Πως είναι να τελειώνεις;

Long time no see

Χρόνια και ζαμάνια. Για όσους διάβασαν το τελευταίο ποστ σχετικά με το πρόβλημα υγείας του πατέρα μου έχω να πω πως η ιστορία έλαβε τέλος. Ο πατέρας πέθανε. Ήταν κάτι που περιμέναμε, κάτι για το οποίο είχαμε προετοιμαστεί ακόμα και με το άκουσμα της διάγνωσης του καρκίνου.

Για αρκετό καιρό προσπάθησα να ξεκαθαρίσω τα συναισθήματα μου και να βγάλω ένα τελικό συμπέρασμα για το τι σημαίνει αυτός ο θάνατος. Αυτό το μήνα που πέρασε από την μέρα της κηδείας έχω βιώσει ένα σωρό έντονα και πολλές φορές αντικρουόμενα συναισθήματα. Υπερίσχυσε βέβαια η θλίψη και ακόμα περισσότερο η οργή. Για κάποιο λόγο οι νεκροί με θυμώνουν. Θέλω να τους βρίσω. Να τους χλευάσω. Υποθέτω πως κάπου βαθιά μέσα μου πιστεύω πως αν τους προκαλέσω αρκετά ίσως να καταφέρω να τους ξυπνήσω από τον αιώνιο ύπνο τους.

Ένα άλλο πράγμα που κατάλαβα είναι πως θα ήθελα η όλη υπόθεση με τον πατέρα μου να τελειώνει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Ειλικρινά όπως το σκέφτομαι ο θάνατος θα έπρεπε να είναι κάτι σαν μια μετακόμιση και τίποτα παραπάνω. Να φορτώνεις την κάσα σε ένα φορτηγό μαζί με μια δυο βαλίτσες, να λες ένα ‘στο καλό’ και ύστερα να επιστρέφεις στο σπίτι σου χωρίς να γυρίσεις να κοιτάξεις πίσω.

Δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι. Οι νεκροί επιστρέφουν καθημερινά. Επιμένουν. Εμφανίζονται στον ύπνο σου. Είναι εκεί, πάνω στα προσωπικά τους αντικείμενα που ακόμα δεν βρήκες το κουράγιο να μαζέψεις, παραμένουν online σε όλους τους προσωπικούς τους λογαριασμούς. Ξεπετάγονται απροειδοποίητα τις πιο απίθανες στιγμές, όταν οδηγάς, όταν ψωνίζεις, όταν ξεκαρδίζεσαι, ακόμα κι όταν φτάνεις σε οργασμό και το τελευταίο που θες να σκέφτεσαι είναι το πόσο μοιάζει το δικό σου βογκητό με τον τρόπο που κι εκείνοι μούγκριζαν τις τελευταίες στιγμές αγωνίας προτού αφήσουν την τελευταία τους πνοή.

Η φαλάκρα

Το πιο σκληρό πρόσωπο μιας ανίατης ασθένειας είναι η αίσθηση ανικανότητας που σου αφήνει. Η συνειδητοποίηση πως δεν μπορείς να κάνεις τίποτα, πως δεν υπάρχει τρόπος να αποφύγεις το μοιραίο. Το μόνο που σου απομένει είναι να βρεις μερικές κουβέντες για να παρηγορήσεις τον άνθρωπο σου όμως γρήγορα καταλαβαίνεις πως ούτε αυτό βοηθάει. Λες ψέμματα και το ξέρεις κι εσύ κι εκείνος. Τις περισσότερες φορές ξεσπάς ή προσπαθείς να κρύψεις την απόγνωση σου συγκρατώντας τα δάκρυα σου και δαγκώνοντας το στόμα σου.

Άλλες φορές, ιδίως όταν σε καταβάλλει η κούραση, το πράγμα σου φαίνεται γελοίο. Η συσκευή του ορού, η συσκευή του οξυγόνου, οι γκριμάτσες του αρρώστου όταν προσπαθεί να φάει με το ζόρι μια μπουκιά λερώνοντας σαν μικρό παιδί το στόμα του. Σκέφτεσαι τι γελοίο πράγμα είναι ο άνθρωπος και πόσο ατελές. Πιάνεις τον εαυτό σου να γελά με πρησμένα από το κλάμα μάτια.

Υποθέτω πως όλοι θα συμφωνήσουμε με εκείνη την δήλωση του Γούντυ Άλλεν πως είναι κατηγορηματικά κατά του θανάτου. Όσο αστείο κι αν ακούγεται δεν νομίζω πως ένας λογικός άνθρωπος έχει κάτι παραπάνω να πει για το θέμα.

Η δυσάρεστη αλήθεια είναι πως ότι κι αν πεις, όσο κι αν προσπαθήσεις να το εκλογικεύσεις ή να το ξορκίσεις το να ξέρεις πως κάποια στιγμή θα τα τινάξεις είναι απαίσιο. Εμένα προσωπικά μου προκαλεί αηδία και θυμό όμως αυτή είναι μια δική μου ιδιοτροπία. Ο καθένας έχει τον δικό του τρόπο για να στέκεται απέναντι στο μοιραίο. Το σίγουρο είναι πως όλοι οι τρόποι και όλες οι μέθοδοι είναι αναποτελεσματικές κι αποτυχημένες. Στο τέλος ότι και να κάνεις πεθαίνεις.

Αν το καλοσκεφτείς όλες μας οι πράξεις, λίγο ή περισσότερο, περιστρέφονται γύρω από αυτό το γεγονός. Ή πιο σωστά γύρω από την προσπάθεια μας να ξεχάσουμε ή να αρνηθούμε αυτό το γεγονός. Σύμφωνα με τον Γερμανό φιλόσοφο Heidegger η λογική και  η φιλοσοφία η ίδια είναι ένα σύμπτωμα της εν γένει αδυναμίας μας να αντιμετωπίσουμε το μυστήριο της ζωής. Βρίσκουμε νόημα σε εκατοντάδες δευτερεύοντα πράγματα γιατί αρνούμαστε να εξετάσουμε την βαθύτερη ουσία και το νόημα της ύπαρξης μας. Μπορεί ο Heidegger να ήταν συνεργός των Ναζί κι ένας αντιπαθητικός μαλάκας που έγραφε ακαταλαβίστικα όμως δύσκολα μπορείς να αντικρούσεις το επιχείρημα του.

Το πως αντιμετωπίζουμε οι άνθρωποι τον θάνατο μου θυμίζει έναν συνάδελφο του πατέρα. Ήταν ένας σχετικά κοντός, αδύνατος κύριος που κρατούσε ένα δερμάτινο χαρτοφύλακα μόνιμα στο χέρι. Τον συναντούσαμε συνήθως έξω από το εφετείο και ήταν πάντα βιαστικός. Έμοιαζε άνθρωπος που προσέχει πολύ τον εαυτό του. Τα δόντια του ήταν καθαρά, τα λευκά πουκάμισα του σιδερωμένα. Χαμογελούσε με αυτοπεποίθηση. Το μόνο ελάττωμα του ήταν η φαλάκρα του και το πως προσπαθούσε να την διαχειριστεί. Εκείνη η σειρά από όρθιες τρίχες τις οποίες προσπαθούσε –μάταια- να τιθασεύσει τραβώντας τες με πείσμα πάνω από το γυμνό κεφάλι του.

Υπαρξιακά μιλώντας … είμαστε όλοι φαλακροί.

Όλοι τελειώνουμε

Δεν ξέρω τι μπορεί να κάνει κανείς για να αντιμετωπίσει τον φόβο του θανάτου. Έχω διαβάσει αμέτρητα βιβλία για την τέχνη του να ζεις όμως δεν έχω διαβάσει κανένα για την τέχνη του να πεθαίνεις. Η θρησκεία προσπαθεί να μας παρηγορήσει με μουρλές ιστορίες για την μετά θάνατον ζωή όμως κακά τα ψέμματα όταν φτάνει η ώρα σου δύσκολο να πιστέψεις το οτιδήποτε. Ούτε η ηρωίδα Αντιγόνη μπόρεσε να γλιτώσει από τον φόβο του θανάτου.

ἀλλ’ ὧδ’ ἔρημος πρὸς φίλων ἡ δύσμορος
ζῶσ’ εἰς θανόντων ἔρχομαι κατασκαφάς·

μα έτσι παρατημένη από τους φίλους,
ζωντανή κατεβαίνω η μαυρομοίρα
στων πεθαμένων τα λημέρια,

Ούτε ο Χριστός

πάτερ μου ει δυνατόν εστί παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο

Ούτε το θρυλικό Κογιότ

Το σίγουρο είναι πως όπως και με την φαλάκρα έτσι και με τον θάνατο η αποδοχή μοιάζει να είναι η καλύτερη στρατηγική. Γνωρίζω αμέτρητους ευτυχισμένους και πετυχημένους φαλακρούς. Από τον γίγαντα Ζιντάν μέχρι τον παιδικό μου ήρωα Billy Corgan και τον απολαυστικό κωμικό Larry David. Αλλά και τα δικά μας sex symbols όπως o Γιώργος Παπανδρέου και ο Γρηγόρης Γεωργάτος. Δεν γνωρίζω όμως κανένα εραστή με περουκίνι ή πατικωμένες τρίχες από την μια άκρη στην άλλη.

Το ίδιο ισχύει και με την επίγνωση του θανάτου. Οι μελέτες έχουν δείξει πως οι άνθρωποι που έχουν επίγνωση της θνητότητας τους τείνουν να υιοθετούν ένα πιο υγιεινό τρόπο ζωής και να είναι πιο συνεπείς στα τσεκ απ τους και στις επισκέψεις τους στο γιατρό.

Είναι μια στατιστική αλήθεια την οποία μοιάζει να γνώριζαν καλά οι άνθρωποι της αρχαιότητας οι οποίοι δημιούργησαν δεκάδες μύθους με ήρωες που κατεβαίνουν ζωντανοί στον κόσμο των νεκρών για να φέρουν πίσω πολύτιμη γνώση για την ζωή.

Σε ένα βαθμό είναι λογικό. Η επίγνωση της θνητότητας μας είναι ο πυρήνας της συνείδησης μας, αυτό που μας ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα πλάσματα του ζωικού βασιλείου. Η ανθρώπινη περιέργεια και η δίψα για γνώση είναι πρώτα από όλα μια βαθιά ανάγκη να κατανοήσουμε το συνταραχτικό γεγονός της ύπαρξης και συνεπώς του θανάτου μας.

Να σκάψουμε λίγο να δούμε τον παππού;

Λίγες μέρες μετά την κηδεία επισκεφτήκαμε το μνήμα οι πιο στενοί συγγενείς για να αφήσουμε μερικά λουλούδια (και να χαζέψουμε έναν νυσταγμένο παπά να μουρμουρά πάνω από το χώμα). Για πρώτη φορά πήραμε μαζί και τα ανίψια μου, δυο αγόρια εφτά και δέκα χρονών.

Ο μικρότερος, ο συνονόματος με τον νεκρό παππού του, Στέφανος στάθηκε πάνω από το σκαμμένο χώμα. Φυσικά ακόμα δεν είχαν μπει τα μάρμαρα. Κοίταξε με απορία την ατελείωτη έκταση με τους τάφους και ύστερα τον τάφο του παππού του. Γύρισε προς το μέρος μας.

‘Μπορούμε να σκάψουμε λίγο να δούμε τον παππού;’ μας ρώτησε.

Αν είσαι παιδί η περιέργεια υπερισχύει του φόβου. Ίσως αυτό είναι που δεν θα έπρεπε ποτέ να ξεχνάμε. Πως η ζωή είναι ένα μυστήριο. Το μεγαλύτερο και συγκλονιστικότερο μυστήριο του κόσμου και πως πίσω από τον παγερό φόβο για το τέλος υπάρχει ταυτόχρονα ένα συγκλονιστικό δέος για την ομορφιά της ζωής. Όπως όταν κοιτάς από την άκρη ενός γκρεμού την πανέμορφη άβυσσο που εκτείνεται μπροστά σου.

Αν πάλι  όλα αυτά δεν σας παρηγορούν καθόλου, όπως συχνά συμβαίνει και με μένα, τότε υπάρχει και το σεξ. Μια διαδικασία που σε αντίθεση με την ζωή το να ‘τελειώσεις’ είναι ότι καλύτερο μπορεί να σου συμβεί.

Ο Πατέρας ενός δαίμονα

Οι Σκοτεινές Πλευρές

Θυμάμαι όταν ήμουν στο νηπιαγωγείο μας ζήτησαν να φτιάξουμε μια ζωγραφιά για να μπει στο ετήσιο ανθολόγιο. Έκατσα και ζωγράφισα ένα σπιτάκι. Ένα μεγάλο άνθρωπο που ήταν ο μπαμπάς. Έναν πιο μικρό που ήταν η μαμά. Κι έναν ακόμα πιο μικρό που ήμουν εγώ. Ύστερα έπιασα μια μαύρη κηρομπογιά και μουτζούρωσα όλη την ζωγραφιά από πάνω μέχρι κάτω.

‘Τι είναι αυτές οι μουτζούρες Main Menu;’ με ρώτησε η δασκάλα.

Σήκωσα τα χέρια και της απάντησα με απόλυτη φυσικότητα.

‘Είναι το σπίτι μας, ο μπαμπάς, η μαμά κι εγώ και είναι νύχτα’.

‘Έχεις πολύ φαντασία’ μου είπε και χαμογέλασε.

Με θυμάμαι εκείνη την μέρα να γυρνάω στο σπίτι από το σχολείο. Ήταν μια ανοιξιάτικη μέρα, καλή ώρα. Κουβαλούσα την βαριά μου τσάντα, ιδρωμένος. Πρώτη φορά συνειδητοποιούσα πως η πραγματικότητα ενός ανθρώπου μπορεί να είναι κάτι τόσο παράξενο και υπερβατικό για ένα τρίτο. Η αλήθεια ήταν πως δεν είχα καθόλου φαντασία. Αυτό που είχα ζωγραφίσει δεν το είχα φανταστεί. Στο σπίτι μας ήταν πράγματι νύχτα. Πάντοτε, συνέχεια, από νωρίς το πρωί μέχρι αργά το βράδυ …

Δεν έχεις ελπίδα

Την σκοτεινή σου πλευρά δεν μπορείς να την ξεφορτωθείς. Μπορείς να φτιάξεις τα δόντια σου, μπορείς να καθαρίσεις τα σημάδια της ακμής σου, μπορείς να αγοράσεις ένα μεγάλο αμάξι και να κυκλοφορείς με μια εντυπωσιακή γυναίκα που σου κάνει πίπες όσο αλλάζεις τις ταχύτητες όμως η σκοτεινή σου πλευρά θα παραμείνει εκεί.

Η λογική λέει πως κάτι που δεν μπορείς να το αλλάξεις καλό είναι να προσπαθήσεις να το αποδεχθείς και να προσπαθήσεις να μην ντρέπεσαι για αυτό. Ακούγεται τόσο απλό που είναι να απορείς γιατί δεν το κάνουμε όλοι. ‘Γεια σας είμαι ο Main Menu είμαι αλκοολικός και ο θείος μου με βίαζε στο ιατρείο του δίνοντας μου καραμέλες και λέγοντας μου πως μου εξετάζει τις αμυγδαλές’.

Πλάκα κάνω.

Όμως η ουσία παραμένει πως το να αποδεχθείς και να συμβιβαστείς με την σκοτεινή σου πλευρά είναι κάτι τρομερά δύσκολο. Είναι ένα ταμπού. Κάτι που ελάχιστοι θα καταλάβουν.

Όμως δεν έχεις άλλη επιλογή.

