Πως κατάφερα να νικήσω τον πατέρα μου

Ο πατέρας μου, ένα παιδί που μεγάλωσε μέσα στις τρομερές συνθήκες του πολέμου, είδε τον ορθολογισμό και την αναλυτική σκέψη ως τον μοναδικό τρόπο για να μπορέσει η ανθρωπότητα να ξεπεράσει το βάρβαρο παρελθόν της. Ο κομουνισμός του ήταν η εφαρμογή της επιστημονικής μεθόδου στην προσωπική και κοινωνική ζωή του.

‘Προέχει το καθήκον’. Αυτό ήταν το μότο του. Και το καθήκον εκτός από την εργασία του συμπεριλάμβανε και τους ανθρώπους γύρω του, την οικογένεια του και την κοινότητα της πόλης του. Ήταν μια αξιόπιστη και αποτελεσματική ηθική που τον βοήθησε να βελτιώσει την κοινωνική του θέση και να χαίρει της εκτίμησης των περισσότερων συνανθρώπων του.

Εγώ από την άλλη μισούσα τον πατέρα μου. Και μαζί με αυτόν μισούσα και όσα πίστευε. Την αισιοδοξία του και την πίστη του στο ανθρώπινο είδος και τον ηλίθιο ορθό του λόγο.

Η αποδόμηση ενός αθώου

Στα φοιτητικά μου χρόνια κυριαρχούσαν στις ανθρωπιστικές σπουδές οι ιδέες του μεταμοντερνισμού, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί από τα ιδεολογικά παιδιά του Μάη του 68. Τους γνωστούς Αλτουσέρ, Ντεριντά και Φουκό. Λέξεις όπως ‘αποδόμηση’, ή ‘λόγο-φωνο-κεντρισμός’, ή ‘διακειμενικότητα’ ήταν ψωμοτύρι για κάθε φοιτητή λογοτεχνίας.

Σύμφωνα με τους φιλοσόφους της αποδόμησης η αυθεντία, η εξουσία, είχαν υπόσταση πρώτα από όλα και κύρια μέσα στην ίδια την γλώσσα, στον τρόπο που σκεφτόμασταν και αντιλαμβανόμασταν τα πράγματα ως αληθινά, στο πως νοηματοδοτούσαμε τον κόσμο μέσα από λέξεις.

Η δύση είχε δώσει υπεροχή στον ορθολογισμό, όχι γιατί αυτός ήταν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος σκέψης, αλλά γιατί έτσι παγίωνε την υπεροχή της απέναντι σε αδύναμες κοινωνικές ομάδες ή άλλους πολιτισμούς. Η ‘γλώσσα’ της επιστήμης και ο ορθός λόγος ήταν για την σύγχρονη εποχή ότι ήταν για τον μεσαίωνα ο Θεός και η εκπροσώπηση του στην γη από τον Πάπα. Ένα εργαλείο επιβολής.

Αρκούσε να εκθέσεις το πρόβλημα της ερμηνείας, της παραγωγής νοήματος του οποιουδήποτε κειμένου για να ξεχαρβαλώσεις τον μηχανισμό της εξουσίας ο οποίος πια όπως όλοι επαναλαμβάναμε σαν προσευχή νυχθημερόν, δεν σταματούσε στην αστυνομία ή το στρατό ή την δικαιοσύνη αλλά εισχωρούσε βαθιά σε οποιαδήποτε έκφραση και παραγωγή νοήματος, στην ίδια την γλώσσα και την πραγματικότητα που ‘βιώναμε’ μέσω αυτής.

Πρακτικά αυτό σήμαινε πως όταν ο Μάης του 68 έφτασε στις ακαδημαϊκές αίθουσες μπορούσες πια να κάνεις επανάσταση χωρίς να λερώσεις καθόλου τα χέρια σου. Μπορούσες επίσης να υποστηρίζεις τις πιο ακραίες και ριζοσπατικοποιημένες μορφές πάλης χωρίς καθόλου ενοχές. Ιδέες όπως ο ανθρωπισμός, η αγάπη, ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή δεν είχαν κανένα ηθικό βάρος. Ήταν όλα εκφάνσεις του δυτικού τρόπου σκέψης. Χαριτωμένες αλλά στην ουσία τους επικίνδυνες έννοιες ενός βάρβαρου συστήματος εξουσίας. Αυτό ήταν ένα πολύ βολικό σενάριο όχι τόσο για την επανάσταση, όσο για την ακαδημαϊκή σου καριέρα.

Εν πάση περιπτώσει το θέμα ήταν πως για πρώτη φορά είχα όλα τα δεδομένα με το μέρος μου. Ο ορθολογισμός δεν είχε καμιά αξία και αυτό το είχαμε αποδείξει και επιστημονικά. Ήταν κάτι συνταραχτικό. Μεταφορικά μιλώντας είχα κολλήσει τον πατέρα στο τοίχο. Κι ήμουν εγώ αυτός που κρατούσε το όπλο στο χέρι του.

