέσεων μας, των δεσποτικών ή ανίκανων γονιών μας, των επιθυμιών μας που δεν εκπληρώθηκαν ποτέ. Σύντομα θα βρεις τον εαυτό σου στη θέση εκείνου του ανισόρροπου Δανού που καταδιώκεται από το φάντασμα του πατέρα του και αναρωτιέται με ένα κρανίο στο χέρι αν αξίζει τελικά να ζεις. Και θα καταλάβεις πως ο Σαίξπηρ, ένας απλός άνθρωπος από μια επαρχία της Αγγλίας, γνώριζε πολλά περισσότερα για την αλήθεια της ζωής από τον ίδιο τον Θεό.

Ηλιθιότητα

Οι άνθρωποι λαχταρούμε, ζητούμε σιγουριά με όλο μας το είναι. Την στιγμή που ακούμε μια υπέροχη φράση όπως ας πούμε ‘θα παίζουμε λύρα και οι αγορές θα χορεύουν πεντοζάλη’ ή ‘όταν θέλεις κάτι όλο το σύμπαν συνωμοτεί για να τα καταφέρεις’ αντιδρούμε όπως τα μικρά παιδιά όταν τους προσφέρουν ένα λαχταριστό παγωτό. Όπως όταν ένας άντρας βλέπει μια όμορφη γυναίκα να προτάσσει τους μηρούς της στο ίνσταγκραμ. Είμαστε έτοιμοι να απαρνηθούμε τα πάντα. Να τα θυσιάσουμε όλα. Σε ακραίες καταστάσεις ίσως να φτάσουμε να πούμε ψέμματα ή να σκοτώσουμε προκειμένου να γραπωθούμε στην αλήθεια που μας υπόσχεται την ευτυχία.

Χωρίς να το συνειδητοποιούμε, δημιουργούμε περισσότερο δράμα, περισσότερο χάος από αυτό που προσπαθήσαμε να αποφύγουμε.

Είναι μια μορφή ηλιθιότητας που μας χαρακτηρίζει όλους, ιδίως στα χρόνια της νεότητας μας, που όμως η εμπειρία και η γνώση μπορεί, με αρκετό κόπο, να αντικαταστήσει με την αγάπη για την αμφιβολία. Με την αποδοχή της μοιραίας κατάληξης όλων μας στο τίποτα χωρίς επιστροφή.

Goodbye for now !

 

Σχολιάστε