Ρόμπερτ Κραμπ – Ο Πατέρας των Δαιμόνων

To 1994 προβλήθηκε στις αίθουσες του σινεμά ένα ντοκυμανταίρ για την ζωή και το έργο του ‘αιρετικού’ σκιτσογράφου Robert Crumb. Ο Crumb υπήρξε από τους πρώτους Αμερικάνους σκιτσογράφους που αμφισβήτησαν την κυριαρχία των κόμικ των σούπερ ηρώων. Οι αστείοι ήρωες του είναι κάθε άλλο παρά ‘ηρωϊκοί’. Είναι πνιγμένοι στις νευρώσεις, έχουν εμμονή με το σεξ, και η μόνη υπέρβαση τους είναι πως στερούνται κάθε έννοια ηθικής και αγάπης για το ανθρώπινο είδος.

»Ο Ρόμπερτ Κραμπ αντιμετωπίζει την σκοτεινή πλευρά του όπως θα αντιμετώπιζε ένα καλός γονιός ένα προβληματικό παιδί.»

Το ντοκυμανταίρ είναι ένα αριστούργημα. Ο Κραμπ είναι ακριβώς αυτό που θα περίμενε κανείς διαβάζοντας τα κόμικ του. Ένας άνθρωπος που νιώθει ‘παράξενος’, ‘ελαττωματικός’, ένα ψηλόλιγνο γκόλουμ βγαλμένο κατευθείαν από το δάσος της αμερικάνικης επαρχίας.

Παρόλα αυτά δεν είναι δυστυχισμένος.

Είναι δημιουργικός, είναι αστείος, είναι ήρεμος. Μοιάζει να έχει συνηθίσει να ζει με τους δαίμονες του. Η αλήθεια είναι πως κοιτάζοντας τον να ποζάρει δίπλα στην όμορφη σύζυγο του ανάμεσα σε εκείνα τα γκροτέσκα σκίτσα σκέφτεσαι πως αντιμετωπίζει την σκοτεινή πλευρά του όπως θα αντιμετώπιζε ένα καλός γονιός ένα προβληματικό παιδί. Περιβάλλοντας το με αγάπη και αποδοχή.

Μπαμπά σε αγαπάω

Αυτό τον καιρό ο πατέρας μου βρίσκεται στο νοσοκομείο σε πολύ κρίσιμη κατάσταση. Σήμερα το πρωί σήκωσα το ακουστικό και τον πήρα τηλέφωνο. Του είπα πως τον αγαπάω και πως τον σκέφτομαι συνέχεια. Το ξαναλέω εδώ και έτσι ευελπιστώ να μείνει για πάντα γραμμένο όσα χρόνια και να περάσουν.

»Ήμουν ένα προβληματικό παιδί. Ήμουν ένας δαίμονας, μια σκοτεινή όψη της οικογένειας μου.»

Είναι αλήθεια πως η οικογένεια μου πέρασε πολλές δυσκολίες. Ιδίως τα πιο ευαίσθητα χρόνια της παιδικής μου ηλικίας ήταν κυριολεχτικά βαμμένα, όπως η παιδική μου ζωγραφιά, με μαύρο χρώμα.

Για πολλά χρόνια προσπάθησα να ξεφορτωθώ εκείνη την εικόνα με χίλιους τρόπους. Προσπάθησα να προσποιηθώ πως όλα ήταν καλά κι ύστερα όταν είδα πως αυτό δεν λειτουργούσε προσπάθησα να εκδικηθώ τους πρωταγωνιστές αυτού του δράματος. Μίσησα την μητέρα μου και τον πατέρα μου με όλη μου την ψυχή, τους κατηγόρησα, τους έβρισα, προσπάθησα να τους εξαπατήσω.

Όταν είδα πως ούτε αυτό λειτουργούσε αποφάσισα να τους εκδικηθώ κάνοντας κακό στον εαυτό μου. Έζησα αυτοκαταστροφικά, κάνοντας σκληρά ναρκωτικά, οδηγώντας επικίνδυνα στον δρόμο, μπλέκοντας σε καυγάδες χωρίς σημασία …

Ήμουν ένα προβληματικό παιδί. Ήμουν ένας δαίμονας, μια σκοτεινή όψη της οικογένειας μου.

Όμως για τον πατέρα μου όλα αυτά δεν είχαν καμία σημασία. Συνέχιζε να με αγαπάει και να με αποδέχεται για αυτό που ήμουν.

Δεν γράφω αυτό το κείμενο για να του ανταποδώσω τα όσα έχει κάνει για μένα. Το γράφω γιατί με τον τρόπο του μου έδωσε ένα πολύτιμο μάθημα που αξίζει όσο τίποτα στον κόσμο και θέλω να το μοιραστώ.

Δεν ξέρω που στο διάολο το είχε μάθει αυτός. Δεν πιστεύω πως ο πατέρας μου είναι σοφός ή ιδιαίτερα αναλυτικός. Όμως το έκανε. Έκανε αυτό που κάνουν οι ψαγμένοι καλλιτέχνες όπως ο Κραμπ.

Αποδεχόταν την σκοτεινή πλευρά της ζωής του. Την περιέβαλε με αγάπη και εμπιστοσύνη. Και το κυριότερο αναλάμβανε την ευθύνη για αυτή την σκοτεινή πλευρά.

Έκανε αυτό που είπε ο μάγος Prospero απευθυνόμενος στο κτήνος Cannibal, στο  έργο του Σέξπηρ Τρικυμία.

This thing of darkness I acknowledge mine.

Δεν είμαι καλός στα λόγια όταν είμαι συγκινημένος. Όμως αυτό που ξέρω είναι πως ακόμα και οι χειρότεροι δαίμονες, όπως εγώ, μπορούν να εξημερωθούν. Αυτό που ξέρω είναι πως μπορεί να μην γίνεται με τίποτα να ξεφορτωθείς την προσωπική σου κόλαση, όμως σίγουρα κανείς δεν σε εμποδίζει να την αγαπήσεις και να την αναγνωρίσεις, χωρίς όρους, όπως όλα τα παιδιά σου.

Τα Παιδιά του Κεραυνού

Ξεκίνησα αυτό το μπλογκ έχοντας μόλις βγει από την πιο τρομαχτική περίοδο της ζωής μου. Μια περίοδο που όπως έγραψα και σε προηγούμενα ποστ, έχασα κάθε όρεξη και επιθυμία για ζωή και έφτασα πολύ κοντά στην αυτοκτονία. Ήταν μια συγκλονιστική περίοδος, που όσο κι αν προσπαθήσω θα μου είναι αδύνατο να την περιγράψω. Περισσότερο έμοιαζε με μια ανελέητη καταιγίδα που πίστευα πως δεν θα τελειώσει ποτέ. Μια καταιγίδα από την οποία δεν θα γλίτωνα με τίποτα παρά μόνο δίνοντας τέλος στη ζωή μου.

Ξεκίνησα να γράφω ελπίζοντας με κάποιο τρόπο, όσο μπορώ, να φτάσω εκεί έξω και σε άλλους ανθρώπους σαν κι εμένα. Να τους δώσω κουράγιο στις δύσκολες στιγμές ή αν και αυτοί όπως κι εγώ έχουν καταφέρει να βγουν από τις δυσκολίες να μοιραστούμε την χαρά μας και να δώσουμε μαζί δύναμη σε όσους ακόμα παλεύουν. Στο δρόμο ανακάλυψα πως αυτό που έκανα ήταν πολύ πιο σημαντικό από όσο μπορούσα να φανταστώ. Στο δρόμο ανακάλυψα πως ακολουθούσα το μονοπάτι μιας αρχαίας δοξασίας.

Heyoka

Μόνο αυτοί που είχαν το όραμα των πλασμάτων του κεραυνού μπορούν να ζήσουν σαν Χεγιόκα. Έχουν ιερή δύναμη και την μοιράζονται με όλους τους ανθρώπους, αλλά το κάνουν μέσα από αστείες ή παράδοξες πράξεις. Όταν ένα όραμα φτάνει από τα πλάσματα της Δύσης, έρχεται με τρόμο όπως χτυπάει ένας κεραυνός. Άλλα όταν η μπόρα του οράματος περάσει, ο κόσμος είναι πιο όμορφος και πιο ευτυχισμένος. Γιατί η αλήθεια παντού χτυπάει σαν βροχή. Μετά τον τρόμο της καταιγίδας όμως ο κόσμος είναι πιο όμορφος.

Μαύρος Τάρανδος

 

»Το σύμβολο τους είναι δυο κέρατα στο κεφάλι γιατί θεωρούνται αρπαχτικά πνεύματα.»

Σε ένα μεγάλο αριθμό των φυλών των Ινδιάνων της Βόρειας Αμερικής υπήρξε ένα παράξενο κοινωνικό φαινόμενο, η κουλτούρα των λεγόμενων ‘Αντίθετων’, ‘Contraries’ στα αγγλικά, οι αποκαλούμενοι Χεγιόκα. Οι ‘Αντίθετοι’ ήταν ένα πολύ μικρό ποσοστό του πληθυσμού ενός οικισμού οι οποίοι ζούσαν εντελώς αντίθετα στις παραδόσεις και τις συνήθειες των υπολοίπων.

Αυτό πρακτικά σήμαινε πως είχαν το δικαίωμα να προσβάλλουν τα ιερά και τα όσια της φυλής, να κοροϊδεύουν τις θρησκευτικές τελετές και να αγνοούν επιδεικτικά τις συμβουλές των σοφών γερόντων και των θεραπευτών. Επίσης, χρησιμοποιούσαν αυτό που οι ανθρωπολόγοι ονομάζουν αντίστροφη ομιλία ή αντίστροφη αντίδραση. Για παράδειγμα αν ήθελαν να σε φωνάξουν κοντά τους, φώναζαν λυσσασμένα ‘φύγε από μπροστά μου’. Με ακριβώς τον ίδιο τρόπο έφευγαν μακριά όταν κάποιος τους ζητούσε να έρθουν κοντά και έτρεχαν δίπλα του όταν τους έλεγε να φύγουν.

Πολλοί ‘Αντίθετοι’ ήταν αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε ως ‘κλόουν’, ντυμένοι παράδοξα και υπερβολικά και έτοιμοι να κάνουν τις πιο ντροπιαστικές ανοησίες για να διασκεδάσουν τους άλλους. Υπήρχαν όμως και ‘αντίθετοι’ που στερούνταν του κωμικού στοιχείου, οι οποίοι με την αιρετική τους στάση έρχονταν σε σύγκρουση με την υπόλοιπη κοινότητα, θέτοντας πολλές φορές την ζωή τους, αλλά και την ζωή των άλλων, σε κίνδυνο.

Παρόλα αυτά η κουλτούρα των αντιθέτων απολάμβανε του απόλυτου σεβασμού της κοινότητας. Ο ρόλος τους άλλωστε ήταν ιερός. Οι ντροπιαστικές ιστορίες και πράξεις τους βοηθούσαν τους ανθρώπους να απαλλαχθούν από το άγχος και τις ενοχές για τις δικές τους ανοησίες ή λάθη. Επίσης η διαρκής και ανελέητη αμφισβήτηση των παραδόσεων βοηθούσε στην ανανέωση και αναβίωση των παραδοσιακών μύθων και των ιερών δοξασιών.

Φυσικά, παρότι εθνολογικά το φαινόμενο των ‘αντιθέτων’ είναι κάτι πρωτόγνωρο, δεν μπορεί κανείς να μην δει την σινάφια της κουλτούρας τους με ανάλογες πρακτικές σε όλους τους πολιτισμούς. Από το αρχαίο σατυρικό δράμα, μέχρι τους μεσαιωνικούς γελωτοποιούς και τους καταραμένους ποιητές του 19ου αιώνα, η έννοια των ‘αντιθέτων’ αγκαλιάζει κάθε αιρετική συμπεριφορά, είτε πρόκειται για φιλοσοφικό δόγμα, είτε για καλλιτεχνική έκφραση ή στάση ζωής.

Θέλω να πιστεύω πως Η Τέχνη της Αποτυχίας δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από μια ακόμα έκφραση αυτής της βαθιάς ανθρώπινης ανάγκης για αντίθεση.

Το ίδιο άρθρο εκατό φορές

Σε κάθε ένα από τα άρθρα μου επαναλαμβάνω με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το ίδιο πράγμα. Καμιά φορά είναι κάπως απολαυστικό να βλέπω διαφορετικές αντιδράσεις ενώ στην ουσία επαναλαμβάνομαι. Ο ίδιος άνθρωπος που με επικροτεί για κάτι που έγραψα, θυμώνει όταν το γράφω στο επόμενο άρθρο με διαφορετικές λέξεις. Στην ουσία τους τίποτα από αυτά που λέω δεν είναι διαφορετικό. Είτε λέω πως δεν πρέπει να σεβόμαστε τους νεκρούς, είτε πως δεν πρέπει να προσπαθούμε να είμαστε ευτυχισμένοι, είτε πως πρέπει να τα παρατάμε όταν θέλουμε κάτι πάρα πολύ, είτε πως πρέπει να εκθέτουμε αυτά για τα οποία ντρεπόμαστε, είτε πως δεν πρέπει να ερωτευόμαστε, είτε πως πρέπει να λέμε ψέματα αντί για αλήθεια, είτε πως τα παιδιά μας θα πρέπει να μάθουν να κάνουν στοματικό έρωτα και να σοδομίζονται κι όχι μαθηματικά και ανάγνωση.

Σε όλα αυτά τα άρθρα λέω ακριβώς το ίδιο πράγμα. Παροτρύνω τους ανθρώπους να κάνουν το αντίθετο από αυτό που θα ήταν το λογικό να κάνουν.

Ο λόγος που το κάνω είναι πολύ απλός. Στην πραγματικότητα είμαι ένας μαστουρωμένος Ινδιάνος και είδα τα πουλιά των κεραυνών στα όνειρα μου. Και από τότε αποφάσισα να είμαι ένας Χεγιόκα της ελληνικής επικράτειας. Να μιλάω ανάποδα, να γράφω ανάποδα και να κάνω ότι μου καπνίσει, χωρίς να υπολογίζω τίποτα και κανένα.

Εντάξει. Όχι ακριβώς.

Το κάνω γιατί ζώντας την δική μου προσωπική τραγωδία ανακάλυψα πως η δυστυχία μου ήταν σύμπτωμα μιας πολύ βαθύτερης ασθένειας. Μιας ασθένειας που δεν μπορούσε να θεραπευτεί με καμιά συνταγή ευτυχίας, με κανένα ψυχοφάρμακο και με κανένα αντικαταθλιπτικό.

Προσοχή δεν λέω πως όλα αυτά δεν μπορούν να βοηθήσουν. Φυσικά και μπορούν. Ο σαμάνος της φυλής επιβάλλεται να συνταγογραφεί μαντζούνια και να δίνει τις επαγγελματικές του συμβουλές. Όμως αυτό δεν είναι αρκετό.

Υπάρχει κάτι πιο βαθύ. Κάτι πιο επείγον που πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Το νόημα της ζωής

Θέλω να σκεφτείτε το εξής ενδεχόμενο. Φανταστείτε να βάζατε ως προτεραιότητα της ζωής σας το γέλιο. Να προσπαθούσατε να γελάτε, να κατουριέστε από τα γέλια, από το πρωί που ξυπνάτε, μέχρι την τελευταία στιγμή που θα κλείσετε τα μάτια σας. Και αν είναι δυνατόν να γελάτε και στον ύπνο σας. Να ξεκαρδίζεστε στα όνειρα σας.

Ναι ξέρω, το ενδεχόμενο σας φαίνεται κάπως κουραστικό αν όχι εφιαλτικό. Το γέλιο έρχεται ως κάτι αυθόρμητο, ως μια αυθόρμητη αντίδραση σε κάτι ευτράπελο ή απροσδόκητο. Δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την επιτυχία και την ευτυχία και την ηδονή. Είναι συνέπειες κάποιων καταστάσεων. Δεν είναι αυτοσκοπός.