Ίσως όλο αυτό να φαίνεται κάτι αυστηρά προσωπικό αλλά δεν είναι. Το ιδεολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ολοκλήρωσα τις σπουδές μου ήταν κοινό για όλους τους ανθρώπους της γενιάς μου. Οι άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται αυτή την στιγμή στην εξουσία ψήθηκαν ιδεολογικά μέσα σε πανεπιστημιακές αίθουσες που κυριαρχούσαν οι ιδέες του Μάη του 68.

Ο πιο απαίσιος εχθρός

Φυσικά η αμφισβήτηση είναι κάτι υπέροχο όσο είσαι φοιτητής όμως την στιγμή που θα απομακρυνθείς από το θερμοκήπιο της ακαδημαϊκής ζωής, την στιγμή που θα χρειαστεί να αναλάβεις μια θέση ευθύνης, είτε μικρότερης είτε μεγαλύτερης εμβέλειας, καταλαβαίνεις πως τα πράγματα είναι πιο σύνθετα από όσο αρχικά είχες φανταστεί. Η αποδόμηση, όσο διασκεδαστική κι αν είναι δεν επαρκεί για να χαράξεις μια παραγωγική πολιτική ή να δώσεις λύσεις σε πρακτικά προβλήματα που αφορούν την ζωή σου ή τις ζωές των γύρω σου.

Όλα έχουν τον καιρό τους λέει ο σοφός εκκλησιαστής. Η γέννηση, ο θάνατος, η χαρά, η θλίψη, ο πόνος, η ηδονή. Ακόμα και η αμφισβήτηση. ‘Καιρός του βαλείν λίθους και καιρός του περισυλλέγειν λίθους.’ Υπάρχει καιρός για να πετάξεις πέτρες και καιρός για να περισυλλέξεις πέτρες.

Το τέλος της μεταπολίτευσης έφερε την γενιά των σαραντάρηδων προ των ευθυνών τους. Ο καιρός που πετούσαμε ανέμελοι πέτρες σε ότι μισούσαμε από το παρελθόν είχε παρέλθει. Είχε φτάσει η ώρα να επιλέξουμε το καλό από το κακό, να ξεχωρίσουμε την ήρα από το στάρι. Να διαλέξουμε τα κατάλληλα υλικά, τις πέτρες με τις οποίες θα οικοδομήσουμε το μέλλον. Και σε αυτή την διαδικασία επιλογής ανακαλύψαμε μοιραία πως δεν είχαμε άλλο σύμμαχο πέρα από τον πιο μισητό εχθρό μας. Τον ορθό λόγο.

Αυτό που αδυνατούσαμε να καταλάβουμε είναι πως όπως σε κάθε μάχη έτσι και με την δική μας μάχη ενάντια στο παλιό, δεν γνωρίσαμε ποτέ αληθινά τον εχθρό μας. Το μίσος παραμορφώνει την εικόνα του αντιπάλου, υπεραπλουστεύει τα κίνητρα του. Πάντοτε θεωρούσα τον πατέρα έναν απλοϊκό άνθρωπο, ο οποίος είχε πάρει μερικές βολικές ιδέες παραμάσχαλα και πορευόταν στην ζωή του. Αδυνατούσα να δω το βάθος του, τις αντιφάσεις του, τον συνεχόμενο εσωτερικό του αγώνα για να δημιουργήσει νόημα στην ζωή του.

Ότι μου θύμιζε πως ο πατέρας ίσως να μην είναι ο άνθρωπος που ήθελα να πιστεύω, η αγάπη του για τον Φάουστ, το πάθος του για την αστροφυσική, ένα βιβλίο για την ιστορικότητα του Ιησού, το παρέβλεπα συστηματικά. Ίσως γιατί κυριολεκτικά έτρεμα στην ιδέα πως κάπου βαθιά μέσα μας ήμασταν απελπιστικά ίδιοι. Εγώ και αυτός. Ο εχθρός. Η εξουσία. Ότι μισούσα περισσότερο.

Όπως και να έχει υποθέτω πως ο θάνατος του, πριν από ένα χρόνο, σήμανε και την λήξη της μάχης μας. Ήμουν πια ο οριστικός θριαμβευτής. Η γεύση βέβαια που σου αφήνει ένας τέτοιος θρίαμβος είναι πιο πικρή από όσο είχες φανταστεί στα νεότερα σου χρόνια. Μέσα στον δυνατό ήλιο του μεσημεριού αποχαιρέτησα τον πιο τρομερό εχθρό μου σκορπίζοντας μια χούφτα σκόνη στον ανοιχτό του τάφο. Έπειτα συνέχισα, βαδίζοντας στην σκιά των δέντρων, γνωρίζοντας πως όσο κι αν προσπάθησα να τον εξολοθρεύσω, θα συνέχιζε για πάντα να είναι εδώ.

 

Ξαναδιάβασε τον τίτλο του blog

Δεν ξέρω αν σας έχει περάσει από το μυαλό, πάντως αν είχα απαντήσεις ή λύσεις για τα προβλήματα σας δεν θα ονόμαζα την σελίδα μου Η Τέχνη της Αποτυχίας και μάλλον δεν θα ήμουν εδώ. Ο λόγος που γράφω είναι πως ακριβώς για πολλά από αυτά που με προβληματίζουν στην ζωή μου δεν γνωρίζω την λύση και παραδόξως αυτό είναι κάτι που το απολαμβάνω.

Έχω μια ακαδημαϊκή μόρφωση. Μου αρέσει να διαβάζω βιβλία. Μου αρέσει γενικά να μαθαίνω καινούρια πράγματα, χωρίς  ωστόσο να είμαι μανιώδης συλλέκτης εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών. Από τις σπουδές μου αυτό που μου έχει μείνει περισσότερο είναι η στάση και το ύφος των καθηγητών μου παρά οι γνώσεις τους . Θυμάμαι ας πούμε μια πολύ συνεπή ακαδημαϊκό, με εκπληκτικό ερευνητικό έργο στο τομέα της, επιμελήτρια κλασσικών κειμένων στις εκδόσεις Oxford και Penguin. Την θυμάμαι τις περισσότερες φορές να κουνάει το κεφάλι της πασχίζοντας να βρει την απάντηση σε κάποιο από τα ερωτήματα μας προτού εν τέλει ξεστομίσει ένα ξεψυχισμένο.I really don’t know. We are not really sure.’

Πραγματικά, αυτές οι δυο απλές κουβέντες αποτέλεσαν τον πυρήνα της ακαδημαϊκής μου μόρφωσης περισσότερο από το οτιδήποτε άλλο. Ειλικρινά δεν ξέρω. Δεν είμαστε αρκετά σίγουροι.’

Υποθέτω πως κάπου εκεί πηγάζει και η αγάπη μου για την λογοτεχνία. Μου αρέσουν τα βιβλία γιατί συνήθως οι καλύτεροι συγγραφείς εκφράζουν απορίες και υπογραμμίζουν αβεβαιότητες παρά δίνουν λύσεις και έτοιμες συνταγές για την ζωή. Οι πιο γοητευτικοί λογοτεχνικοί ήρωες είναι losers ή τυχοδιώκτες και απέχουν μίλια μακριά από αυτό που περιμένει ο μέσος άνθρωπος από την ζωή του. Μια επιτυχημένη καριέρα, μια τέλεια ερωτική σχέση και εκατοντάδες φωτογραφίες με ευτυχισμένες στιγμές από ταξίδια σε εξωτικούς προορισμούς. Σκέψου τον Ρασκόλνικωφ, τον Άμλετ, τον Πιπ, τον Νταρτανιάν ή ακόμα τον Τσινάσκι του Τσαρλς Μπουκόφσκι. Τους περισσότερους από αυτούς δεν θα τους ήθελες ούτε για γείτονες πόσο μάλλον να ζήσεις την ζωή τους. Ωστόσο, στο δικό μου το μυαλό, αυτοί οι ήρωες αντιπροσωπεύουν και εκφράζουν πολύ πιο πετυχημένα το νόημα της ζωής από κάθε κήρυγμα ευτυχίας. Η ζωή πολλές φορές είναι ένα μπέρδεμα, μια σύγχυση, μια αποτυχία να αντεπεξέλθεις στις καταστάσεις. Ωστόσο αυτό δεν στερεί τίποτα από την ομορφιά της. Το αντίθετο. Τα ωραιότερα μυθιστορήματα είναι τα πιο τραγικά.

Η αποτυχία είναι όμορφη

Οι άνθρωποι αναζητούμε την τελειότητα. Την απόλυτη ηρεμία. Την απόλυτη τάξη. Είναι ένα ψυχολογικό δεδομένο. Είμαστε από την φύση μας φτιαγμένοι έτσι γιατί σε μεγάλο βαθμό αυτή μας η επιθυμία μας βοήθησε και μας βοηθά να επιβιώσουμε μέσα σε πραγματικά πολύ δύσκολες συνθήκες. Με το μυαλό μας προσπαθούμε να εξηγήσουμε και να ελέγξουμε τα πάντα, να τιθασεύσουμε τις δυνάμεις της φύσης. Είναι αυτή μας η τάση που μας οδήγησε να φτιάξουμε καταφύγιο, ρούχα, πολιτισμό. Είναι κάτι αληθινά συγκλονιστικό αν κανείς σκεφτεί πόσο μακριά έχει φτάσει η επιστήμη και η τεχνολογία. Είναι τόσο θαυμαστά τα επιτεύγματα ώστε πολλές φορές ξεχνούμε πως η πορεία μέχρι εδώ ήταν σπαρμένη με άπειρες αποτυχίες. Εκατομμύρια άνθρωποι, εκατομμύρια επιστήμονες και διανοητές απέτυχαν και συνεχίζουν να αποτυγχάνουν ώσπου να φτάσουμε στο σημείο να γνωρίζουμε μερικά πράγματα παραπάνω για το πως λειτουργεί ο κόσμος ή να δημιουργήσουμε αντικείμενα ή μέσα, τα οποία να είναι λειτουργικά και να μας βοηθούν να βελτιώσουμε το επίπεδο ζωής μας.