»Δεν ξέρετε πόσο εφιαλτικό μπορεί να γίνει η ευτυχία ή η ηδονή να είναι ο αυτοσκοπός ενός ανθρώπου ή μιας κοινωνίας.»

Δεν ξέρετε πόσο εφιαλτικό μπορεί να γίνει η ευτυχία ή η ηδονή να είναι ο αυτοσκοπός ενός ανθρώπου ή μιας κοινωνίας.

Δεν είναι πυρηνική φυσική είναι απλή λογική. Ο Μαρκήσιος Ντε Σαντ προσπάθησε να ακολουθήσει την λογική της ατελείωτης ηδονής στα έργα του τον 19ο αιώνα. Τα βιβλία του είναι γεμάτα σκατά και αίμα. Όψεις αυτού του ενδεχόμενου είδαμε επίσης στα ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ου αιώνα και βέβαια στο υπέροχο μυθιστόρημα ή την κινηματογραφική εκδοχή του American Psycho. 

Προσοχή και πάλι. Δεν λέω πως η ηδονή, η ευτυχία, ή η επιτυχία είναι κάτι κακό.

Το αντίθετο.

Το μόνο που λέω είναι πως δεν μπορούν να είναι αυτοσκοπός. Είναι όψεις της ζωής που αποκτούν νόημα ανάλογα με τις συνθήκες. Σε μεγάλο βαθμό είναι σχετικές. 

Ένα ζουμερό μπιφτέκι από τα McDonalds ίσως να είναι όνειρο ζωής για τα υποσιτισμένα παιδιά της Αφρικής όμως ο καλοζωϊσμένος πολίτης των δυτικών κοινωνιών το θεωρεί διατροφικό σκουπίδι.

Μια χαριτωμένη σύζυγος μπορεί να είναι όαση στην ζωή ενός μοναχικού ανθρώπου, όμως για έναν έμπειρο εραστή που έχει χορτάσει τις γυναίκες όπως εγώ μπορεί να είναι και μπελάς.

Πέρα από τα αστεία, έχουμε ένα βασικό πρόβλημα, μια βαθιά αρρώστια μέσα μας και ονομάζεται έλλειψη νοήματος. Το πρόβλημα ξεκινάει από την στιγμή που πιστεύουμε πως αυτό το νόημα οφείλει να μας το προσφέρει η ίδια η ζωή. Πως είναι κάτι που το δικαιούμαστε. Περιμένουμε από την ζωή να μας δώσει ευτυχία, ηρεμία, πλήρωση, λεφτά και δεν ξέρω εγώ τι άλλο. Όμως η αλήθεια είναι πως γεννιόμαστε σε ένα χάος και πως τίποτα δεν έχει νόημα. Στα μάτια της φύσης ή του σύμπαντος ή του Θεού δεν αξίζουμε τίποτα περισσότερο από μια πέτρα ή ένα χρησιμοποιημένο προφυλακτικό. 

Σύμφωνα με τον ψυχοθεραπευτή Βίκτωρ Φρανκλ ο άνθρωπος αρχίζει να αντιλαμβάνεται το νόημα της ζωής όταν αντί να ρωτάει τι έχει να του προσφέρει η ζωή αντιστρέφει το ερώτημα. Ρωτάει, τι έχω εγώ να προσφέρω στη ζωή;

Τι έχω να προσφέρω σε αυτό τον κόσμο ώστε να αποκτήσει περισσότερο νόημα;

Επίσης νόημα στη ζωή μας, δίνει η στάση μας απέναντι σε αυτό το χάος, απέναντι στην σκληρότητα ενός απρόσωπου φυσικού κόσμου. Απέναντι σε τραγικές καταστάσεις όπως η ανέχεια ή η ασθένεια ή το αναπόφευκτο του θανάτου είτε του δικού μας ή αυτών που αγαπάμε.

Ο άνθρωπος πραγματικά ανακαλύπτει το μεγαλείο της δύναμης του όταν στέκεται όρθιος απέναντι στην τραγική του μοίρα.

Κι όμως καθημερινά απέχουμε πολύ από αυτά αναζητώντας εμμονικά την γρήγορη ικανοποίηση των επιθυμιών μας πετυχαίνοντας τις περισσότερες φορές ακριβώς το αντίθετο.

Προσπαθώντας υπερβολικά να κάνουμε καλό σεξ και να ικανοποιήσουμε τους συντρόφους μας δεν μας σηκώνεται ή δεν έχουμε οργασμό. Προσπαθώντας να είμαστε και να δείχνουμε ευτυχισμένοι δεν χαλαρώνουμε και δεν μπορούμε να δεθούμε με άλλους ανθρώπους και να επικοινωνήσουμε. Προσπαθώντας να είμαστε επιτυχημένοι ακολουθούμε καριέρες που δεν μας εκφράζουν, μόνο και μόνο για το κύρος ή τα χρήματα καταντώντας μέτριοι και συνεπώς αποτυχημένοι.

Η  ψυχολογία υπογραμμίζει ξανά και ξανά τις ολέθριες συνέπειες που έχει ο σύγχρονος καταναλωτικός τρόπος ζωής στην ψυχική υγεία μας. Όμως κανείς δεν ακούει. Και πως να ακούσει όταν το οικονομικό στάτους κβο λειτουργεί με όρους θρησκευτικής λατρείας κηρύττοντας ατελείωτα μέσα από υπνωτιστικά διαφημιστικά σποτ και χαζοχαρούμενες ρεκλάμες.

Δυστυχώς η γλώσσα της επιστήμης, ή της ψυχοθεραπείας είναι στεγνή. Και σε ένα βαθμό για αυτό είναι και ψεύτικη. Γιατί μιλάει πάντα θεωρητικά, χωρίς αληθινά βιώματα που θα συγκινήσουν τους ανθρώπους. Αυτό που μας λείπει είναι μια σύγχρονη ανατρεπτική θρησκεία. Αυτό που μας λείπει είναι ‘αντίθετοι’, Χεγιόκα, άνθρωποι που θα λοιδορήσουν τις γελοίες συνήθειες μας και θα μας ταρακουνήσουν με τις ανάποδες πράξεις τους. 

Το θέμα είναι που θα τους βρούμε αυτούς τους τόσο ξεχωριστούς ανθρώπους.

Οι Heyoka της διπλανής πόρτας

Οι ‘αντίθετοι’ των φυλών της Βόρειας Αμερικής αντλούν την δύναμη τους από την λατρεία του Κεραυνού. Ένας Ινδιάνος καταλαβαίνει πως είναι Χεγιόκα όταν στα όνειρα του εμφανιστούν τα πουλιά του κεραυνού, μεγάλα πουλιά τα οποία δημιουργούν κεραυνούς χτυπώντας τα φτερά τους. Όταν ο νεαρός Ινδιάνος εξομολογηθεί τα όνειρα του στους σοφούς της φυλής τότε εκείνοι αποφασίζουν αν θα του δοθεί ο τίτλος του Χεγιόκα. Το σύμβολο ενός Χεγιόκα είναι δυο κέρατα στο κεφάλι γιατί θεωρείται αρπαχτικό πνεύμα.

Κάτι ανάλογο με τους Χεγιόκα συνέβηκε και στον απόστολο Παύλο. Είδε όραμα τον Χριστό. Ύστερα κι αυτός κήρυξε την αλήθεια των αντιθέτων. Είπε πως η σοφία των ανθρώπων είναι ανοησία για τον Θεό. Είπε πως η εξουσία των ανθρώπων είναι υποδούλωση για τον Θεό. Πως ο πλούτος των ανθρώπων, είναι φτώχεια για τον Θεό. Εξήγησε μάλιστα πως οι απόστολοι του Κυρίου πρέπει να είναι σαν ηθοποιοί που αναπαριστούν το θείο δράμα στην γη. Οι καλοί Χριστιανοί που με βρίζουν κάτω από τα ποστ μου, με βρίζουν επειδή λέω ακριβώς το ίδιο πράγμα που λέει η θρησκεία τους.

Χέστηκα φυσικά. Χέστηκα και για τις θρησκείες και για τους βλαμμένους που τις ακολουθούν. Ο Χριστιανισμός ότι και να πρεσβεύει έχει καταντήσει όπως η κόκα κόλα και κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.

Εμένα με ενδιαφέρουν οι άνθρωποι. Όσοι αυτοί την στιγμή βρίσκονται στο μέσο της καταιγίδας. Όσοι πιστεύουν πως δεν υπάρχει αύριο. Θέλω να ξέρουν πως τους έχουμε ανάγκη. Τους έχουμε ανάγκη για να μας μεταδώσουν το όραμα τους. Για να μας ταρακουνήσουν από τις θέσεις μας. Οι σημερινοί απεγνωσμένοι, θα γίνουν οι αυριανοί ‘αντίθετοι’ … αυτοί που θα μας οδηγήσουν με τις πράξεις τους και τις ντροπιαστικές ή τρομαχτικές ιστορίες τους σε μια ζωή με περισσότερο νόημα. Αυτοί που θα μας μάθουν να στεκόμαστε όρθιοι απέναντι στην σκληρότητα ενός αδιάφορου κόσμου.

Οι Χεγιόκα της διπλανής πόρτας, οι καλλιτέχνες της αποτυχίας.

 

Ποιος είναι ο ηλίθιος τελικά;

Στην άκρη ενός γκρεμού

Δεν με απασχολεί ποιες είναι οι επιθυμίες σου. Ίσως να θέλεις μια πιο παχουλή γυναίκα ή μπορεί μια πιο αδύνατη. Ίσως να θες να σε θαυμάζουν και να σε χειροκροτούν ή ένα σπίτι με γκαράζ και πισίνα και ένα μεγάλο αμάξι που δεν θα χωράει πουθενά. Μπορεί ακόμα να θες να ταξιδέψεις σε όλο τον κόσμο. Το πιο πιθανόν είναι πως τα θέλεις όλα μαζί. Και δόξα και χρήμα και ελευθερία. Και βέβαια δεν θα σε χάλαγαν μερικοί έξτρα πόντοι … λένε πως το μέγεθος δεν μετράει αλλά καλύτερα να το ‘χεις και να σου περισσεύει παρά να σου λείπει.            

Όπως είπα δεν με απασχολεί ποιες είναι οι επιθυμίες σου. Αυτό που μου προκαλεί ενδιαφέρον είναι πως είσαι διατεθειμένος να κάνεις τα πάντα προκειμένου να τις εκπληρώσεις. Κι όταν λέω τα πάντα εννοώ τα πάντα. Φυσικά και είσαι έτοιμος να πουλήσεις την ψυχή σου. Θα πουλούσες και την μάνα σου αν ήταν απαραίτητο πόσο μάλλον κάτι που είναι άυλο και δεν φαίνεται να χρησιμεύει πουθενά.

Το πρόβλημα, όπως θα έχεις ανακαλύψει και μόνος σου, είναι πως η ψυχή σου δεν αξίζει τίποτα. Είναι εντελώς άχρηστη. Δυστυχώς η προσφορά είναι πολύ μεγάλη. Τώρα, την ώρα που μιλάμε, 7.5 δισεκατομμύρια ψυχές είναι προς πώληση παγκοσμίως. Ακόμα και τα I owe you του Βαρουφάκη θα είχαν περισσότερη αξία από αυτά τα ανθρώπινα κουρελόχαρτα.

Φυσικά και δεν υπάρχουν ψυχές με την μεταφυσική έννοια. Δεν υπάρχει κάτι μέσα σου που όταν πεθαίνεις συνεχίζει να υπάρχει και πηγαίνει σε ένα άλλο μέρος. Όλοι οι λογικοί άνθρωποι ξέρουμε πως όταν πεθαίνεις γίνεσαι ένα με την λάσπη και δεν μένει τίποτα από σένα.

Όμως όσο είσαι ζωντανός κουβαλάς μέσα σου κάτι που μόνο η λέξη ψυχή μπορεί να περιγράψει. Θα μπορούσε κάποιος να το ονομάσει και αυτονομία ή εγωισμό. Εκείνη την συγκλονιστική αίσθηση πως είσαι ότι πιο σημαντικό στον κόσμο και πως όταν πάψεις να υπάρχεις τότε θα εξαφανιστεί κι ο υπόλοιπος κόσμος μαζί σου.

Αυτό που νιώθεις όταν στέκεσαι στην άκρη ενός γκρεμού και προσπαθείς να ισορροπήσεις μέσα στον δυνατό άνεμο. Η θέα του κενού κάτω από τα πόδια σου.

Αυτό είναι ψυχή.

Η περσινή κόλαση, ο παράδεισος του αύριο

Η ζωή σου δεν αξίζει τίποτα. Όσο κι αν φωνάζεις. Όσο κι αν χτυπιέσαι. Από την στιγμή που πηγαίνεις στο σχολείο, από την στιγμή που κάθεσαι στοιχισμένος σε μια γραμμή και ακούς κάποιον μαλάκα να λέει από το μεγάφωνο το Πάτερ Ημών η ζωή σου έχει ήδη κοστολογηθεί. Το μήνυμα έχει περάσει. Είσαι το κομμάτι ενός γραναζιού. Αξίζεις πολύ λίγα αν όχι τίποτα.

Αναλόγως με τις συνθήκες θα αξιοποιηθείς όπως χρειάζεται για να δουλέψει η μηχανή. Αν είναι εποχή πολέμου θα πας στο μέτωπο να σκοτωθείς ή αν είσαι γυναίκα θα πλέκεις σώβρακα και κάλτσες. Αν είναι εποχή ευημερίας θα απλώσεις τον κώλο σου πάνω σε μια καρέκλα και θα κάνεις μια βαρετή δουλειά που δεν θα σημαίνει τίποτα για σένα. Θα έχεις ένα μήνα άδεια για να ξεκουραστείς.

Μια ύφεση στην οικονομία θα σημαίνει πως θα δουλέψεις περισσότερες ώρες για λιγότερα λεφτά και ίσως να μην ξεκουράζεσαι το καλοκαίρι.

Αν η κρίση ξεσπάσει και τα πράγματα βγουν εκτός ελέγχου τότε θα είσαι άνεργος και θα χρειαστεί να παρακαλέσεις ή ακόμα και να ματώσεις για εκείνη την βαρετή δουλειά που μέχρι τότε απεχθανόσουν. Η περσινή κόλαση, όπως είπε κι ο Αρκάς, θα είναι ο παράδεισος του αύριο.

Ο κύριος Γκρέυ

Δεν είναι τυχαίο πως οι καλλιτέχνες των αρχών του εικοστού αιώνα έβλεπαν με απέχθεια τον σύγχρονο καπιταλισμό των μητροπόλεων. Η ιδέα του να κλειστείς σε ένα γραφείο και να καταναλώνεις προϊόντα μαζικής κατανάλωσης ακουγόταν εξωφρενική. Κι όμως τώρα είναι το όνειρο κάθε νέου ανθρώπου. Να έχει μια δουλειά που πληρώνει καλά. Ένα καλό αμάξι. Ένα καλό τηλέφωνο και ένα ευγενικό αφεντικό που θα του χτυπάει τρυφερά την πλάτη.

Και γιατί όχι. Είναι ο τρόπος που λειτουργούν τα πράγματα. Σε έναν κόσμο που κυριαρχεί η αβεβαιότητα και το χάος είναι παρήγορο να έχεις ασφάλεια και καλώς ή κακώς αυτήν μπορούν να σου την προσφέρουν μόνο τα χρήματα.

Η οικονομική εξουσία είναι όπως η θρησκεία. Σου δίνει παρηγοριά, σου προσφέρει μια στάλα λογικής σε αυτό τον άδικο, παράλογο κόσμο. Αν ακολουθήσεις τις αρχές της, αν είσαι αρκετά πειθήνιος και λειτουργικός τότε ίσως κερδίσεις μια θέση κοντά στους προνομιούχους. Είναι απλό. Πολύ πιο απλό από το ‘αν είσαι καλός άνθρωπος θα κάτσεις στα δεξιά του Κυρίου.’