Στην φύση οι πιθανότητες τα πράγματα να πάνε στραβά είναι τρομαχτικά περισσότερες από μια επιτυχή έκβαση. Αυτό είναι κάτι που γνωρίζει πολύ καλά ο οποιοσδήποτε έχει γαλουχηθεί σε ένα επιστημονικό περιβάλλον. Για να το καταλάβετε σκεφτείτε το κλασσικό παράδειγμα με το παζλ. Σκέψου να βγάλεις ένα παζλ από το κουτί και να το αδειάσεις στο τραπέζι σου. Πόσες είναι οι πιθανότητες τα κομμάτια να πέσουν ακριβώς στο σωστό σημείο για να συμπληρωθεί σωστά το παζλ; Σωστά το μάντεψες. Απειροελάχιστες. Για τον ίδιο λόγο είναι απείρως πιο εύκολο να σκοτώσεις κάποιον από το να τον αναστήσεις για αυτό και θα έπρεπε να είσαι πολύ καχύποπτος όταν κάποιος διατείνεται πως το έχει κάνει.

Η πραγματικότητα της ζωής είναι ζοφερή. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι είναι άσχημη, ακόμα κι αν δεν είσαι Goth ή Emo ώστε να αγαπάς το μαύρο από διαστροφή. Αρκεί να μάθεις να ζεις με την αβεβαιότητα, να κοιτάζεις το χάος με την περιέργεια ενός παιδιού. Αρκεί να μάθεις να δοκιμάζεις την τύχη σου ακόμα κι αν οι πιθανότητες λένε πως θα αποτύχεις.

Η δύναμη ενός διαφημιστικού

Επειδή, όπως είπα, οι άνθρωποι αναζητούμε ή πιο σωστά λατρεύουμε με θρησκευτική προσήλωση την τελειότητα, την επιτυχία είναι πολύ εύκολο κάποιος να βγάλει χρήματα ή να αποκτήσει εξουσία προτείνοντας λύσεις και απαντήσεις σε όλα τα προβλήματα σου. Είναι ένας πολύ καλός επαγγελματικός κλάδος. Η πολιτική, η θρησκεία, η lifestyle ψυχολογία.

Αυτό που πιστεύω μπερδεύει τους ανθρώπους περισσότερο είναι το γεγονός πως συνήθως τα αξιώματα ενός απατεώνα ακούγονται πολύ ωραία. Και τις περισσότερες φορές δεν ακούγονται μόνο πολύ ωραία είναι και πολύ ωραία με την έννοια ότι συμπυκνώνουν σε πολύ μικρές φράσεις κάτι αρκετά πιο σύνθετο. Ας πούμε η γλώσσα των ευαγγελίων. Πρέπει να είσαι είτε προκατειλημμένος είτε πολύ εμπαθής για να μην αναγνωρίσεις την ομορφιά της πρόζας του Κατά Ματθαίον ευαγγελίου. Είναι ένα κείμενο γεμάτο ζωντάνια. Γεμάτο με φράσεις ενός ακατέργαστου, επιθετικού λυρισμού που συνεπαίρνει από τον πιο αδαή μέχρι τον πιο διαβασμένο. Φράσεις όπως ας πούμε το ‘άσε τους νεκρούς να θάψουν τους νεκρούς τους.’

Ομολογουμένως μια πανέμορφη φράση. Μπορείς να την σκέφτεσαι ξανά και ξανά. Μπορείς να βασίσεις ολόκληρο φιλοσοφικό δόγμα πάνω της. Όμως ακριβώς επειδή είναι τόσο ανοιχτή σε ερμηνεία δεν μπορείς να την αξιολογήσεις ως προς την αλήθεια της. Στην ουσία είναι απλά λογοτεχνία, και μάλιστα πολύ καλή. Αν το γνωρίζεις μπορείς να την απολαύσεις χωρίς κίνδυνο. Μπορείς να σκεφτείς την σχέση σου με τους γονείς σου, το φορτίο που κουβαλάς από το παρελθόν. Το δράμα, την καταπίεση, την οργή που κρύβονται πίσω από τον νεκρό άνθρωπο που ακόμα στοιχειώνει την ζωή σου. Μπορείς να σκεφτείς πόσο πιο όμορφα θα ήταν όλα αν μπορούσες να αφήσεις τους νεκρούς να κανονίσουν τις υποθέσεις τους αποδεσμεύοντας σε από το θλιβερό παρελθόν. Μπορείς να βρεις παρηγοριά ή έστω να εκτονωθείς προσωρινά.

Όμως αργά ή γρήγορα θα έρθεις αντιμέτωπος με την πραγματικότητα η οποία είναι πως, κατά κανόνα, είναι δύσκολο να ξεφορτωθούμε τους νεκρούς μας. Πως όλοι μας, διαρκώς, παντού, πάντοτε ζούμε με φαντάσματα. Τα φαντάσματα των αποτυχημένων σχέσεων μας, των δεσποτικών ή ανίκανων γονιών μας, των επιθυμιών μας που δεν εκπληρώθηκαν ποτέ. Σύντομα θα βρεις τον εαυτό σου στη θέση εκείνου του ανισόρροπου Δανού που καταδιώκεται από το φάντασμα του πατέρα του και αναρωτιέται με ένα κρανίο στο χέρι αν αξίζει τελικά να ζεις. Και θα καταλάβεις πως ο Σαίξπηρ, ένας απλός άνθρωπος από μια επαρχία της Αγγλίας, γνώριζε πολλά περισσότερα για την αλήθεια της ζωής από τον ίδιο τον Θεό.

Ηλιθιότητα

Οι άνθρωποι λαχταρούμε, ζητούμε σιγουριά με όλο μας το είναι. Την στιγμή που ακούμε μια υπέροχη φράση όπως ας πούμε ‘θα παίζουμε λύρα και οι αγορές θα χορεύουν πεντοζάλη’ ή ‘όταν θέλεις κάτι όλο το σύμπαν συνωμοτεί για να τα καταφέρεις’ αντιδρούμε όπως τα μικρά παιδιά όταν τους προσφέρουν ένα λαχταριστό παγωτό. Όπως όταν ένας άντρας βλέπει μια όμορφη γυναίκα να προτάσσει τους μηρούς της στο ίνσταγκραμ. Είμαστε έτοιμοι να απαρνηθούμε τα πάντα. Να τα θυσιάσουμε όλα. Σε ακραίες καταστάσεις ίσως να φτάσουμε να πούμε ψέμματα ή να σκοτώσουμε προκειμένου να γραπωθούμε στην αλήθεια που μας υπόσχεται την ευτυχία.

Χωρίς να το συνειδητοποιούμε, δημιουργούμε περισσότερο δράμα, περισσότερο χάος από αυτό που προσπαθήσαμε να αποφύγουμε.

Είναι μια μορφή ηλιθιότητας που μας χαρακτηρίζει όλους, ιδίως στα χρόνια της νεότητας μας, που όμως η εμπειρία και η γνώση μπορεί, με αρκετό κόπο, να αντικαταστήσει με την αγάπη για την αμφιβολία. Με την αποδοχή της μοιραίας κατάληξης όλων μας στο τίποτα χωρίς επιστροφή.

Goodbye for now !

 

Η ζωή είναι πόνος

Μου πήρε πολύ καιρό να γράψω κάτι και ο λόγος είναι πως ένιωθα πως δεν είχα τίποτα παραπάνω να πω. Εκτός από αυτό, υποθέτω πως σαν παιδί κι εγώ απλά κύλησα στην λάσπη . Έκανα σκρολ εκατομμύρια φορές την οθόνη του κινητού μου, είδα δεκάδες ταινίες τρόμου, κι έμεινα ξύπνιος μέχρι αργά τα ξημερώματα χωρίς να μπορώ να καταλήξω σε κάποιο ασφαλές συμπέρασμα για το ποιο από τα δύο προσφέρει την καλύτερη συλλογή με ερασιτεχνικά βίντεο· το pornhub ή το xhmaster.

Καταλαβαίνω πως ζούμε σε έναν κόσμο όπου η αμφιβολία είναι το μεγαλύτερο αμάρτημα. Για κάποιο λόγο πρέπει όλοι να πιστεύουμε, αν όχι στον Θεό, ο οποίος είναι κάπως ξεπερασμένος, τουλάχιστον στην αγάπη, ή στους ανθρώπους ή έστω στον εαυτό μας. Κάπου βαθιά μέσα στο μυαλό μας υπάρχει μια μικρή φωνή που επαναλαμβάνει την ίδια μονότονη παρότρυνση. ‘Έχε πίστη. Η ζωή έχει νόημα. Ο πόνος σου έχει νόημα’. Ε, λοιπόν εγώ όλους αυτούς τους μήνες δεν έβρισκα νόημα σε τίποτα. Ούτε στον εαυτό μου, ούτε στους γύρω μου, ούτε στην αγάπη.

Ο κόσμος μου φαινόταν ένα δυσνόητο έργο χωρίς αρχή μέση και τέλος, μια ταινία του Λάνθιμου που ξεκινούσε με τις καλύτερες προσδοκίες, όμως γρήγορα κατέληγε σε ατελείωτες ασύνδετες σεκάνς και πολλά χασμουρητά.

Προτιμούσα όπως είπα να κυλιέμαι στην λάσπη, στο γρήγορο φαγητό και σε αμέτρητες εικόνες ανθρώπων που κάνουν σεξ μπροστά από μια κάμερα.

Καταλαβαίνω πως σε κάποιους ίσως να ακούγεται κάπως θλιβερό όμως αυτή ήταν η πραγματικότητα μου και υποθέτω πως αυτή είναι και η πραγματικότητα και για πολλούς άλλους σαν κι εμένα.