Η οικονομική εξουσία είναι όπως η θρησκεία. Οι ναοί της είναι θεόρατοι, επιβλητικοί. Οι θεοί της είναι όπως ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης. Εκδικητικοί, αδέκαστοι, απρόσιτοι. Αληθινά Τοτέμ πέρα από το καλό και το κακό. Όπως ο κύριος Γκρέυ στις πενήντα αποχρώσεις του Γκρι. Θα σε σοδομίσουν βάσει συμβολαίου με μια αγάπη που ξεπερνάει τα ανθρώπινα μέτρα.

Talent Show

Το ζούμε καθημερινά. Οι άνθρωποι λαχταρούν να υποταχθούν. Να ξεφτιλιστούν. Η τηλεόραση είναι γεμάτη από εκπομπές ‘ταλέντων’ οι οποίες κατακλύζονται από νέους ανθρώπους οι οποίοι δέχονται να υποστούν κριτική για ένα ψωροσυμβόλαιο. Όσο πιο φριχτοί οι κριτές, τόσο το καλύτερο. Όσο πιο κυνικοί τόσο πιο συναρπαστικό το θέαμα. Μετράνε τα παιδιά όπως οι δουλέμποροι τιμολογώντας τα προσόντα τους, την φωνή τους, το τσαγανό τους, το μυαλό τους, την συμμετρία των φυσικών χαρακτηριστικών τους. Παλιότερα έπρεπε να είσαι αιχμάλωτος πολέμου για να υποστείς αυτό το ξεφτιλίκι όμως τώρα πας αυτοβούλως και λες και ευχαριστώ.

Μετράνε τα παιδιά όπως οι δουλέμποροι τιμολογώντας τα προσόντα τους, την φωνή τους, το τσαγανό τους, το μυαλό τους, την συμμετρία των φυσικών χαρακτηριστικών τους.

Να μην παρεξηγηθώ. Προσωπικά μου αρέσει όλο αυτό. Δεν το θεωρώ ανήθικο. Μου αρέσει να βλέπω ανθρώπους να ταπεινώνονται και να ταπεινώνουν και την ίδια στιγμή να το διασκεδάζουν. Είναι σαν πορνό αλλά με αληθινούς ανθρώπους κι όχι ηθοποιούς. Είναι ότι καλύτερο έχει να προσφέρει η εποχή μας στην ανθρώπινη ιστορία. Μια ωμή ειλικρίνεια που ξεπερνάει ακόμα και αυτή της ρωμαϊκής αρένας και των μεσαιωνικών θεαμάτων.

Φυσικά αναφερόμαστε σε αυτές τις εκπομπές γιατί είναι εντυπωσιακές όμως το ίδιο παιχνίδι παίζεται παντού. Οι άνθρωποι υποτάσσονται παντού και συνέχεια. Από το σχολείο, μέχρι το πανεπιστήμιο και την αγορά εργασίας. Το κάνουν μαζεύοντας ένα σωρό χαρτιά και δεξιότητες για ένα καλύτερο μέλλον, σπουδάζοντας ατελείωτα και προσπαθώντας να δείχνουν αυτοπεποίθηση και σεβασμό και θέληση για συνεργασία στις συνεντεύξεις για δουλειά.

Η ζωή τους δεν έχει καμία αξία. Είναι όλη εξαγορασμένη. Όλος ο χρόνος τους, όλη η θέληση τους ανήκουν σε κάποιον άλλο.

Γνωρίζω πολύ καλά πως αν παρότρυνα τους γονείς να μάθουν στα παιδιά τους από πολύ μικρά να κάνουν καλό στοματικό έρωτα και να απολαμβάνουν τον σοδομισμό πως θα κατέληγα στην καλύτερη περίπτωση στην φυλακή ή σε δημόσιο λιθοβολισμό. Όμως στην πραγματικότητα αυτά ακριβώς τα πράγματα διδάσκει ο μέσος άνθρωπος στα παιδιά του. Πως αν θες να είσαι ευτυχισμένος θα πρέπει πρώτα από όλα να ικανοποιείς τους ανώτερους σου και δεύτερον να αντέχεις να σε βασανίζουν χωρίς να μουρμουράς ή να κλαίγεσαι. Το ιδανικότερο βέβαια είναι να το ευχαριστιέσαι.

Πίπα κώλο, έτσι πορεύεται ο μέσος άνθρωπος. Έτσι ήταν και έτσι θα είναι πάντα είτε ο επιβήτορας σου φορούσε ράσα και σε βόλευε μέσα στο ιερό είτε φοράει σμόκιν και τον ανακουφίζεις κάτω απ’ το γραφείο.

Προκειμένου να μην …

Η ψυχή σου δεν αξίζει τίποτα. Κανένας διάβολος δεν θα την αγόραζε. Πίστεψε με. Ο διάβολος είναι πολύ εκλεκτικός. Έχει ζήσει την ανθρώπινη κατάσταση από την απαρχή του κόσμου κι έχει δει τα πάντα εκατομμύρια φορές. Ψυχές σαν την δική σου τον κάνουν να χασμουριέται. Ψυχές που εντυπωσιάζονται από ένα ηλίθιο κινητό ή ένα αεροπορικό ταξίδι ή ένα μεγάλο σπίτι.

Προκειμένου να αντιμετωπίσεις τον φόβο σου για τον κόσμο προτιμάς -παρακαλάς- να χωθείς σε ένα στενό κλουβί και να κάνεις βαρετές επαναληπτικές κινήσεις  υπηρετώντας τις επιθυμίες κάποιου άλλου.

Προκειμένου να μην σταθείς στην άκρη του γκρεμού και να νιώσεις τον δυνατό άνεμο να σε σπρώχνει στο κενό …

Είμαι ο μεγαλύτερος ψεύτης

Ο άνθρωπος που πήγε στο φεγγάρι

Στο διήγημα του ‘Οι Απαράμιλλες Περιπέτειες του Χανς Πφααλ’ ο Έντγκαρ Άλαν Πόε περιγράφει τον τρόπο που ένα φανταστικό ταξίδι στο φεγγάρι, το οποίο δεν συνέβηκε ποτέ, συγκλονίζει τους πολίτες του Ρότερνταμ. Σύμφωνα με ένα χειρόγραφο που παραδίδεται στις αρχές του Ρότερνταμ, ένας κύριος Χανς Πφααλ, έχει καταφέρει να ταξιδέψει στο φεγγάρι χρησιμοποιώντας ένα αερόστατο φτιαγμένο από παλιές εφημερίδες. Κανείς δεν έχει δει φυσικά τον Χανς Πφααλ, ούτε το παράξενο αερόστατο, όμως οι περιγραφές του ταξιδιού είναι τόσο λεπτομερείς ώστε να γίνουν πιστευτές.

Ο Χανς Πφααλ φυσικά δεν έχει ταξιδέψει ποτέ στο φεγγάρι. Πρόκειται για ένα μεθύστακα της σειράς με πάρα πολλά χρέη ο οποίος μάλιστα έχει δολοφονήσει κάποιους από τους πιστωτές του. Εφευρίσκει αυτό τον ευφάνταστο τρόπο για να γλιτώσει από τα εγκλήματα του. ‘Αν οι αξιότιμοι πολίτες του Ρότερνταμ θέλουν να μάθουν περισσότερα για την σελήνη και τους παράξενους κατοίκους της θα πρέπει να μου συγχωρέσουν τα εγκλήματα μου ώστε να μπορέσω να επιστρέψω στη γη…’

Δυο αιώνες μετά δεν έχουν αλλάξει και πολλά πράγματα. Η κοινή γνώμη διψάει ακόμα για ψέμματα και παρακολουθεί με την ίδια έξαψη τους σύγχρονους Χανς Πφααλ να ταξιδεύουν μακριά από την γη και τα προβλήματα της μέσα στα πρωτότυπα αερόστατα τους φτιαγμένα από εφημερίδες ή μπλογκ ή youtube βίντεο.

Τι δεν μας έμαθαν στο σχολείο

Το να δημιουργείς εντυπώσεις είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να βγάλεις λεφτά. Από τους πιο παλιούς και παραδοσιακούς εμπόρους εντυπώσεων, δηλαδή την οργανωμένη θρησκεία και τους ταχυδακτυλουργούς μέχρι τους σύγχρονους διαμορφωτές κοινής γνώμης των εκατοντάδων μπλογκ και τους ψεύτικους ‘αληθινούς’ ανθρώπους των εκπομπών ριάλιτι το μυστικό είναι ίδιο. Σούσουρο, ίντριγκα και απίστευτα πράγματα … κι όμως αληθινά…

Θεμιτό. Εφόσον υπάρχουν ηλίθιοι που διψάνε να πιστέψουν το οτιδήποτε προκειμένου να αντέξουν την κοινοτοπία της καθημερινότητας τους τότε θα υπάρχουν και κάποιοι που θα το προσφέρουν.

Δεν τρέφω καμιά εκτίμηση για τις ορδές ηλιθίων που καταπίνουν ψέματα δεύτερης διαλογής.

Τρέφω όμως πάρα πολύ μεγάλη εκτίμηση για τους καλούς ψεύτες. Πράγματι, το να λες ωραία ψέμματα είναι μια αληθινή αρετή που μπορεί να σου προσφέρει πάρα πολλά στην ζωή από τον ερωτικό τομέα μέχρι τον επαγγελματικό. Δυστυχώς στο σχολείο μας μαθαίνουν μόνο να πιστεύουμε σε ψέμματα κι όχι να τα δημιουργούμε. Στα δώδεκα χρόνια εκπαίδευσης καταπίνουμε μύθους με τα λίτρα όμως μαθαίνουμε ελάχιστα για την αξία και την τέχνη του να ψεύδεσαι. Αυτό βέβαια λειτουργεί και αντίστροφα. Μην ξέροντας πως να δημιουργούμε ψέμματα δεν έχουμε την ικανότητα να τα εντοπίσουμε.

»Ο Χανς Πφααλ φυσικά δεν έχει ταξιδέψει ποτέ στο φεγγάρι. Πρόκειται για ένα μεθύστακα της σειράς με πάρα πολλά χρέη ο οποίος μάλιστα έχει δολοφονήσει κάποιους από τους πιστωτές του. Εφευρίσκει αυτό τον ευφάνταστο τρόπο για να γλιτώσει από τα εγκλήματα του.»

Γιατί το ψέμα είναι καλό

Πρώτα από όλα το καλό ψέμα θρέφει την φαντασία και προσφέρει ηδονή. Κάθε ερωτική πράξη ενέχει μέσα της τα στοιχεία μιας αποπλάνησης και επομένως κι ενός ψεύδους. Στα αγγλικά το ρήμα lie σημαίνει και λέω ψέμματα και ξαπλώνω κάτι που ο Σεξπηρ χρησιμοποίησε στο περίφημο του σονέτο 138 για να περιγράψει πως ένας μεγαλύτερης ηλικίας εραστής ξαπλώνει με μια μικρότερη κοπέλα αμφιβόλου ηθικής. Ο ένας λέει ψέμματα για την ηλικία του και η άλλη για την αγνότητα της. They lie together.

Έπειτα το ψέμα δίνει κουράγιο στις δύσκολες στιγμές. Ένα από τα αγαπημένα μου αποφθέγματα είναι η εξής κουβέντα του Muhammad Ali.

»Για να γίνεις σπουδαίος πρωταθλητής πρέπει να πιστέψεις πως είσαι ο καλύτερος. Αν δεν είσαι προσποιήσου πως είσαι.»

Ο Muhammad Ali ήταν γνωστός για την συνήθεια του να μιλάει ακατάπαυστα πριν και κατά την διάρκεια του αγώνα λέγοντας ένα σωρό προσβολές για τους αντιπάλους του και παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως ανυπέρβλητο. Δεν είχε πρόβλημα να λέει ψέμματα. Το έκανε ανοιχτά χωρίς αναστολές. Έλεγε ψέμματα μέχρι να τα πιστέψει κι ο ίδιος και οι αντίπαλοι του. Το έκανε για να αντέξει στο ρινγκ. Και τις περισσότερες φορές τα κατάφερνε ώστε να θεωρείται τώρα ένας θρύλος του επαγγελματικού μποξ.

Διάλεξε μεριά

Το πρόβλημα με τους περισσότερους ανθρώπους είναι πως ψάχνουν να βελτιώσουν την ζωή τους χωρίς να βάλουν καθόλου το χέρι στην φωτιά. Ψάχνουν έτοιμες λύσεις. Τρικ και κόλπα που θα εφαρμόσουν ώστε να πραγματοποιήσουν τις κρυφές τους επιθυμίες.

Στην ουσία δεν πιστεύουν στον εαυτό τους. Και αυτό οφείλεται σε δύο λόγους. Ο πρώτος είναι πως δεν γνωρίζουν τον εαυτό τους. Δεν γνωρίζουν πόσο φοβισμένοι είναι. Πόσο λίγοι νιώθουν κατά βάθος. Το σπρώχνουν στο υποσυνείδητο τους γιατί τους τρομάζει η συνειδητοποίηση του. Είναι έτοιμοι να πιστέψουν το οτιδήποτε προκειμένου να ξεχαστούν. Είναι έτοιμοι να πιστέψουν σε ένα θαυματοποιό Θεό, ή σε έναν ήρωα της τηλεόρασης ή στον οποιοδήποτε θα τους δώσει κάτι να πιαστούν.

Ο δεύτερος λόγος είναι συνέπεια του πρώτου. Μην γνωρίζοντας πόσο συνηθισμένοι είναι δεν έχουν τα κότσια, ούτε την φαντασία να χτίσουν τον εαυτό τους από την αρχή. Να δημιουργήσουν τον μύθο τους. Δεν έχουν το κουράγιο να πουν γοητευτικά ψέμματα. Ψέμματα που θα εμπνεύσουν και θα συμπαρασύρουν και άλλους κοντά τους. Από ένα σύντροφο ζωής μέχρι φανατικούς πελάτες ή οπαδούς.

Το ξέρω πως ακούγεται αντιφατικό, όμως ισχύει. Το να ξέρεις πως δεν είσαι κάτι το ξεχωριστό είναι η αρχή του να γίνεις κάτι ξεχωριστό. Γιατί μόνο τότε συνειδητοποιείς πως αυτό το ξεχωριστό θα πρέπει να το φτιάξεις μόνος σου. Με κόπο και πολύ φαντασία. Με πολύ θάρρος και πολύ θράσος. Με συνεχή δουλειά και αμέτρητες αποτυχίες. Με ψέμματα, η αν θες ιστορίες που θα τις πιστέψεις τόσο πολύ ώστε στο τέλος να βγουν αληθινές. Όπως ο θρύλος Muhammad Ali. Όπως ο Χανς Πφααλ.

Αν το καλοσκεφτείς είναι κάτι αρκετά δύσκολο γιατί κουβαλάς όλη την ευθύνη πάνω σου. Όμως είναι ο μόνος τρόπος.

Να φτιάξεις το δικό σου ψέμα.

Αν νομίζεις πως δεν το αντέχεις ή το θεωρείς ανήθικο τότε σκάσε και συνέχισε να καταναλώνεις τα ψέμματα των άλλων.

Ο μαλάκας της διπλανής πόρτας

Προσπαθώ να βρω ένα τρόπο να τον περιγράψω και είναι αδύνατο. Ο μαλάκας δεν είναι κάτι συγκεκριμένο. Δεν έχει πολλά ή λίγα χρήματα. Δεν δουλεύει στον ιδιωτικό ή στο δημόσιο τομέα. Δεν είναι άνεργος. Δεν είναι ετεροφυλόφιλος ή ομοφυλόφιλος. Δεν έχει καν σημασία πόσες φορές κάποιος αυνανίζεται την ημέρα. Είναι αδύνατο να τον περιγράψεις. Δεν υπάρχουν εμφανή εξωτερικά χαρακτηριστικά. Είναι κάτι βαθύτερο. Το να είσαι μαλάκας είναι περίπου όπως το να έχεις σεξ απίλ. Ή το χεις ή δεν το χεις.