Άγρια ζώα

Μιλώντας για ζώα έχετε παρατηρήσει πως για κάθε τι που συμβαίνει σε αυτό τον κόσμο θα πεταχτεί κάποιος με κάποια βαρύγδουπη κοινωνιολογική ανάλυση για να το εξηγήσει. Για παράδειγμα, λένε κάποιοι, οι άνθρωποι βλέπουν πορνό επειδή οι ανθρώπινες σχέσεις βρίσκονται σε κρίση. Δεν επικοινωνούμε για αυτό αυνανιζόμαστε.

Πριν μερικές μέρες μερικοί εικοσάρηδες όρμηξαν στον δήμαρχο Θεσσαλονίκης με λαβές από πολεμικές τέχνες. Η εξήγηση ήρθε άμεσα. Ο λόγος που οι νέοι μας είναι τόσο βίαιοι είναι πως η χώρα βρίσκεται σε κρίση. Ή ακόμα καλύτερα, φταίει η ακροδεξιά και οι τοξικές της ιδέες που παρασύρουν τους νέους στην βία. Για την βία πάλι των αριστερών φταίνε οι τοξικές ιδέες των αριστερών. Για την βία των οπαδών φταίει το οπαδικό κίνημα και ο χουλιγκανισμός. 6000 χρόνια ανθρώπινου πολιτισμού και πάντα υπάρχει κάποιος βολικός λόγος για τον οποίο καταλήγουμε να σφαζόμαστε μεταξύ μας όμως κανείς δεν έχει το θάρρος να παραδεχθεί πως ίσως κάπου βαθιά μέσα μας καταφεύγουμε σε όλες αυτές τις ειδεχθείς πράξεις γιατί απλά σε ένα βαθμό τις απολαμβάνουμε.

 

Μας είναι πολύ εύκολο να παρατηρήσουμε πως άλλα πρωτεύοντα όπως οι χιμπατζήδες ή οι μπονόμπο που είναι και οι πλησιέστεροι συγγενείς μας, είναι από την φύση τους οι πρώτοι βίαια και οι δεύτεροι αρκετά ‘έκφυλα’ ζώα όμως όταν φτάνει η σειρά μας θέλουμε να πιστεύουμε πως η κακή μας συμπεριφορά είναι μια παρέκκλιση παρά κομμάτι της αληθινής μας φύσης.

Δεν είναι τυχαίο βέβαια πως οι άνθρωποι που αρνούνται πεισματικά αυτή την πραγματικότητα είναι και αυτοί οι οποίοι παρασύρονται πιο εύκολα σε ακραίες συμπεριφορές. Για παράδειγμα η παιδεραστία είναι μάστιγα για την καθολική εκκλησία και ιστορικά οι μεγαλύτερες κτηνωδίες έγιναν από καθεστώτα με πολύ υψηλά ιδανικά όπως ο κομμουνισμός ή ο ναζισμός. Για όσους έχουν ασχοληθεί με την ναζιστική Γερμανία θα γνωρίζουν πως μια από τις δομικές αντιλήψεις του γερμανικού εθνικοσοσιαλισμού ήταν η έννοια της καθαρότητας, και δεν μιλώ μόνο για την φυλετική καθαριότητα. Ο Χίτλερ ένιωθε κυριολεκτικά αηδία περνώντας μέσα από τα φτωχοποιημένα γκέτο των γερμανικών πόλεων. Δεν μπορούσε να το χωρέσει ο νους του πως ανθρώπινα όντα μπορούσαν να ζουν σε αυτές τις τραγικές συνθήκες. Όσο κι αν μας ενοχλεί η ιδέα, ο Αδόλφος δεν ήταν τίποτα παραπάνω από ένας υπερευαίσθητος ανθρωπιστής.

Φυσικά το αντεπιχείρημα είναι πως όποια κι αν είναι η φύση μας θα πρέπει να κάνουμε τα πάντα ώστε οι συνθήκες ζωής να είναι για όλους οι καλύτερες. Υπάρχει η πεποίθηση πως υπερτονίζοντας τις ανθρώπινες αρετές  κάνουμε μια καλή αρχή για να φτιάξουμε έναν καλύτερο κόσμο. Κανείς δεν μπορεί να φέρει αντίρρηση σε αυτό όμως η ειλικρίνεια και απέναντι στους άλλους και κυρίως απέναντι στον εαυτό μας αποτελεί ύψιστη αρετή, και πιστεύω πως με το να υποκρινόμαστε ή να αρνούμαστε να κοιτάξουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη δεν της αποδίδουμε τιμή.

Ως ενάρετος άνθρωπος επαναλαμβάνω λοιπόν πως πράγματι απολαμβάνω να βλέπω ατελείωτες ώρες βίντεο με πορνό, κάνοντας μικρά διαλείμματα για νερό και φαγητό. Και δεν το κάνω επειδή μου λείπει η επικοινωνία, ούτε επειδή βρίσκομαι σε σύγχυση. Το κάνω επειδή μου αρέσει.

Υπαρκτός αυνανισμός

Από μικρό παιδί γνώρισα πως γίνεται ένα υψηλό ιδανικό, μια στρεβλή εικόνα για το ανθρώπινο είδος να ασκήσει γοητεία σε κάποιους ανθρώπους και σε ένα βαθμό να τους μεταλλάξει. Οι γονείς μου υπήρξαν μέλη του ΚΚΕ και αντιλαμβανόμουν, παρότι παιδί, πως κατά κάποιο τρόπο ήταν εγκλωβισμένοι σε έναν ολόκληρο μηχανισμό ο οποίος για κάποιο λόγο, τον οποίο δεν μπορούσα να καταλάβω, είχε πάρα πολύ μεγάλη σημασία για αυτούς. Η μητέρα μου ξόδευε ατελείωτες ώρες στην τοπική κόβα. Καθημερινά επισκεπτόμασταν τα κομματικά γραφεία για να συναντήσουμε τους συντρόφους οι οποίοι ήταν συνήθως ντυμένοι απαίσια και επαναλάμβαναν τις ίδιες ακαταλαβίστικες φράσεις κραδαίνοντας το τσιγάρο τους στο πρόσωπο μου. Δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί η μητέρα μου προτιμούσε να κλείνεται στις ντουμανιασμένες αίθουσες αντί να με πηγαίνει βόλτες στα μαγαζιά ή στο πάρκο με τον καθαρό ουρανό και τις πολύ πιο διασκεδαστικές φωνές των παιδιών. Γιατί σπαταλούσαμε τον χρόνο μας τόσο ανόητα;

Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού ο πατέρας μου συνήθιζε να λέει, απολογούμενος, πως ο λόγος που είχαν επενδύσει τόσο πολύ στο κόμμα ήταν γιατί πιστεύανε ειλικρινά πως θα έφτιαχναν έναν καλύτερο κόσμο. Χρειάστηκε να δούμε τους χρυσοποίκιλτους νιπτήρες του Τσαουσέσκου στην τηλεόραση για να καταλάβουμε πως στο μόνο που ίσως να είχαν συμβάλλει οι περίφημοι αγώνες ήταν στην καθημερινή τουαλέτα του Ρουμάνου προέδρου. Η αλήθεια ήταν πως οι γονείς μου, όπως πολλοί άνθρωποι της γενιάς τους, είχαν υποστεί πλύση εγκεφάλου. Είχαν ακουμπήσει όλη την ζωή τους, όλες τις αμφιβολίες, τις ενοχές και τις ανασφάλειες τους σε έναν ευγενή σκοπό. Ξέρω πως πολλοί θα υποστηρίξουν πως όσο εσφαλμένος κι αν αποδείχθηκε ο υπαρκτός σοσιαλισμός τουλάχιστον οι κομμουνιστές είχαν έναν σωστό, ανθρωπιστικό ηθικό κώδικα. Πως η συμμετοχή τους στο κόμμα κατά κάποιον τρόπο τους έκανε καλύτερους ανθρώπους.

Ανοησίες.

Οι γονείς μου συνέχισαν να είναι οι ίδιοι άνθρωποι ακόμα και μετά την κατάρρευση της περεστρόικας, του μεταρρυθμιστικού προγράμματος του Ρώσου προέδρου, ακόμα και μετά τα εγκαίνια των πρώτων ΜακΝτόναλντς στην Μόσχα. Έγιναν μάλιστα πολύ καλύτεροι γονείς γιατί για πρώτη φορά άρχισαν να μοιράζονται αθέατες πλευρές του εαυτού τους μαζί μας, να μας συμπεριφέρονται σαν φυσιολογικοί άνθρωποι γεμάτοι με ελαττώματα και ευαισθησίες. Δεν θα ξεχάσω την πρώτη φορά που είδα τον πατέρα μου να δακρύζει. Ήταν μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασης ακούγοντας την είδηση της οριστικής πτώσης του καθεστώτος. Ήταν δάκρυα οργής και θλίψης μαζί. Όχι μόνο για την αποτυχία του κομμουνισμού αλλά και για την δική του πίστη σε αυτόν. Ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα τόσο κοντά του.

 

Δεν υπάρχει φάρμακο

Θα ήθελα εδώ, για να μην αφήσω και τους δεξιούς αναγνώστες μου παραπονεμένους, να μιλήσω για το μεγαλύτερο και αρχαιότερο σύστημα ‘πλύσης εγκεφάλου’ τον Χριστιανισμό και για το πόσο εύκολο είναι για όλους μας να υποστούμε πλύση εγκεφάλου όμως δεν θέλω να επεκταθώ τόσο πολύ. Έπεται συνέχεια.

Κλείνοντας όμως θέλω να μιλήσω για μερικές από τις αρνητικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η ειλικρίνεια στην ζωή μας. Όπως είπαμε η ειλικρίνεια είναι αρετή και όπως κάθε αρετή είναι ένας δύσκολος ανηφορικός δρόμος. Το να γνωρίζεις και να αποδέχεσαι το γεγονός πως είσαι απλά ένα ζώο, ένα βίαιο και έκφυλο πρωτεύον θηλαστικό δεν είναι και το πιο απλό πράγμα στον κόσμο.