Είναι κάτι βαθύ, κάτι πηγαίο. Κάτι ας πούμε όπως το συναίσθημα του φόβου. Κάτι που μοιράζονται όλα τα θηλαστικά. Εκείνη η ανατριχίλα στην ράχη, ο πιο γρήγορος σφυγμός. Έτσι και η μαλακία. Είναι κάτι οικουμενικό. Είμαι σίγουρος πως υπάρχουν μαλάκες σκύλοι και μαλακισμένες πέστροφες ή ακρίδες.

Την μαλακία την κουβαλάς στο αίμα σου. Δεν μπορείς να την μάθεις από κάπου. Την είχε κι ο παππούς σου και ο προπάππους σου μέχρι και ο πιο μακρινός σου πρόγονος στην ζούγκλα.

Αν είσαι ένας από αυτούς, αν είσαι αληθινός μαλάκας, το μόνο που έχω να πω είναι ένα μπράβο. Τηρούμενων των αναλογιών είσαι ένα σχετικά σπάνιο δείγμα. Οπότε μπορείς να είσαι περήφανος για αυτό. Η ιστορία έχει δείξει πως αντέχεις ακόμα και στις πιο δύσκολες συνθήκες. Υπήρξες από την απαρχή της ζωής στη γη και θα είσαι εδώ μέχρι το τέλος κι ακόμα παραπέρα.

Αν δεν είσαι, τότε φίλε μου αυτό το κείμενο είναι αφιερωμένο σε σένα. Το κείμενο είναι χωρισμένο σε δυο τμήματα. Στο πρώτο αναφέρομαι στα ελάχιστα που ξέρουμε για τους μαλάκες. Στο δεύτερο δίνω πρακτικές συμβουλές αντιμετώπισης τους.

Γενικά χαρακτηριστικά

Αυτό που σε κάνει τόσο ανυπεράσπιστο απέναντι σε έναν μαλάκα είναι πως δεν ξέρεις τίποτα για την ψυχοσύνθεση του. Δεν έχεις ιδέα για το πως σκέφτεται. Νομίζεις πως ξέρεις. Αλλά δεν ξέρεις. Δεν φταις εσύ. Είναι ένα κουσούρι της φύσης. Ένα παράξενο εξελικτικό φαινόμενο. Βλέπεις εσύ όπως όλα τα πρωτεύοντα έχεις στον εγκέφαλο σου αυτό που οι νευρολόγοι ονομάζουν ‘νευρώνες καθρέφτες’. Είναι οι νευρώνες που είναι υπεύθυνοι για την ενσυναίσθηση σου, την ικανότητα σου δηλαδή να νιώθεις τα συναισθήματα των γύρω σου σαν να είναι δικά σου συναισθήματα. Ας πούμε κάθε φορά που βλέπεις κάποιον να κλαίει, στον εγκέφαλο σου πυροδοτούνται οι ίδιοι νευρώνες που πυροδοτούνται και στο άτομο που κλαίει. Είναι ο λόγος που το χασμουρητό είναι μεταδοτικό, ο λόγος που μας συγκινούν οι δραματικές ταινίες και μας μελαγχολούν οι δυσάρεστες ειδήσεις.

«Το καταφύγιο του μαλάκα είναι η οικογένεια, ένα περιορισμένο πεδίο δράσης όπου μπορεί να βασανίζει τους γύρω του χωρίς πολύ κόπο»

Είναι ένα σπουδαίο εξελικτικό εργαλείο, το οποίο μας βοηθάει να ερχόμαστε πιο κοντά, να φτιάχνουμε κοινότητες και να καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον. Δυστυχώς είναι τελείως άχρηστο αν όχι επικίνδυνο απέναντι στους μαλάκες. Ο μαλάκας δεν έχει νευρώνες καθρέφτες στον εγκέφαλο του. Μπορεί να έχει μπαλάκια του πινγκ πονγκ ή πινέζες εκεί αλλά νευρώνες καθρέφτες αποκλείεται.

Επομένως κάθε πρόβλεψη για το τι νιώθουν και για το γιατί το νιώθουν είναι καταδικασμένη να είναι λάθος. Μην προσπαθείς να τους καταλάβεις όπως καταλαβαίνεις τον εαυτό σου. Όχι μόνο θα κάνεις λάθος αλλά ίσως να εκθέσεις τον εαυτό σου σε κίνδυνο.

Γενικά όσο αφορά τον μαλάκα βρισκόμαστε σε μεγάλο βαθμό ακόμα στο σκοτάδι. Ελάχιστα βήματα έχουν γίνει στο θέμα. Μπορούμε να μιλήσουμε με πιθανότητες και εικασίες αλλά όχι με ασφαλή αξιώματα.

Ας πούμε μπορούμε να πούμε πως σε γενικές γραμμές ο μαλάκας δεν είναι μοναχικό ον. Τουλάχιστον αυτό καταμαρτυρούν τα περισσότερα δείγματα. Το αντίθετο. Οι μαλάκες φαίνεται να απολαμβάνουν την ανθρώπινη συντροφιά. Τους αρέσει ας πούμε να οργανώνουν δείπνα για τους φίλους τους ή να συμμετέχουν σε ομαδικά σπορ. Γενικά οποιαδήποτε περίσταση θα τους δώσει την δυνατότητα να πουν μια δυο κουβέντες παραπάνω για τον εαυτό τους και να σπάσουν τα αρχίδια ενός, δύο ή περισσότερων ανθρώπων.

Επίσης ο μαλάκας σπάνια μένει χωρίς ερωτικό σύντροφο. Συνήθως, μάλιστα, οι ερωτικές του σχέσεις καταλήγουν σε γάμο και σε δύο ή περισσότερα παιδιά -εξού και η διαιώνιση του είδους. Το καταφύγιο του μαλάκα είναι η οικογένεια, ένα περιορισμένο πεδίο δράσης όπου μπορεί να βασανίζει τους γύρω του χωρίς πολύ κόπο. Κατά μία έννοια ο μαλάκας είναι καλός σύζυγος. Αυτό οφείλεται στην εν γένει απάθεια του και στην αγάπη του για την ρουτίνα. Μπορεί να κάνει τα ίδια πράγματα είτε καθημερινά είτε σε εβδομαδιαία βάση χωρίς μεγάλες μεταπτώσεις στην απόδοση.

Επίσης η μαλακία δεν συνδέεται με τον δείκτη ευφυϊας. Έχουμε δει μαλάκες με πολύ υψηλό iq και το αντίθετο. Ούτε βέβαια με την κοινωνική θέση. Έχουνε υπάρξει μαλάκες από πρωθυπουργοί μέχρι παρουσιαστές τηλεοπτικών εκπομπών ή καθηγητές πανεπιστημίου… αλλά και μαλάκες της βιοπάλης ή ακόμα και άστεγοι ή τοξικομανείς.

Ο πιο ισχυρός βέβαια κι επικίνδυνος μαλάκας είναι αυτός της διπλανής πόρτας. Ο άνθρωπος που συνδιαλέγεσαι μαζί του σε καθημερινή βάση. Αυτός που αν δεν προσέξεις μπορεί να γίνει ακόμα και φίλος σου ή συνεργάτης ή σύζυγος.

5 πρακτικές συμβουλές αντιμετώπισης ενός μαλάκα

1) Πρώτα από όλα επειδή ο μαλάκας αρέσκεται να σου σπάει τα αρχίδια… -πρόσεξε, κυριολεκτώ, αρέσκεται να σου σπάει τα αρχίδια, δεν τον ενδιαφέρει αν έχει δίκιο ή αν αυτό που κάνεις είναι σωστό ή λάθος ή αν τον έχεις πειράξει, απλά απολαμβάνει να σε βλέπει να υποφέρεις.- Επειδή λοιπόν όπως είπα αρέσκεται να σου σπάει τα αρχίδια μια πρώτη συμβουλή είναι να αποφεύγεις συζητήσεις ή αναλύσεις για το οτιδήποτε μαζί του. Χάνεις τον καιρό σου. Για παράδειγμα αν σε κατηγορήσει πως δεν κάνεις σωστά την δουλειά σου πες του πως έχει δίκιο, αν σε κατηγορήσει πως προσπαθείς να τον κλέψεις παραδέξου το ακόμα κι αν δεν το έχεις κάνει. Είναι κάτι που θα τον παραλύσει. Μην φοβάσαι πως ίσως να σε δυσφημίσει. Θα το έκανε έτσι κι αλλιώς οπότε γλιτώνεις άπειρο χρόνο.

2) Όσο πιο γρήγορα τον ξεφορτωθείς τόσο καλύτερα. Αν είναι πελάτης σου χρέωσε τον διπλά. Ίσως αυτό τον απομακρύνει και αν όχι τουλάχιστον θα βγάλεις κάτι παραπάνω για τον κόπο σου. Αν επιμείνει τότε πρόσφερε του τις χειρότερες υπηρεσίες. Αν για παράδειγμα σερβίρεις καφέ φρόντιζε ο καφές του να είναι πάντα κρύος και να έχει λιγότερη ή περισσότερη ζάχαρη από όσο επιθυμεί.

3) Αν είναι ερωτικός σου σύντροφος ή βγαίνετε ραντεβού χώρισε τον αμέσως. Αν είσαι ερωτευμένος/η ή τον έχεις παντρευτεί τότε συμπεριφέρσου του με τον χειρότερο τρόπο. Γέμισε τον υποψίες για το πόσο πιστή/ος του είσαι. Μην ικανοποιείς καμιά από τις επιθυμίες του. Αν είναι αληθινός μαλάκας θα σε θέλει ακόμα περισσότερο. Πιστεύω είναι ένα από τα καλύτερα τεστ μαλακίας. Ο μαλάκας απολαμβάνει να του φέρονται άσχημα. Είναι άλλωστε αυτό που κάνει και ο ίδιος σε αυτούς που αγαπά.

4) Αν ο μαλάκας που σε ταλαιπωρεί έχει θέση εξουσίας, είναι ας πούμε δάσκαλος σου ή στρατιωτικός διοικητής -το οποίο συμβαίνει πολύ συχνά- προσπάθησε να είσαι όσο πιο αόρατος και τυπικός γίνεται. Αν έχεις ταλέντο στις γαλιφιές τότε γλείψε. Φόρτωσε τον κολακείες και καλά λόγια, κάθισε να ακούσεις τις εκμυστηρεύσεις του όσο ανιαρές και μονότονες κι αν είναι. Το καλύτερο βέβαια που μπορείς να κάνεις είναι να ρουφιανέψεις. Η αγάπη του μαλάκα για τον ρουφιάνο είναι κάτι πραγματικά αξιοθαύμαστο. Που τον χάνεις που τον βρίσκεις πάνω από ένα τηλέφωνο είναι. Είναι η υψηλότερη του τέχνη.

5) Σε γενικές γραμμές τους μαλάκες πρέπει να τους εντοπίζεις από την αρχή. Πολύ πριν φτάσουν κοντά σου και γίνουν κομμάτι της καθημερινότητας σου. Επειδή ένα από τα ισχυρότερα τους όπλα είναι η ηθικολογία ένας ασφαλής τρόπος να τους εντοπίζεις είναι να διατείνεσαι πως είσαι ανήθικος. Ακόμα κι αν δεν είσαι. Οι καλοπροαίρετοι άνθρωποι θα καταλάβουν το πνεύμα σου, ο μαλάκας όμως δεν θα αντέξει να μην σχολιάσει, να μην κακίσει ή να μην σε επικρίνει για την συμπεριφορά σου. Γενικά ο μαλάκας τσιμπάει στα δολώματα … ακούει για κόλαση και ψάχνει για αμαρτωλούς και κολασμένους, ακούει για ασέβεια στον νεκρό και ψάχνει για εκδίκηση και προσβεβλημένους.

Ακούει για τέχνη της αποτυχίας και ψάχνει για αποτυχημένους.

Πως να γίνεις Διάβολος

Αν ήμουν ο σατανάς θα έβρισκα την εποχή μας πολύ ηλίθια. Οι σύγχρονοι άνθρωποι θα μου την έδιναν στα νεύρα. Αν ήμουν ο σατανάς θα έλεγα στον εαυτό μου. ‘Καλά να πάθεις μαλάκα. Άλλη φορά να προσέχεις τι εύχεσαι.’ Και θα το έλεγα αυτό γιατί στην πράξη η εποχή μας δεν έχει τίποτα το σατανικό. Ο σύγχρονος άνθρωπος, μπορεί να ντύνεται σατανικά, μπορεί να διατείνεται πως δεν πιστεύει σε τίποτα, μπορεί να του αρέσει το μαύρο και να απολαμβάνει μια σκηνή αίματος στο σινεμά, όμως δεν έχει τίποτα το σατανικό όσο αφορά την ουσία της ζωής του. Ο σύγχρονος άνθρωπος φορά τα ρούχα του λύκου, όμως κάτω από την στυλάτη φορεσιά δεν υπάρχει τίποτα άλλο πέρα από ένα αποκοιμισμένο πρόβατο που βαδίζει αργά προς την σφαγή του.

»Αν θέλεις να είσαι πραγματικά σατανικός, αν θέλεις να έχεις κάτι από την περηφάνια και την ελευθερία των μεγάλων αντιρρησιών τότε αρκεί να αναλάβεις την ευθύνη των πράξεων σου.»

Πρόβατα που πάνε για σφαγή

Ένα είναι το στοιχείο που ξεχωρίζει τον ελεύθερο άνθρωπο από το πρόβατο και είναι πολύ απλό. Για ότι πιστεύει, για ότι επιλέγει να πράξει στην ζωή του έχει την αποκλειστική ευθύνη αυτός και μόνο αυτός. Είναι τόσο απλό. Τόσο γαμημένα απλό.

Ο ελεύθερος άνθρωπος αναλαμβάνει την πλήρη ευθύνη για τις πράξεις του. Η γιαγιά μας η Εύα το έκανε και είμαστε περήφανοι για αυτήν. Έχοντας να επιλέξει ανάμεσα σε μια αιώνια ευτυχία, υποταγμένη σε έναν Θεό που θα της έλεγε τι είναι σωστό και τι όχι διάλεξε τον δύσκολο δρόμο. Τον δρόμο της ευθύνης. Δάγκωσε το μήλο και ανέλαβε να ζει ελεύθερη σε έναν κολασμένο κόσμο που επικρατεί ο θάνατος.

Ειλικρινά. Δεν χρειάζεται να φοράς μαύρα, ούτε να ακούς μουσική που δεν αρέσει σε κανένα άλλο για να νιώσεις πως είσαι ξεχωριστός. Δεν χρειάζεται να αναπαράγεις ατάκες φιλοσόφων, ούτε να συμπεριφέρεσαι σαν ζώο κάνοντας κακό στον εαυτό σου και τους γύρω σου. Αν θέλεις να είσαι πραγματικά σατανικός, αν θέλεις να έχεις κάτι από την περηφάνια και την ελευθερία των μεγάλων αντιρρησιών τότε αρκεί να αναλάβεις την ευθύνη των πράξεων σου.