Και ο λόγος είναι ότι αν κάνεις αυτή την παραδοχή τότε αντιλαμβάνεσαι πως δεν υπάρχει τίποτα ξεχωριστό στην ύπαρξη σου. Δεν έχεις τίποτα το υπερβατικό μέσα σου και συν τοις άλλοις κουβαλάς ένα σωρό γονίδια βίας και λαγνείας τα οποία κατά πάσα πιθανότητα θα σε βάλουν σε μπελάδες και θα σε οδηγήσουν σε ανάρμοστες ή ακόμα και σε ποινικά κολάσιμες συμπεριφορές. Υπό αυτό το πρίσμα η ζωή μερικές φορές μοιάζει ανούσια, μια συνταγή αποτυχίας. Πράγματι αν είσαι εκατό τοις εκατό ειλικρινής με τον εαυτό σου τότε έχεις πολλές πιθανότητες να νιώσεις τον αβάσταχτο πόνο της ανθρώπινης συνθήκης.

Οι επιλογές που έχεις είναι να τα κρύψεις όλα αυτά κάτω από το χαλί και να συνεχίσεις προσποιούμενος πως δεν συμβαίνει τίποτα το συνταραχτικό και πως υπάρχει κάποιο υψηλό ιδανικό για να υπηρετήσεις. Θα καταλήξεις στην καλύτερη περίπτωση φανατικός βέγκαν ή χαζοχαρούμενος Μορμόνος ή στην χειρότερη φανατικός μουσουλμάνος ή ακόμα χειρότερα υστερικός γονιός. Η άλλη επιλογή είναι να κοιτάξεις το τέρας στα μάτια.

Υπάρχει μια φράση, μια ατάκα από μια ταινία που συμπυκνώνει πολύ πετυχημένα αυτό που θέλω να πω. Παραδόξως η ταινία από την οποία προέρχεται αυτή η φράση δεν είναι κάποιο βαρύ κινηματογραφικό αριστούργημα αλλά ένα απλό ρομαντικό παραμύθι κατάλληλο για παιδιά. Στα ελληνικά τιτλοφορείται Τρελές Ιστορίες Έρωτα και Φαντασίας και στα αγγλικά Princess Bride. Είναι ένα παραμύθι με μια πριγκίπισσα και ένα νέο αγόρι που ερωτεύονται και βιώνουν την αληθινή αγάπη και όπως σε όλα τα παραμύθια πρέπει να τα βάλουν με δράκους και κακούς μάγους και έναν μοχθηρό και κομπλεξικό πρίγκηπα. Μπορεί να μην έχει τις καλλιτεχνικές φιλοδοξίες του Λάνθιμου όμως είναι μια ταινία με πανέξυπνο χιούμορ και πολύ ανθρωπιά και κατά την γνώμη μου την καλύτερη ατάκα που έχει ειπωθεί ποτέ σε ταινία.

Το ερωτευμένο ζευγάρι συναντιέται ύστερα από μια μακρά περίοδο αποχωρισμού και ο ένας αμφιβάλλει για την αγάπη του άλλου. Πάνω στον καβγά ο ήρωας γελάει με την σύγχυση της αγαπημένης του.

Κοροϊδεύεις τον πόνο μου’ του λέει τότε εκείνη θυμωμένη.

Η ζωή είναι πόνος Πριγκίπισσα, της απαντάει. Όποιος σου λέει το αντίθετο προσπαθεί να σου πουλήσει κάτι.

Ξέρω πως πολλές φορές τίποτα δεν βγάζει νόημα. Πολλές φορές αναρωτιέσαι για ποιο λόγο να συνεχίσεις, έχεις δει όσα βίντεο μπορούσες να δεις στο youporn ή στο xhamster ή στο pornhub και δεν έχεις κουράγιο να αυνανιστείς για ακόμα μια φορά. Έρχεσαι τότε αντιμέτωπος με ένα τεράστιο κενό. Ίσως τότε να χάνεις το κουράγιο σου και ακόμα χειρότερα την πίστη στον εαυτό σου. Δεν φταις εσύ. Δεν κάνεις κάτι λάθος, το αντίθετο, είσαι απλά ειλικρινής. Και πρέπει να είσαι περήφανος για αυτό. Ξέρεις πως το σύμπαν, η ζωή σου, ο πόνος σου, το οτιδήποτε εκεί έξω δεν υπάρχουν για κάποιο ανώτερο σκοπό. Έτσι είναι. Πρέπει να το συνηθίσεις. Δεν υπάρχει φάρμακο για αυτό, ούτε παρηγοριά.

Μακριά από αυτούς που θα θελήσουν να σου πουλήσουν λύσεις θα βρεις ίσως τους φίλους και τους συντρόφους που θα σε συνοδεύσουν σε αυτό το δύσκολο και συναρπαστικό ταξίδι .