Για όλη την δυστυχία και την ευτυχία της ζωής σου θα είσαι υπεύθυνος εσύ και μόνο εσύ. Δεν θα βρίσκεις δικαιολογίες στους άλλους. Δεν θα φταίνε οι κακοί ‘άλλοι’ που δεν σε καταλαβαίνουν. Θα φταις εσύ που δεν μπορείς να εκφράσεις τον εαυτό σου με σαφήνεια. Δεν θα φταίνε οι ‘κακοί’ πλούσιοι που σου ρουφάνε το αίμα. Θα φταις εσύ που τους το επιτρέπεις ή το αποδέχεσαι για ένα ξεροκόμματο. Δεν θα φταίει η κακή σου μοίρα και το κακό σου ριζικό. Θα φταις εσύ και μόνο εσύ και οι πράξεις σου που οδήγησαν την ζωή σου εκεί που την οδήγησαν. Θα φταις εσύ για όλα. 100%.

Ακούγεται απλό και εύκολο όμως στην πράξη είναι τόσο συγκλονιστικό που μπορεί να σου τινάξει την ζωή στον αέρα. Με την καλή έννοια.

Προτού ξεκινήσεις

Εφόσον αποφασίσεις να είσαι ελεύθερος θα πρέπει να κάνεις μια συμφωνία με τον εαυτό σου. Θα του λες την αλήθεια. Εντάξει, μπορείς να αραδιάζεις όσα ψέμματα θέλεις στους γύρω σου αν αυτό σε βοηθάει να καταφέρεις μερικά πράγματα αλλά στον εαυτό σου θα λες την αλήθεια. Την πλήρη αλήθεια. Γιατί αν δεν λες την αλήθεια στον εαυτό σου σημαίνει πως δεν είσαι έτοιμος, πως δεν μπορείς να αντέξεις αυτό που είσαι. Αν δεν μπορείς να πεις την αλήθεια στον εαυτό σου τότε είναι καλύτερο να συνεχίσεις να είσαι πρόβατο. Είναι πιο βολικό. Θα σε ηρεμήσει. Θα ακολουθείς παθητικά τους άλλους και δεν θα χρειάζεται να σκέφτεσαι. Θα είσαι αποδεχτός και θα σε αγαπάνε πάρα πολλοί άνθρωποι. Γιατί να βασανίζεσαι;

Ομολογώ πως η αναζήτηση της ειλικρίνειας είναι κάτι αρκετά δύσκολο. Είναι περίπου όπως το να μάθεις μια ξένη γλώσσα. Υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι έχουν μια έφεση σε αυτά τα πράγματα. Θες οι συνθήκες, θες το ταλέντο τους ή η ευφυΐα τους, το έχουν πολύ εύκολο να είναι ο εαυτός τους, να μην δίνουν δεκάρα, να αποδέχονται τα στραβά και τα καλά τους χωρίς να πολυσκάνε. Άλλοι πάλι χρειάζεται να ιδρώσουν. Να πουν ξανά και ξανά τα ίδια πράγματα ωσότου να τα εμπεδώσουν. Να κάνουν ένα δυο ιδιαίτερα, σε έναν ειδικό, για να τους τα κάνει λιανά. Υπάρχουν άλλοι που δεν τους φτάνει μια ζωή. Όσο κι αν προσπαθούν, όσο κι αν κοπιάζουν … με το ζόρι συλλαβίζουν μια δυο φράσεις. Υποθέτω πως είμαι ένας από αυτούς.

Μου πήρε μια ζωή για να παραδεχθώ ένα δυο δυσάρεστα πράγματα για τον εαυτό μου. Τα ήξερα. Ήξερα την θεωρεία όμως στην πράξη ποτέ δεν τα εφάρμοζα.

Ήμουν ένας από αυτούς τους ανθρώπους οι οποίοι επαναλαμβάνουν το ίδιο λάθος εκατό φορές. Για παράδειγμα έκανα σχέσεις με γυναίκες και πάντοτε η κατάληξη ήταν αποκαρδιωτική. Τις πρόδιδα ή με πρόδιδαν. Τις μισούσα ή με μισούσαν. Ένα σωρό όμορφα συναισθήματα πήγαιναν στον κάδο των αχρήστων χωρίς λογική. Υπέθετα πως το λάθος ήταν κάπου μέσα μου όμως δεν μπορούσα να το δω. Ήμουν ένας καλός άνθρωπος. Δεν είχα κακές προθέσεις. Το αντίθετο. Γιατί μου πήγαιναν όλα στραβά;

Τα ίδια με τις δουλειές, τα ίδια με τις φιλίες. Όλα στραβά κι ανάποδα. Γιατί εγώ; Ίσως να είχα τον μαλακομαγνήτη. Ίσως να ήμουν ένας άτυχος άνθρωπος. Ένας πραγματικά άτυχος άνθρωπος που συναντούσε πάντα τους λάθος ανθρώπους. Ήταν λογικό. Δεν έφταιγα εγώ. Έφταιγε το μαλακισμένο το σύμπαν που δεν ήθελε να ικανοποιήσει ούτε μία από τις ευχές μου.

Έπιασα τον εαυτό μου να προσεύχεται. Το έκανα. Μαζευόμουν σε μια γωνία στο κρεβάτι έσφιγγα τα χέρια μου και προσευχόμουν. Δεν είχα ιδέα σε ποιον προσευχόμουν. Σε κάποιον εκεί έξω. Σίγουρα θα υπήρχε κάποιος που θα ευθύνονταν για όλο αυτό το δράμα.

Κάποιος που να μπορέσει να με γλιτώσει από τους κακούς ανθρώπους που μου προκαλούσαν τόση δυστυχία. Ήταν η κόλαση μου. Οι άλλοι. Όσο τους ήθελα τόσο περισσότερο με μισούσαν. Όσο περισσότερο προσπαθούσα να τους καταλάβω τόσο περισσότερο μόνος ένιωθα.

Ο Οδυσσέας που σκοτώνει

Κάμποσους μήνες ύστερα από τις προσευχές μου έπεσε στα χέρια μου ένα βιβλίο που με βοήθησε να αλλάξω τον τρόπο σκέψης μου. Εντάξει δεν έπεσε στα χέρια μου, μου το πρότεινε η amazon σύμφωνα με τις παλαιότερες επιλογές μου βιβλίων…

Το βιβλίο ονομάζεται ‘Περιφρόνηση’ και είναι γραμμένο από τον Αλμπέρτο Μοράβια, έναν Ιταλό συγγραφέα ο οποίος ανάμεσα στα άλλα έχει γράψει το βιβλίο ‘Εγώ και αυτός’ όπου ένα πέος έχει μιλιά και μιλάει στο αφεντικό του. Μόνο καλά πράγματα μπορείς να περιμένεις από έναν τέτοιο συγγραφέα. Η κινηματογραφική βερσιόν της ‘περιφρόνησης’ είναι σκηνοθετημένη από τον Γκοντάρ με πρωταγωνίστρια την Μπριζίτ Μπαρντό.

Το βιβλίο ‘περιφρόνηση’ είναι ένα ερωτικό δράμα γραμμένο στο πρώτο πρόσωπο. Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες της πλοκής και του στυλ γραφής, τα οποία είναι και τα δύο εξαιρετικά. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι μια ερμηνεία της Οδύσσειας που κάνει ένας από τους χαρακτήρες του βιβλίου.

Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία ο Οδυσσέας είναι το αρχέτυπο του πολιτισμένου ανθρώπου. Σε όλη την διάρκεια των περιπλανήσεων του καταφέρνει να λύνει τα προβλήματα του χρησιμοποιώντας το μυαλό του και αποφεύγοντας να καταφεύγει στην βία. Ο Οδυσσέας έχει τον τρόπο να εκλογικεύει κάθε τι σκοτεινό και να το αντιμετωπίζει με χάρη και στυλ. Έχει ως όπλο του την διπλωματία και την πονηριά σε αντίθεση με τον σκληρό πολεμιστή Αχιλλέα ο οποίος απολαμβάνει να χύνεται στην μάχη και να σκοτώνει.

Ο Οδυσσέας διαλέγει μόνο το ζουμερό κομμάτι της ζωής αποφεύγοντας οτιδήποτε πικρό ή δυσάρεστο όπως όταν δένει τον εαυτό του στο κατάρτι για να ακούσει το τραγούδι των σειρήνων χωρίς να κινδυνεύσει.

Η βασική ιδέα, αυτής της ερμηνείας, είναι πως ο Οδυσσέας εσκεμμένα αναβάλει την επιστροφή του στην Ιθάκη. Ο λόγος που το κάνει αυτό είναι πως ξέρει ότι επιστρέφοντας στην Ιθάκη θα πρέπει για πρώτη φορά να αναλάβει πραγματικά τις ευθύνες του. Σε αντίθεση με τα ευφάνταστα ταξίδια και τις περιπλανήσεις του όταν επιστρέψει σπίτι θα πρέπει να ξεμπερδεύει μια και καλή με τους μνηστήρες. Για πρώτη φορά θα πρέπει να αφήσει τους πολιτισμένους τρόπους του στην άκρη και να λερώσει τα χέρια του με αίμα.

Πράγματι η σκηνή της δολοφονίας των μνηστήρων είναι η μόνη αιματηρή σκηνή της Οδύσσειας. Μια σκηνή που έρχεται σε αντίθεση με όλο το υπόλοιπο έργο. Η στιγμή που ο Οδυσσέας αποδέχεται την άγρια του, απολίτιστη πλευρά. Η στιγμή που δεν μπορεί να αναβάλλει άλλο την συνειδητοποίηση πως όπως όλοι έτσι κι αυτός έχει μια σκοτεινή πλευρά, ένα άγριο ζώο μέσα του, που για να επιβιώσει θα πρέπει να σκοτώσει και να κάνει κτήμα του μια γυναίκα με βάρβαρο τρόπο.

Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο κάτι ξεκλείδωσε μέσα μου. Ο Οδυσσέας, από αυτή την άποψη, ήταν ένας ήρωας που μπορούσα να καταλάβω, που μπορούσα να ταυτιστώ. Όπως αυτός έτσι κι εγώ ήθελα να δω την ζωή μόνο από την ευχάριστη της πλευρά. Ήθελα να πιστεύω πως είμαι ένας καλός άνθρωπος με καλές προθέσεις. Κάποιος που θα μπορούσε να ζήσει την ζωή του χωρίς να κάνει ποτέ κάτι δυσάρεστο.

Ο θάνατος, το αίμα, η βία ήταν φαινόμενα ενός ξένου κόσμου, έξω από εμένα. Ενός κόσμου που δεν θα ήθελα να υπάρχει. Η κόλαση μου ήταν οι άλλοι.

Όμως στην πραγματικότητα η κόλαση ήταν μέσα μου, πάνω μου, μέσα στα ρούχα που φορούσα, σε κάθε μπουκιά που έτρωγα, σε κάθε φιλοδοξία και επιδίωξη μου κι όσο κι αν προσπαθούσα να την ξορκίσω αργά ή γρήγορα θα ερχόμουν αντιμέτωπος μαζί της.

Αριστερά και δεξιά. Τα ίδια σκατά

Η ζωή μας είναι βαμμένη με αίμα. Νιώθουμε απαίσια για τους ταλαιπωρημένους πρόσφυγες που ξεβράζει η θάλασσα όμως τα ρούχα μας είναι φτιαγμένα από μικρά παιδιά σε τριτοκοσμικές χώρες για ένα ξεροκόμματο. Η μόνη διαφορά είναι πως εκείνα τα παιδιά δεν τα βλέπουμε καθημερινά. Η συνείδηση μας δεν βασανίζεται. Το ίδιο ισχύει και για τα κινητά μας ή τους υπολογιστές μας. Το ίδιο ισχύει για όλη την άνεση και την ομορφιά της καθημερινότητας μας. Είναι βαμμένη με αίμα. Η κόλαση είναι πάνω μας. 

Δεν υπάρχει κάτι να απαλύνει τις ενοχές μας. Τίποτα. Γιατί στο κάτω κάτω της γραφής δεν νομίζω πως θα ανταλλάσσαμε τις ζωές μας με τις ζωές αυτών που πεθαίνουν για την δική μας ευτυχία. Θέλουμε να ζούμε σαν βασιλιάδες, όμως δεν θέλουμε να κουβαλάμε την ευθύνη που συνεπάγεται κάτι τέτοιο. 

Ίσως για αυτό έχουμε τόσο ανάγκη από κακούς, από αποδιοπομπαίους τράγους. Έχουμε ανάγκη από έναν σατανά για να του φορτώσουμε τις ευθύνες μας. Αν ήμασταν ελεύθεροι θα κουβαλούσαμε τις ευθύνες μας στην πλάτη μας. Θα λέγαμε την αλήθεια στον εαυτό μας. Είναι τόσο απλό.

Έχουμε  ανάγκη, όπως όλα τα πρόβατα, από μια Χρυσή Αυγή ή από έναν Χίτλερ ή έναν κατά συρροήν δολοφόνο.

Ο εξοργισμένος Κασσιδιάρης που ωρύεται μπροστά από τον τηλεοπτικό φακό για τους ανεπιθύμητους μετανάστες είναι ότι πιο βολικό για την συνείδηση μας. Αν δεν υπήρχε, η αριστερά και η διανόηση του τόπου μας θα έπρεπε να τον εφεύρει. Θα ήταν επιβεβλημένο. Ένας κακός είναι πάντα απαραίτητος.

Μιλάνε διάφοροι για το ένστικτο του λαού. Για την τάση του κόσμου, για την στροφή του προς την ακροδεξιά. Μιλάνε άνθρωποι με θέσεις σε πανεπιστήμια και υπουργικά γραφεία, άνθρωποι που ο κώλος τους είναι πιο μαλακός από ένα κομμάτι βούτυρο. Άνθρωποι με εξουσία. Υποθέτουν, μάλλον, πως η εξουσία τους, ο υπουργικός τους θώκος, η πανεπιστημιακή τους θέση είναι καθαρές. Πιστεύουν πως διαφέρουν από τον Τραμπ, από τον Κασσιδιάρη, από τον Χίτλερ.

Όμως η αλήθεια είναι πως για κάθε προνόμιο που απολαμβάνουν κάποιος άλλος εκεί έξω τρώει τα μούτρα του.

»Δεν υπάρχει κάτι να απαλύνει τις ενοχές μας. Τίποτα. Γιατί στο κάτω κάτω της γραφής δεν νομίζω πως θα ανταλλάσσαμε τις ζωές μας με τις ζωές αυτών που πεθαίνουν για την δική μας ευτυχία.»

Η ακροδεξιά στοιχηματίζει πάνω σε ανθρώπους ταπεινωμένους. Σε ανθρώπους που νιώθουν αδύναμοι να πράξουν και να διεκδικήσουν αυτά που πρέπει για την ζωή τους. Σπέρνει τους σπόρους της σε εποχές κρίσης γιατί τότε ο κόσμος είναι πιο ευάλωτος. Τους δίνει μια ψευδαίσθηση δύναμης και κυριαρχίας.

Η αριστερά, ή έστω η αριστερά που έχουμε, στοιχηματίζει πάνω σε ανθρώπους που αρνούνται να αναλάβουν την ευθύνη της κατάστασης τους. Προτιμούν να το κάνει κάποιος άλλος για αυτούς. Κάποιος με ωραίες ιδέες και υψηλά ιδανικά που δεν θα τους αναγκάσει να λερώσουν τα χέρια τους ή να χάσουν τα προνόμια τους. Κάποιος που υπόσχεται ισότητα και ελευθερία για όλους, αλλά θα σου επιτρέψει να κρατήσεις το μεγαλύτερο κομμάτι για τον εαυτό σου.

Είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.

Σε αντίθεση με όλα αυτά ο ελεύθερος άνθρωπος αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη των πράξεων του. 100%. Δεν εναποθέτει σε κανένα άλλο την ευθύνη της ζωής του.

Έχει τα άντερα να λέει την αλήθεια στον εαυτό του. Έχει τα άντερα να ξέρει πως κάθε φορά που απολαμβάνει ένα προνόμιο το κάνει εις βάρος κάποιου άλλου. Κι έχει την επίγνωση πως για την δυστυχία του και την αδυναμία του δεν φταίνε ούτε οι κακοί μετανάστες, ούτε κάποια σκοτεινά κέντρα Μασσωνίας παρά μόνο ο φόβος του και η δειλία του να διεκδικήσει αυτά που του αναλογούν.

Έτσι πράττουν οι αληθινά σατανικοί, ανατρεπτικοί ήρωες. Αυτό είναι το τίμημα της ελευθερίας και η ομορφιά της. Η γνώση και η περηφάνια για αυτό που είσαι έστω και αν δεν είναι τέλειο.

Είναι κάτι που όταν το συνειδητοποιείς αλλάζει την ζωή σου. Σε θέτει προ των ευθυνών σου. Δεν αρκεί να κουνάς το κεφάλι σου μπροστά από μια τηλεοπτική οθόνη. Δεν αρκεί να προσεύχεσαι ή να βρίζεις εξοργισμένος μέσα σε τέσσερις τοίχους. Σε σπρώχνει προς την δράση. Την πιο σκληρή δουλειά, την μεγαλύτερη φιλοδοξία.

Σε σπρώχνει προς την ειλικρίνεια. Δεν προσπαθείς να παρουσιάζεις τον εαυτό σου ως ηθικά ανώτερο ή άμεμπτο. Έχεις επίγνωση του ζώου που κουβαλάς μέσα σου κι έχεις την ευθύνη για την ικανοποίηση των αναγκών του αλλά και για την εξημέρωση του και την σωστή του συμπεριφορά.

Η προσωπική ευθύνη είναι ένα μέτρο απαράμιλλο. Αυτό που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα ζώα, αυτό που ξεχωρίζει τους αληθινούς διαβόλους από τα πρόβατα που οδεύουν στη σφαγή τους.

Δέκα πράγματα που δείχνουν πως είσαι Junky του έρωτα

Ένας Θεός ξέρει πόσα πράγματα έχουν γραφτεί για τον έρωτα. Και είναι φυσιολογικό. Όσο υπάρχουν άνθρωποι θα μιλούν για τα δυο πιο συγκλονιστικά γεγονότα της ανθρώπινης ύπαρξης, τον έρωτα και τον θάνατο. Μην έχοντας, δυστυχώς ή ευτυχώς, κάποια ανώτερη δύναμη να μας καθοδηγήσει ως προς τι είναι αληθινός έρωτας ή τι ακριβώς σημαίνει θάνατος, είμαστε αναγκασμένοι να πορευτούμε μόνοι μας. Να μάθουμε από τα λάθη μας και τις αποτυχίες μας. Να ακούσουμε ο ένας τις ιστορίες του άλλου.

Παρακάτω παραθέτω μερικά από τα πράγματα που έμαθα, τρώγοντας τα μούτρα μου και αποτυγχάνοντας ξανά και ξανά όσο αφορά τον έρωτα. Δέκα πράγματα που κάνουν οι Junkies του έρωτα, όλοι αυτοί δηλαδή που δεν μπορούν ή δεν ξέρουν να δείξουν τον απαιτούμενο σεβασμό στον πιο αρχαίο Θεό.

1) Νιώθεις πως δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς αυτόν ή αυτήν. Είσαι από αυτούς που παίρνουν τον σύντροφο τους παραμάσχαλα πρωί βράδυ όπως ο μπεκρής το μπουκάλι του. Από τα ψώνια στο σουπερμάρκετ μέχρι στην ουρά στην εφορία σέρνεις από το χέρι έναν άνθρωπο.

2) Ερωτεύεσαι τα πάντα και τους πάντες. Όπως ο αλκοολικός στην αναβροχιά θα ρουφήξει και φωτιστικό οινόπνευμα έτσι κι εσύ ξεμυαλίζεσαι με το κάθε φρούτο που θα βρεθεί στο δρόμο σου.

3) Τα ποντάρεις όλα στον επόμενο. ‘Όλοι οι προηγούμενοι ήταν μαλάκες.’ λες στον εαυτό σου και το πιστεύεις. ‘Όμως με τον επόμενο θα σπάσει η γκίνια.’ Και πράγματι ύστερα από μερικά ραντεβού είσαι σίγουρος/η πως ο λεγάμενος/η είναι αυτό που πάντα έψαχνες. Όπως συμβαίνει με όλους τους τζογαδόρους κάθε καινούριο στοίχημα σε βυθίζει πιο βαθιά στο χρέος, κάθε φιλί σε σπρώχνει πιο βαθιά στην μοναξιά σου.

4) Αυνανίζεσαι και όταν τελειώνεις βάζεις τα κλάματα. Αυτά τα λίγα λεπτά απόλυτης ελευθερίας και σεξουαλικής εκτόνωσης που θα μπορούσες να τα αφιερώσεις ας πούμε σε ένα remix από Mairilyn Monroe, Scarlett Johanson και την νταντά από την ομώνυμη σειρά, εσύ διαλέγεις να τα δηλητηριάσεις με τον πόνο σου.

5) Είσαι μονίμως απένταρος. Όλοι οι εθισμένοι έχουν κακή σχέση με το χρήμα. Τους αρέσει να ‘ξοδεύονται’, να τα δίνουν όλα. Αντιλαμβάνονται το πάθος ως αυτοκαταστροφή.

6) Δεν έχεις ποτέ κάτι καλύτερο να κάνεις. Ο Μπουκόφσκι -γνωστός μπεκρούλιακας- έλεγε πως όταν συμβαίνει κάτι καλό πίνει για να το γιορτάσει. Όταν συμβαίνει κάτι κακό πίνει για να ξεχάσει. Κι όταν δεν συμβαίνει τίποτα πίνει για να συμβεί κάτι. Αν νιώθεις πως μόνο ο έρωτας δίνει νόημα στην ζωή σου τότε μάλλον ο έρωτας σου δεν είναι και πολύ σπουδαίος. Τουλάχιστον όχι πιο σπουδαίος από μερικά ποτήρια κρασί.

7) Κάνεις όνειρα. Τρελά όνειρα. Περιμένω ακόμα τον μαθηματικό που θα ανακαλύψει έναν αλγόριθμο που θα εκφράζει το βαθμό κατάντιας ενός ανθρώπου σε σχέση με την ομορφιά των ονείρων του. Όταν ο Robert Johnson, θρυλικός μπλουζμαν του 30, συνάντησε τον διάβολο και του ζήτησε να κάνει πραγματικότητα τα όνειρα του, ο διάβολος το μόνο που έκανε ήταν να του δώσει μια κιθάρα. Άσε τα όνειρα και τις ελπίδες στους παπάδες. Χρησιμοποίησε το μυαλό σου και τα ταλέντα σου. Δούλεψε σκληρά. Γίνε κάποιος που αξίζει να αγαπήσει και να αγαπηθεί. 

8) Δεν έχεις φίλους. Έχεις μόνο ανθρώπους για να μοιράζεστε τα βάσανα σας. Η παρέα σας μοιάζει περισσότερο με ψυχανάλυση. Κακή ψυχανάλυση.

9) Δεν ερωτεύεσαι ποτέ. Ή μάλλον ερωτεύεσαι επιδερμικά. Χλιαρά, χωρίς επίγνωση του κινδύνου. Μόνο για το σεξ. Ή μόνο για την παρέα. Είσαι junky γιατί ο φόβος σου για το πάθος δείχνει την εξάρτηση σου από αυτό.

10) Μιλάς πολύ για τον έρωτα. Ανεβάζεις ατάκες στο Facebook. Κάνεις συγκλονιστικές δηλώσεις στο timeline σου. Τραγουδάς καψουροτράγουδα από το πρωί μέχρι το βράδυ. Ο αληθινός έρωτας είναι μουγκός. Καμιά κουβέντα δεν μπορεί να τον εκφράσει. Ένα βλέμμα, κάτι αστείο, μια αμήχανη στιγμή την ώρα της ερωτικής πράξης… τα πιο απλά πράγματα μπορεί να σημαίνουν και τα πιο πολλά.  Δεν υπάρχουν συνταγές. Με τον αληθινό έρωτα  δεν θα είσαι ποτέ σίγουρος… κανείς δεν ξέρει. Αν είναι περισσότερο μπελάς ή ευλογία.

Τι μου έμαθε ο Johnny Walker

Ο έρωτας

Θυμάμαι έναν φίλο μου στο γυμνάσιο -ήταν πολύ αδύνατος και φορούσε σιδερένια γυαλιά μυωπίας- ο οποίος όποτε του ανέφερα πως είμαι ερωτευμένος -και ήμουν αρκετά συχνά- χαμογελούσε με το πιο πικρόχολο χαμόγελο του και μου έλεγε το εξής:

Ο έρωτας δεν είναι τίποτα παραπάνω από έκκριση συγκεκριμένων χημικών ουσιών στον εγκέφαλο σου. Είναι τόσο απλό.

Κάθε φορά που άκουγα εκείνη την φράση είχα την αίσθηση πως κυριολεκτικά κατουρούσε με τις ηλίθιες φιλοσοφίες του πάνω σε ότι πιο ιερό και αγνό έκρυβα στο βάθος της ψυχής μου.

Θυμάμαι να βαδίζουμε για ώρες στους δρόμους κοιτάζοντας κάτω χωρίς να ανταλλάσσουμε ούτε μια κουβέντα. Ο φίλος μου ήταν λίγο μαλάκας σκεφτόμουν. Επαναλάμβανε ξανά και ξανά μια φράση που είχε αποστηθίσει από κάποιο βιβλίο, για να δικαιολογήσει την αποτυχία του με τις γυναίκες.

Στην πράξη βέβαια ήμουν το ίδιο άσχετος όσο αφορά τα ερωτικά ζητήματα. Τραγικά άσχετος. Δεν είχα φιλήσει ποτέ μου κορίτσι και δεν είχα ιδέα για ποιο λόγο θα ήμουν ευτυχισμένος αν έβαζα το χέρι μου ανάμεσα στα πόδια της. Όμως ήμουν σίγουρος. Ο έρωτας ήταν κάτι σπουδαίο. Το είχα ακούσει σε τραγούδια. Το είχα διαβάσει σε βιβλία. Το ένιωθα κάθε φορά που μια συμμαθήτρια μου φορούσε στενό τζιν και ανέβαινε τις σκάλες για την τάξη.

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε και το μόνο που έχω να πω για το θέμα είναι πως στην πραγματικότητα δεν ξέρω τι ακριβώς είναι ο έρωτας.

Αυτό που ξέρω είναι πως έχω δει ανθρώπους να κάνουν ένα σωρό ανόητες πράξεις στο όνομα του. Έχω δει γυναίκες να ανέχονται να τις χτυπούν και να τις βρίζουν, άντρες να στραπατσάρουν τα αμάξια τους μεθυσμένοι στην εθνική, μπουνταλάδες να στέλνουν ανόητα μηνύματα με καρδούλες και ποιήματα της κακιάς ώρας. Ξέρω ανθρώπους που χαράμισαν ολόκληρα χρόνια της ζωής τους περιμένοντας. Περιμένοντας υπομονετικά για το άλλο τους μισό…

…χωρίς ποτέ να γίνεται τίποτα.

Υποθέτω πως ο έρωτας είναι μια από αυτές τις λέξεις που σημαίνουν τα πάντα και τίποτα. Ιστορικά έχει πάρει εκατοντάδες διαφορετικές μορφές. Στην αρχαία Ελλάδα ήταν σεξουαλική επιθυμία και πόθος. Στα τέλη του Μεσαίωνα μπορούσε να σημαίνει κάτι απόλυτα υπερβατικό και αγνό όπως την ολοκληρωτική παράδοση στο θέλημα του Θεού ή κάτι λιγόψυχο και θηλυπρεπές όπως την εμμονή ενός άνδρα με το γυναικείο φύλλο. Στις μέρες μας διαφημίζεται ως το απόλυτο ελιξίριο. Ο έρωτας θα σε κρατήσει για πάντα νέο. Θα σου δώσει ζωή. Θα σε κάνει ευτυχισμένο. Όπως μια μάρκα δημητριακών ή ένα πλυντήριο νέας γενιάς.

Στα βιβλιοπωλεία υπάρχουν εκατοντάδες βιβλία για τον έρωτα. Τα περισσότερα είναι οδηγοί επιβίωσης. Πως να κάνεις μια σχέση να κρατήσει για πάντα. Πως να γοητεύσεις μια γυναίκα ή έναν άντρα. Έχω διαβάσει αρκετά από αυτά. Τα περισσότερα είναι για πέταμα όπως οι κακογραμμένες οδηγίες χρήσεις. Στο τέλος δεν ξέρεις που να βάλεις τι και κλαις τα λεφτά που ξόδεψες.

Υπάρχουν ακόμα βιβλία ανθολόγια με κουβέντες διάσημων συγγραφέων ή διανοούμενων. Όμως είναι ηλίθιο να ακούσεις συμβουλές διανοούμενων για τον έρωτα. Ο έρωτας γίνεται με τα χέρια και το στόμα και τα γεννητικά όργανα. Πιο λογικό θα ήταν να ακούσεις τι έχει να σου πει ένας χτίστης ή ένας φυσιοθεραπευτής για το θέμα.

Ο τζόγος

Ο έρωτας είναι όπως ο τζόγος. Ελπίζεις πως θα πιάσεις πολλά, πως θα πιάσεις το τζακ ποστ, όμως στην τελική βγαίνεις πάντα χαμένος.

Μελέτες έχουν δείξει πως οι παθολογικοί τζογαδόροι πάσχουν από χαμηλότερα επίπεδα νορεπινεφρίνης, μιας ουσίας που δρα ως νευροδιαβιβαστής στον εγκέφαλο. Φαίνεται πως η ένταση και ο ενθουσιασμός που αισθάνεται ο τζογαδόρος την ώρα του παιχνιδιού βοηθούν στην έκκριση αυτής της ορμόνης σε μεγαλύτερες ποσότητες στον εγκέφαλο. Ο τζόγος τους προσφέρει, έστω και προσωρινά, την πνευματική διαύγεια και την ευφορία που τους λείπει.

Μπορώ να ακούσω τον ξερακιανό φίλο μου να σχολιάζει σαρκαστικά.

Σου το είπα, είναι όλα στον εγκέφαλο. Έκκριση χημικών ουσιών.

Ο ίδιος δεν έχω υπάρξει θύμα της μανίας του τζόγου. Απορώ πως μου ξέφυγε ανάμεσα στις άπειρες παθολογικές και αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές που έχω. Έχω όμως γνωρίσει αρκετούς παθολογικούς τζογαδόρους στην ζωή μου.

Πριν αρκετά χρόνια δούλευα λάντζα στην Αγγλία σε ένα μεξικάνικο εστιατόριο. Ο μόνος Έλληνας εκτός από εμένα στην επιχείρηση ήταν ένας τύπος από την Καλαμάτα. Εγώ ήμουνα δεν ήμουνα είκοσι χρονών ενώ εκείνος ήταν τριάντα και βάλε. Τον θυμάμαι παρότι έχουν περάσει τόσα χρόνια και παρότι δεν υπήρξαμε ποτέ φίλοι γιατί μου έκανε εντύπωση το παρουσιαστικό και η προφορά του. Ήταν αρκετά ψηλός και είχε ένα ασύμμετρα μεγάλο κεφάλι το οποίο άλλαζε συνέχεια αποχρώσεις ανάλογα με το πόσο ενθουσιασμένος ήταν. Ντυνόταν σαν κουρασμένος κάουμπου με ξασπρισμένα στενά τζιν και βαμβακερά πουκάμισα.

Κάθε βράδυ μας ανέλυε το σύστημα που θα έπαιζε στο μπλακ τζακ στο καζίνο της περιοχής. Ρουφούσε ένα τσιγάρο και έλεγε τις ίδιες και τις ίδιες ατάκες.

The English dont know how to play. They are drunk. I play seriously. I never drink’

Κάθε βράδυ έφευγε από το εστιατόριο για να πάει στο καζίνο και το μεγάλο κεφάλι του έπαιρνε μια έντονη κόκκινη απόχρωση. Επέστρεφε την άλλη μέρα κάτασπρος και κουρασμένος. Κοιτούσε συνέχεια χαμηλά και δεν μιλούσε σε κανένα.

Μια μέρα με έπιασε από τον ώμο και με πήρε στην άκρη.

‘Αύριο φεύγω. Επιστρέφω Ελλάδα’ μου είπε.

‘Τι έγινε; πως κι έτσι;’

‘Ο πατέρας μου είναι άρρωστος. Πεθαίνει.’

Τον κοίταξα στα μάτια. Είχε δυο λαμπερά γαλάζια μάτια. Μου φάνηκε πως ήταν έτοιμος να κλάψει. Κούμπωσε το μπουφάν του και έβαλε το σακίδιο του στον ώμο.

‘Δυο μήνες ήθελα ακόμα. Δυο μήνες και θα τα είχα καταφέρει.’

Αναρωτιόμουν αν έκλαιγε για τον πατέρα του ή για την ευκαιρία που είχε χάσει να τινάξει το καζίνο στον αέρα.

Το αύριο

Ένα πράγμα που έχουν κοινό όλοι οι άνθρωποι με μεγάλες προσδοκίες, είτε είναι ερωτικές, είτε οικονομικές είτε οποιασδήποτε άλλης φύσης είναι πως αργά ή γρήγορα έρχονται αντιμέτωποι με την θλιβερή πραγματικότητα της κατάστασης τους. Δεν είναι τυχαίο πως τα ποσοστά αυτοκτονίας των παθολογικών τζογαδόρων είναι υψηλότερα στις μεγάλες ηλικίες. Δεν είναι και λίγο να συνειδητοποιείς πως έχεις πετάξει μια ολόκληρη ζωή στα σκουπίδια για το τίποτα.

Η κατάρα του τζογαδόρου, του ερωτευμένου, του εξαρτημένου είναι η λέξη αύριο. Αύριο θα σταματήσω να πίνω, αύριο θα πιάσω την καλή, αύριο θα με αγαπήσει… Η λέξη αύριο είναι το μεγαλύτερο ναρκωτικό. Απαλύνει όλους τους πόνους, σε βοηθάει να κοιμηθείς, σου δίνει κουράγιο για να αντέξεις μια δύσκολη κατάσταση όμως στην ουσία σε σκοτώνει αργά και βασανιστικά.

Δεν υπάρχει πιο εύκολος τρόπος για να βγάλεις χρήματα από το να πουλήσεις ωραία, ελπιδοφόρα ‘αύριο’ στους ανθρώπους. Οι εκκλησίες πουλάνε δευτέρες παρουσίες, τα πανεπιστημιακά ιδρύματα λαμπρές καριέρες, οι κρέμες νυχτός νεανικές απαλές επιδερμίδες μέχρι τα βαθιά γεράματα…

Ο Σεξπηρ στο απόγειο της δραματικής του τέχνης έβαλε τον πιο τραγικό του ήρωα τον Μακμπέθ να απαγγέλει απελπισμένος στην σκηνή.

Αύριο και αύριο και αύριο …

Αυτή η απλή λέξη, που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά, είναι για πολλούς κριτικούς η κορυφαία στιγμή της δραματικής του ποίησης. Η πεμπτουσία της τραγωδίας στην θεατρική πράξη.

Η διαφήμιση μου

Θυμάμαι κάποτε στον αερολιμένα Αθηνών -δεν ξέρω αν είναι ακόμα έτσι-  υπήρχαν μεγάλες αφίσες με διαφημίσεις της μάρκας ουίσκι Johnny Walker. Ήταν αφίσες με την χαρακτηριστική φιγούρα του Βρεττανού Λόρδου να βαδίζει με το μπαστούνι του. Κάτω από την φιγούρα υπήρχαν αποφθέγματα διάσημων συγγραφέων και η χαρακτηριστική φράση ‘Keep Walking’ συνέχισε να περπατάς.

Μου ήρθε η ιδέα τότε να γράψω την καλύτερη διαφήμιση για τον Τζόνυ Ουόκερ. Η αλήθεια είναι πως μου αρέσει το ουίσκυ. Μου αρέσει επίσης η φιλοσοφία πίσω από εκείνες τις διαφημίσεις. Ναι φίλε μου, τα έχεις κάνει σκατά. Ναι, έπεσες έξω. Ναι, το αύριο στο οποίο πίστεψες και στοιχημάτισες όλη σου την ζωή αποδείχθηκε μια μαλακία, όμως πιες ένα ποτήρι ουίσκυ και συνέχισε να περπατάς. Ήταν αληθινό και την ίδια στιγμή ανάλαφρο.

Ο Τζόνυ Ουόκερ δεν διατίνεται πως αύριο όλα θα είναι καλύτερα, δεν υπόσχεται κάτι υπέροχο ή μοναδικό όπως οι παπάδες ή τα λεπτά προφυλαχτικά για μεγαλύτερη απόλαυση. Ο Τζόνυ Ουόκερ δεν υπόσχεται την γη της επαγγελίας, ούτε μια υπέροχη οσμή στις μασχάλες που θα ξετρελάνει τις γυναίκες.

Το μόνο που σε παροτρύνει να κάνεις είναι να συνεχίσεις να βαδίζεις μπροστά. Ότι και να έχει συμβεί. Να πιεις ένα ποτήρι ουίσκυ, να χαλαρώσεις και να συνεχίσεις τον δρόμο σου. Είναι σαν τον Ουίλιαμ Σεξπηρ όμως χωρίς τον στόμφο και την βαρύγδουπη ποίηση.

Σας παρουσιάζω λοιπόν την διαφήμιση μου για τον Τζόνυ Ουόκερ. Την αφιερώνω σε όλους εσάς εκεί έξω που πιστέψατε σε έναν υπερβατικό απόλυτο έρωτα, ή σε ένα τυχερό φύλλο στο μπλακ τζακ, ή στην αιώνια ευτυχία…σε όσους από εσάς φάγατε τα μούτρα σας…

 

Keep Walking

Προσπαθώ να βάλω όλα τα κομμάτια σε σειρά
όλα τα λάθη μου, τις εμμονές μου, αυτά που μου αρέσουν
αυτά που με κάνουν και χάνω το κουράγιο μου.

Είναι τόσο σημαντικό να αρχειοθετείς, να έχεις ένα σύστημα
να φτιάχνεις την αλφάβητο σου, για να μπορείς έπειτα
να μιλήσεις, να εξηγήσεις στους γύρω σου τι είναι αυτό που ζητάς.

Κι ας είναι μάταιο.
Γιατί το ξέρεις … πως μια μέρα όλα όλα όσα έφτιαξες θα σκορπίσουν.
Είτε θα τα παρασύρει η συνήθεια … είτε θα τα σκοτώσει ο καιρός …

Υπάρχουν εκατοντάδες τρόποι να καταστραφούν αυτά που δημιούργησες.
Όμως κάθε καταστροφή θα έχει το σπέρμα μιας καινούριας μέρας μέσα της …

Κάθε καταστροφή, κάθε λόξα που θα σε
οδηγεί σε λάθος δρόμο
θα σου προσφέρει καινούριες ιδέες, θα ανοίγει νέα
ενδεχόμενα που δεν είχες ποτέ σου
φανταστεί.

Προσπάθησε να κλείσεις τα αυτιά σου στις σειρήνες. Το ξέρω
είναι δύσκολο. Όμως αξίζει.
Μην παρασύρεσαι από τον λούστρο των γκλος
περιοδικών.
Δεν είναι διαφήμιση η ζωή.

Δεν ξέρω πως θα το καταφέρεις. Δεν ξέρω αν είσαι από τους
τύπους που σφίγγουν τα δόντια ή αν απλά
σ’ αρέσει να γελάς με τα καμώματα σου.
Όπως και να ‘χει βάλε τα δυνατά σου.

Κι αν συμβαίνει να περνάς, τώρα που το διαβάζεις αυτό,
μερικές δύσκολες ώρες.
Αν ακούς τους μπελάδες  να σου χτυπούν την πόρτα
για μια ακόμα φορά, θυμήσου
πως αυτή είναι η πιο μεγάλη σου ευκαιρία.

Βάλτο καλά στο μυαλό σου. Οι πιο τρομαχτικές δυνάμεις
εκεί έξω μπορούν να γίνουν οι πιο πιστοί σου υπηρέτες.
Όλα είναι δυνατά.
Αρκεί να ανοίξεις την πόρτα και να βγεις έξω για να συναντήσεις αυτό που σε τρομάζει.

Θα καταλάβεις ίσως τότε πως η ευτυχία είναι όπως και ο έρωτας   – ένας μονόδρομος που αρκεί μονάχα
να τον περπατήσεις.

Δέκα πράγματα που κάνεις όταν είσαι στα αρχίδια σου

Τις τελευταίες μέρες έλαβα αρκετά μηνύματα σχετικά με το άρθρο μου ‘Γράψε τους στα αρχίδια σου και πήγαινε στην κόλαση. Το κείμενο μου δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μια προσπάθεια να μιλήσω σε ανθρώπους που πέρασαν τις ίδιες ή ίσως χειρότερες καταστάσεις που πέρασα κι εγώ. Φυσικά δεν δίνω καμιά λύση στα προβλήματα κανενός. Το κείμενο αποτελεί μια πρόταση. Μια πρόταση να ξανασκεφτούμε τους λόγους που δεν είμαστε ικανοποιημένοι με τις ζωές μας.

Η βασική ιδέα είναι πως είμαστε ελεύθεροι να επιλέξουμε οποιοδήποτε δρόμο επιθυμούμε. Κανείς δεν μας εμποδίζει. Ωστόσο τα αποτελέσματα των επιλογών μας δεν είναι στο χέρι μας να τα ελέγξουμε. Τουλάχιστον στο μεγαλύτερο ποσοστό. Αν θέλεις να ζεις ελεύθερος θα πρέπει να μάθεις να ζεις με την αποτυχία και την απόρριψη και ακόμα χειρότερα με την απώλεια.

Δεν υπάρχει κάποια μαγική λύση. Η γνώμη μου είναι πως όποιος σου προσφέρει μια μαγική ή εύκολη λύση είναι στην ουσία απατεώνας ή στην καλύτερη περίπτωση πεπλανημένος και ο ίδιος.

Παρακάτω παραθέτω μια λίστα με παραδείγματα του τι σημαίνει να είσαι πρακτικά στα αρχίδια σου.

1) Πρώτα από όλα είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου. Αν δεν σε νοιάζει τι πιστεύουν οι άλλοι γιατί να κρύβεις τις αδυναμίες σου ή την ευάλωτη πλευρά σου. Στην πράξη άλλωστε είναι αδύνατο να κρυφτείς. Οι αδυναμίες σου και οι ανασφάλειες σου αργά ή γρήγορα -ιδίως τις κρίσιμες στιγμές- θα έρθουν στην επιφάνεια. Όσο πιο γρήγορα τις αποδεχθείς τόσο καλύτερα θα μπορέσεις να τις διαχειριστείς.

2) Αντέχεις να λες όχι. Το να προσπαθούμε να ικανοποιούμε τους γύρω μας δεν είναι πράξη αγάπης. Είναι μια απαίσια και ύπουλη στρατηγική. Κάνουμε πράγματα τα οποία δεν επιθυμούμε να κάνουμε, περιμένοντας και οι άλλοι να κάνουν το ίδιο για εμάς. Τις περισσότερες φορές καταλήγει σε οργή και μίσος για τους γύρω μας επειδή δεν έπεσαν στην παγίδα μας.

3) Δεν ντρέπεσαι για τις ανάγκες σου. Σταμάτα να κάνεις αστειάκια με την επιθυμία σου να ζεις άνετα ή να κάνεις σεξ. Είναι φυσιολογικό. Είμαστε ζώα και αποτελούν τα βασικά μας ένστικτα. Αναγνώρισε τα ίδια ένστικτα και στους υπόλοιπους ανθρώπους. Θα σε γλιτώσει από το δηλητήριο του φθόνου και θα σου δώσει κίνητρο να διεκδικείς πιο ξεκάθαρα αυτό που επιθυμείς.

4) Δεν νιώθεις άσχημα όταν είσαι ευτυχισμένος. Ναι, η ευτυχία σου μπορεί ανά πάσα στιγμή να καταστραφεί. Ο αγαπημένος σου ίσως να σε πληγώσει, οι ανταγωνιστές σου ίσως να σε ξεπεράσουν, οι φίλοι σου ίσως να σε προδώσουν. Ίσως να πέσει και ένα αμόνι στο κεφάλι σου όσο περπατάς σφυρίζοντας στο δρόμο.

5) Δεν έχεις ταμπού με την ψυχική υγεία. Γιατί να φοβάσαι να συμβουλευτείς έναν ειδικό ψυχολόγο ή ψυχίατρο αν η ποιότητα ζωής σου δεν είναι αυτή που επιθυμείς; Τόσο πολύ σε ενδιαφέρει η γνώμη των άλλων; Θα έκανες το ίδιο αν είχες πρόβλημα με το ζάχαρο σου ή κάποιον τραυματισμό;

5) Δεν είσαι υπερβολικά ταπεινός ούτε υπερβολικά υπερόπτης. Είναι όψεις του ίδιου νομίσματος. Ασχολείσαι υπερβολικά με το τι νομίζουν οι άλλοι για σένα. Διαφήμισε χωρίς φόβο τις επιτυχίες σου και παραδέξου τις αποτυχίες σου. Αυτό κάνεις όταν δεν σε νοιάζει η γνώμη των άλλων.

6) Λες την γνώμη σου χωρίς εκπτώσεις. Μάθε να έρχεσαι σε σύγκρουση για αυτά που πιστεύεις. Γιατί πρέπει να τα έχεις καλά με όλους; Εδώ οι παπάδες που υποτίθεται αγαπούν τον πλησίον τους εύχονται καρκίνο από άμβωνος σε όποιον διαφωνεί μαζί τους. Εμείς οι κολασμένοι τι πρέπει να κάνουμε;

7) Αντέχεις να μένεις μόνος. Η κακή παρέα είναι χειρότερη από την καθόλου.

8) Θυμάσαι πάντα πως είσαι φθαρτός. Το σώμα σου δεν θα ζήσει αιώνια με ευχές. Όμως με μια καλή ποιότητα ζωής, σωστή διατροφή και λίγη άσκηση, αν είσαι τυχερός, θα αντέξεις μερικά χρονάκια παραπάνω.

9) Δεν σπαταλάς τον θυμό σου εδώ κι εκεί. Το να οδηγάς σαν παλαβός ή να μπλέκεις με τον νόμο για σαχλαμάρες δεν δείχνει ότι είσαι στα αρχίδια σου. Το κάνεις γιατί θέλεις να προκαλέσεις και στην πράξη είναι αυτοκαταστροφικό. Θα σκοτωθείς χωρίς λόγο ή θα καταλήξεις φυλακή.  Κράτα την οργή σου για αυτούς που πραγματικά σου δημιουργούν προβλήματα και φοβάσαι να τα βάλεις μαζί τους. Έναν γονιό που σε καταπιέζει, ή ένα άθλιο εκπαιδευτικό σύστημα ή έναν bully στο σχολείο.

10) Δεν φοβάσαι να δείξεις την τρυφερότητα σου. Με τον τρόπο που κοιτάζεις, το άγγιγμα σου ή μερικές απλές κουβέντες. Είναι η μεγαλύτερη απόδειξη πως είσαι αληθινά στα αρχίδια σου.